2026 Dünya Çempionatı: Favoritlər, Risklər və Format Dəyişiklikləri
Dünya futbolunun nəbzi yenidən sürətlənir. 2026 Dünya Çempionatının startına 12 saatdan da az qalıb və artıq aydındır: bu turnir ya tarixə ən cəsarətli layihə kimi düşəcək, ya da həddindən artıq şişirdilmiş bir marafon kimi xatırlanacaq.
Bu axşam saat 20:00-da Meksika – Cənubi Afrika oyunu pərdəni açacaq. İlk fitlə birlikdə 104 matçlıq nəhəng bir futbol maratonu başlayır. Dünyanın gözü yenə bir topun dalınca gedəcək.
Favoritlərin sırası: İspaniya zirvədə
Turnirə favorit kimi Avropa çempionu İspaniya daxil olur. Onların heyəti kağız üzərində ən dərin, ən balanslı komandalardan biridir. Xüsusən də orta xətt – elə bir zona ki, rəqiblər yalnız xəyal edə bilər. Topa nəzarət, ritm diktəsi, pressinq – bu komanda üçün adi iş rejimidir.
Amma hər şey bir aya bağlı ola bilər. Lamine Yamalın zədələnmiş arxa bud əzələsi onun qrup mərhələsində tam hazır olub-olmayacağını sual altında saxlayır. İspaniya üçün xoşbəxtlikdir ki, onu tələsmədən, mərhələli şəkildə turnirə qaytarmaq imkanı var. Çünki hədəf yalnız iştirak deyil, kuboku Avropa titulunun yanına qoymaqdır.
İspaniyanın ən böyük rəqibi kimi Fransa göstərilir. Hər iki komanda qruplarını lider bitirsə, onların ilk toqquşma ehtimalı yalnız yarımfinalda gerçəkləşə bilər. Bu da artıq indidən turnirin ən böyük vəd edilən duelidir.
Fransanın ön xətti adbaad qorxudur: Kylian Mbappe, Ousmane Dembele, Michael Olise, Desire Doue – sürət, fərdi ustalıq, partlayıcı hücum potensialı. Les Bleus istənilən rəqibi sıradan çıxara biləcək keyfiyyətə sahibdir. Üstəlik, bu, Didier Deschamps üçün son turnirdir. Son iki Dünya Çempionatında final görmüş bir komanda üçün bu dəfə yalnız bir pillə yuxarı qalxmaq hədəfdir.
İngiltərə: ağrının üzərinə inam gəlir
İngiltərə də bu turnirə “daha bir final acısı” ilə gəlir. Euro 2024-də İspaniyaya 1:2 hesabı ilə uduzulan finaldan sonra komandanın sifəti dəyişib. Gareth Southgate-in çox vaxt ağır, ehtiyatlı görünən futbolu arxada qalıb. Sükan arxasında indi Thomas Tuchel var və o, meydanda daha axıcı, daha intensiv, daha aqressiv oyun tələb edir.
Alman mütəxəssis böyük addımlar atmaqdan çəkinməyib. Phil Foden, Cole Palmer, Trent Alexander-Arnold kimi ulduzların evdə qalması səs-küy doğurdu. Tuchel sisteminə uyğun oyunçuları seçdi, ada futbolunun “böyük ad” kultuna meydan oxudu. Bu, təmiz riskdir. İşlər yolunda getsə, dahiyanə qərar kimi görünəcək, ilk büdrəmədə isə ona qarşı istifadə olunacaq əsas çubuq olacaq.
Argentina və Braziliya: ad böyükdür, suallar daha böyük
Cənubi Amerikanın iki nəhənginə gəlincə, həm Argentina, həm də Braziliya bu dəfə sual işarələri ilə dolu gəlir.
Argentina üçün əsas xətt hələ də eynidir: Lionel Messi. 38 yaşlı ulduz komandanı ardıcıl ikinci Dünya Çempionluğuna daşımağa çalışacaq və Braziliyanın 1962-ci ildən bəri qorunan rekordunu təkrarlamaq istəyəcək. Söhbət təkcə tarixdən getmir. Bu, Messinin də futbol tarixində Diego Maradona ilə müqayisədə tam fərqli bir zirvəyə qalxmaq şansı ola bilər. Sual isə sadədir: o, bir turnirlik daha saatı geri çevirə biləcəkmi?
Braziliyada isə sükan arxasında Carlo Ancelotti dayanır. Seleção hücum və müdafiədə hələ də ciddi keyfiyyətə malikdir, amma orta xəttlə bağlı tərəddüdlər qalmır. Seçmə mərhələdə yol hamar olmayıb, dalğalı performans narahatlıq yaradıb. Vinicius, Raphinha, Marquinhos kimi ulduzlar komandanı daşıya bilər, amma bu Braziliya artıq keçmişin qorxulu nəhəngi deyil. Adlar parlaq, bütöv tablo isə hələ ki, bulanıqdır.
Ronaldo üçün son pəncərə
Portuqaliya üçün bu turnir daha çox bir adamın ətrafında fırlanır: Cristiano Ronaldo. Karyerası boyunca qazanmamış yeganə böyük kubok budur. Dünya Çempionluğu onun şəxsi kolleksiyasında çatışmayan son parça kimi görünür. Bu “son şans” hekayəsi komandanı alovlandıracaq, yoxsa diqqəti əsas oyundan yayındıracaq – cavab meydanda veriləcək.
Almanlar və gizli təhlükələr
Klassik futbol atalar sözü hələ də gücünü itirməyib: Almaniyanı heç vaxt silmə. Julian Nagelsmann rəhbərliyində Almaniya yenidən daha çevik, daha modern görünür. Gənc məşqçinin enerjisi ilə bu komanda turnirin dərin mərhələlərinə qədər gedə bilər.
Səhnə arxasında isə sürprizlər üçün pusquda dayananlar var: Kolumbiya, Seneqal, Mərakeş. Son illərdə göstərdikləri performans, xüsusən də Mərakeşin son Dünya Çempionatındakı yürüşü göstərir ki, “böyük ad” olmaq artıq zəmanət deyil. Bu komandalar üçün 48 iştirakçıdan ibarət format həm fürsət, həm də tramplindir.
Şişirdilmiş nəhəng: 48 komanda, 104 oyun
Turnirin ən çox müzakirə olunan tərəfi meydandakı ulduzlar yox, formatdır. 48 komanda, 12 qrup. İlk baxışda daha çox ölkə üçün bayram kimi görünür, amma reallıqda erkən mərhələlərdə ciddi balanssızlıqların qapısını açır.
Almaniya – Curacao və ya İspaniya – Cape Verde kimi qarşılaşmaların taleyi indidən təsəvvür olunur: nəticə böyük hesablı darmadağın ola bilər. Qatar – İsveçrə, Özbəkistan – Kolumbiya kimi oyunlar isə neytral azarkeş üçün adrenalin vəd etmir. Yerli azarkeş üçün əlbəttə ki, bayramdır, amma qlobal tamaşaçıya bu qədər “dolgu” oyun nə qədər maraqlı olacaq?
Risk hissi də azalıb. Qrup mərhələsinin dramatikliyi illərlə Dünya Çempionatlarının imzası olub. İndi isə qaydalar belədir: hər qrupdan ilk iki komanda avtomatik çıxır, üstəgəl ən yaxşı səkkiz üçüncü yer sahibi də 1/32 finala yüksəlir. Yəni komandaların üçdə ikisi növbəti mərhələyə keçir.
Bu sistem sanki bir məqsədə xidmət edir: sponsorların sevdiyi nəhənglərin erkən ələnməsinin qarşısını almaq. İki oyun uduzub yenə də pley-offa çıxmaq ehtimalı var. Sadəcə, püşk daha sərt olacaq. İtalia 90-da İrlandiyanın qələbə qazanmadan növbəti mərhələyə yüksəlməsi illərlə danışılıb. İndi həmin ssenari yenidən dəfələrlə yaşana bilər.
Həqiqi həyəcan nə vaxt başlayacaq?
Uzadılmış qrup mərhələsi bir çoxları üçün turnirin ilk hissəsini sadəcə uzun girişə çevirə bilər. Əsl gərginlik, ehtimal ki, 1/32-dən sonra başlayacaq. Amma bu, komandaların özləri üçün pis xəbər deyil.
Klub mövsümünün ağır təqvimindən çıxan ulduzlar üçün bu, nəfəs alma imkanıdır. Messi, Neymar, Lamine Yamal, Bukayo Saka, Nico Williams kimi adların ilk iki oyunda tam yüklənmədən, daha ehtiyatla istifadə olunması gözləniləndir. Turnirin sonuna qədər səkkiz oyun oynamaq ehtimalı olan komandalar üçün zədələr və yorğunluq planlaşdırmanın mərkəzində dayanacaq.
İsti, rütubət və məcburi su fasilələri
Meydanın kənarında isə başqa bir rəqib var: hava. İyun–iyul aylarında Miami, Houston, Guadalajara, Mexico City kimi şəhərlərdə ekstremal istilər adi hala çevrilib. FIFA bütün oyunlarda, hava şəraitindən asılı olmayaraq, 22-ci və 67-ci dəqiqələrdə məcburi su fasiləsi tətbiq edib. Təqvim də elə qurulub ki, günorta matçlarının əksəriyyəti kondisionerli arenalarda keçirilsin.
Yenə də istilə mübarizə asan olmayacaq. Belə şəraitdə futbol yalnız texnika və taktika deyil, həm də dözümlülük sınağına çevrilir. Kağız üzərində bu hava, istiyə alışmış İspaniya, Braziliya, Argentina və Meksika kimi komandaların xeyrinə görünür. Bədən bu şəraitə daha tez uyğunlaşır, amma səkkiz oyuna uzanan marafonda bu üstünlük nə qədər davam gətirəcək – başqa məsələdir.
Tamaşaçıdan tələb olunan səbr
Bu turnir yalnız futbolçulardan deyil, tamaşaçılardan da çox şey istəyir. Stadionda olanlar üçün məsələ sadə deyil: isti, uzun səfərlər, sıx təqvim. Evdə ekran qarşısında oturanlar üçün isə saat fərqləri və gecə oyunları gündəminə gəlir.
Xüsusən də İrlandiya kimi ölkələrdə azarkeşləri çətin gecələr gözləyir. Braziliyanın Mərakeşə qarşı ilk oyunu şənbə gecəsi saat 23:00-da başlayır. Argentina isə turnirə çərşənbə günü saat 02:00-da start verir. Zəngli saatlar, qəhvə fincanları, yuxusuz səhərlər – bu Dünya Çempionatı azarkeşdən də fədakarlıq tələb edir.
104 oyunluq bu nəhəng turnir sonda özünü doğruldacaqmı? Bunu indi heç kim deyə bilməz. Cavab yalnız 19 iyulda, kubok havaya qalxanda, yaddaşda qalan oyunların sayı ilə ölçüləcək.
O vaxta qədər isə bir həqiqət var: dünya yenə futbola təslim olur və bu dəfə sual daha kəskindir – bu qədər çox futbol həqiqətən də ən yaxşı futbolu bizə verəcəkmi?
