Andoni Iraola və Liverpool-un Rest Defence Problemi

Andoni Iraola yayın başından bəri “miqyaslana bilən” məşqçi kimi təqdim olunurdu. İspan mütəxəssis Liverpool-un sükanına keçəndə sual birdən-birə sərtləşdi: La Liga və Premyer Liqa orta səviyyə komandalarında işləyən, topu itirəndə amansız intensivliyə söykənən bu model, titul iddiası edən nəhəng klubda da eyni dərəcədə işləyə bilərmi?

St James’ Park-da mövsümün açılış matçı bu sualın ilk real cavabı kimi görünürdü. Newcastle United-ə qarşı çətin səfər, yeni dövrün ilk sınağı. Tribunada yerini alan hər kəs kimi, Iraola da ehtimal ki, çox şeyi hesablamışdı. Amma oyunun taleyini müəyyən edən anlayış, çoxlarının ağlına belə gəlməyən bir termin oldu: “rest defence”.

Liverpool 2-2 hesablı heç-heçə ilə qurtardısa da, bu xal bir az bəxtin, bir az da fərdi keyfiyyətin hesabına gəldi. Taktiki müzakirələrdə isə bir anlayış ön plana çıxdı: komanda hücum edərkən, topu itirəcəyi an üçün nə qədər hazır idi?

“Rest defence” nədir və niyə Liverpool-un başını ağrıtdı?

Futbolu ən sadə formaya salanda iki əsas faza qalır: topa sahib olduğun an və topu itirdiyin an. Birincisi hücum, ikincisi müdafiə. Amma bu iki fazanı bir-birindən tam ayrı düşünmək səhvdir. Hücum bitən kimi müdafiə başlayır, topu itirdiyin saniyə oyun başqa üzünü göstərir.

Məhz bu keçid anını qorumaq üçün “rest defence” anlayışı yaranıb. Komanda hücum edərkən, “geridə qalanlar”ın – yəni hücuma qoşulmayan oyunçuların – top itkisinə nə dərəcədə hazır olması. Alman dilindəki “Restverteidigung” sözündən gələn bu termin, əslində çox sadə sual verir: Hücum edərkən, itirəcəyin top üçün özünü necə sığortalayırsan?

Liverpool-un Newcastle qarşısında buraxdığı hər iki qolun kökündə də məhz bu sığortanın zəifliyi dayanırdı. Hər iki epizod, qonaqların təhlükəli hücum mövqeyindən birdən-birə açıq sahədə yaxalanması ilə başladı.

Birinci qol: açılan mərkəz, sərbəst Will Osula və Elanga-nın cəzası

Birinci qola qayıdaq. Epizodun başlanğıcında Ryan Gravenberch topu alır, çevrilir və boş sahəyə doğru irəliləyir. Kağız üzərində hücum üçün ideal mənzərədir. Amma dərinliyə baxanda problem görünür.

Gravenberch həmin anda Liverpool-un ən dərin mərkəz yarımmüdafiəçisidir. Dominik Szoboszlai ön xətdə, arxaya sızma təhdidi yaradır, Florian Wirtz isə sol tərəfdə hücuma qoşulub. Yəni üçlük eyni anda irəli qaçır. Onların arxasında isə böyük boşluq açılır.

Bu boşluq, top itiriləcəyi halda Newcastle üçün qızıl zonaya çevrilir. Will Osula həmin sahədə kifayət qədər sərbəstdir, amma ona yaxın məsafədə heç bir Liverpool oyunçusu yoxdur. Virgil van Dijk çox geridə dayanıb – özü də bunu oyundan sonra etiraf edir – Wirtz isə Szoboszlai-nin artıq ön xəttə getdiyi vəziyyətdə həddindən artıq aqressiv irəli çıxır.

Nəticə? Top itirilən kimi Osula təzyiqsiz şəkildə top qəbul edir, sürət yığır və Liverpool mərkəz müdafiəçilərini geriyə çəkilməyə məcbur edir.

Burada təkcə yerləşmə deyil, qərarvermə də problem yaradır. Gravenberch həmin epizodda hücumun taleyini müəyyən edən pası seçir. Onun qarşısında ən azı iki başqa seçim var: sağda Szoboszlai-ni görmək və ya özü qapıya zərbə vurmaq. Hər iki variant topun ya çərçivəyə, ya da meydandan kənara getməsi ehtimalını artırırdı və Newcastle-ın geniş sahə tapmasını çətinləşdirirdi.

Amma o, riskli ötürməni seçir. Top Newcastle cərimə meydançasının kənarında dolaşarkən, Amar Dedic araya girir və topu Osula-ya çıxarır. Məhz bu an əks-hücumun fitini verir.

Burada Milos Kerkez-in mövqeyi də Liverpool-un əleyhinə işləyir. O, Anthony Elanga-ya kifayət qədər yaxın deyil. Əgər daha sıx oynasaydı, Dedic-in zəif ötürməsini kəsmək şansı ola bilərdi. Almadı. Top keçir, epizod böyüyür.

Sonrası isə artıq fərdi müdafiə səhvlərinin silsiləsidir. Van Dijk Osula-nı sol cinaha sıxışdırmır, mərkəzi açıq saxlayır. Kerkez Elanga-nı izləyərkən çox passiv qalır, onu üstün mövqedən ətrafından dolanmağa buraxır. Liqanın ən sürətli oyunçularından birinə qapıya birbaşa yol verilir.

Elanga soyuqqanlı zərbə ilə epizodu tamamlayır. Beşinci dəqiqə tamam olmamış Newcastle 1:0 önə keçir. Liverpool-un “rest defence”i isə kağız üzərində qalan anlayış kimi görünür.

İkinci qol: dərs alınır, amma tam yox

Fasilədən sonra struktur müəyyən qədər düzəlir. Szoboszlai bu dəfə Yoane Wissa-ya daha yaxın oynayır, Gravenberch önə çıxdıqca Wirtz arxanı sığortalamaq üçün geri çəkilir. Demək ki, soyunub-geyinmə otağında bu məsələ xatırladılıb.

Yenə də mərkəz müdafiəçilərin mövqeyi ideal deyil. Cütlük bir az həddindən artıq dərin dayanır, onlardan birinin xətti bir neçə metr irəli çıxıb, digərinin arxanı bağlaması mümkündür.

Həlledici səhv yenə topa sahibkən verilir. Gravenberch bu dəfə arxası qapıya dayanmış vəziyyətdə iddialı bir topuk ötürməsinə əl atır. Riskin qazancı ilə zərəri arasında balans pozulur. Top itirilir, Newcastle yenə açıq sahə tapır.

Wirtz və Szoboszlai geriyə sürətlə qayıdır, boş zonanı doldurmağa çalışırlar. Amma Wissa onların arasından qopub keçir. Bu nöqtədə bir başqa sual doğur: niyə heç biri taktiki faula əl atmır? Sadə bir qayda pozuntusu, sarı vərəqə bahasına əks-hücumu kəsmək şansı vardı. Görünür, komanda yoldaşlarının say üstünlüyünə güvəndilər.

Liverpool həqiqətən də sayca üstün idi, amma keyfiyyətcə yox. Cərimə meydançasının kənarında Joe Willock boşluq tapır və iti zərbə ilə hesabı 2:0 edir. Yenə eyni hekayə: struktur nisbətən yaxşı, amma qərarvermə və duellərə giriş anında gecikmə.

Problem Iraola-dadır, yoxsa statusda?

Bu tip detallar Iraola-nın Bournemouth dövründə bu qədər müzakirə olunmurdu. Səbəb sadədir: gözlənti fərqli idi. Orada komandası çox vaxt topu rəqibə verən, daha dərin blokda oynayan, daha az hücum təşəbbüsü götürən bir kollektiv idi. “Rest defence” o qədər tez-tez sınağa çəkilmirdi.

Liverpool-da isə tablo tam başqadır. Komanda əksər oyunlarda topa daha çox sahib olacaq, rəqibi boğmağa çalışacaq. Bu da o deməkdir ki, hər yanlış yerləşmə, hər riskli pas əks-hücum üçün dəvət kağızına çevriləcək.

Yenə də panikaya ehtiyac yoxdur. Iraola-nın komandaları keçmişdə bu keçid anlarında xaotik görünməyib. Bu, daha çox yeni struktura uyğunlaşma, yeni rollara alışma prosesi təsiri bağışlayır.

Həll yolları meydanın özündədir. Birincisi, taktiki düzəlişlər qaçılmazdır. Mərkəz yarımmüdafiəçilərin bir-birinin mövqeyindən daha çox xəbərdar olması, mərkəz müdafiəçilərdən birinin müəyyən vəziyyətlərdə xəti irəli çıxarması, rəqibin potensial əks-hücum oyunçularına daha sıx oynanması – bunların heç biri Iraola-nın topa sahibkən yaratmaq istədiyi oyuna zidd deyil.

İkincisi, qərarvermə mədəniyyəti formalaşmalıdır. Gravenberch-in təbiəti topu daşımağa, arxada boşluq açmağa meyllidir. Bu, onun günahı deyil, xüsusiyyəti. Amma komanda yoldaşları bu xüsusiyyəti kompensasiya etməlidir: o irəli çıxırsa, kimsə onu sığortalamalıdır. Alternativ olaraq, həmin rolda daha konservativ profilli oyunçuya üstünlük verilə bilər.

Liverpool-un heyətində daxili həllər də var. Trey Nyoni hazırlıq oyunlarında daha dərin yarımmüdafiə roluna uyğun görünürdü. Alexis Mac Allister də fiziki yükə dözə bildiyi təqdirdə bu mövqedə maraqlı seçimdir. Yəni məsələ yalnız transfer bazarına qaçmaqda deyil.

Gözlənilən Liverpool, yoxsa yeni sima?

Mövsümə girərkən Liverpool-dan daha çox pressinqdə açıq, topa sahibkən isə bir az “xırda səhvli” komanda gözlənilirdi. Newcastle qarşısında isə başqa tablo alındı: topa nəzarət, bol qol şansı, amma iki dəfə keçid anında cəzalandırılma.

Bu, həm xəbərdarlıqdır, həm də fürsət. Xəbərdarlıq odur ki, Premyer Liqa səviyyəsində “rest defence”də bu qədər açıq vermək baha başa gəlir. Fürsət isə budur: Liverpool artıq oyunu idarə edə bilir, indi bu idarəçiliyin arxa planını möhkəmləndirmək qalır.

İraola və komandası bu incə detalların öhdəsindən gələ bilsə, St James’ Park-dakı bu silkələnmə, mövsümün sonunda xatırlanacaq dönüş nöqtəsinə çevrilə bilərmi?