Anfield-də Salah dövrünün sonu

Bazar günü Anfield-də Brentford-a qarşı keçiriləcək oyun təkcə mövsümün adi tur matçı deyil. Bu, Merseyside-də doqquz illik möhtəşəm bir dövrün, Liverpool tarixinin ən parlaq fəsillərindən birinin bağlanmasıdır.

Mohamed Salah – klubun bombardirlər siyahısında artıq üçüncü, 257 qolla. Sadəcə qolçu deyil, müasir Liverpool erasının simvolu, uğurun ön cəbhədə gedən nizəsi.

2019-cu ildə qazanılan Champions League kuboku qapını açdı. Ardınca iki Premier League titulu, saysız final, saysız həlledici an. O illərin demək olar hamısında meydanda bir adam mütləq var idi: 11 nömrə.

İndi isə Anfield onu yola salmağa hazırlaşır. Və bu vidada ən çox söz haqqı olanlar – onunla eyni paltardəyişmə otağını bölüşənlərdir.

“Bir dəfə gələn” futbolçu

Virgil van Dijk Salah haqqında danışanda pauza vermir, cümlələr öz-özünə gəlir:

Onun sözlərinə görə, Salah “inanılmaz dərəcədə təsirli”, “tamamilə xüsusi” və “bir dəfə gələn” tipli futbolçudur. Niderlandlı müdafiəçi misal kimi sadəcə qolları və asistləri yox, Sadio Mane və Roberto Firmino ilə yaratdıqları ölümcül hücum üçlüyünü, həm də Salahın meydanda və məşqdə gördüyü işin miqyasını çəkir. Van Dijk üçün Salah illər boyu klub uğurlarının “böyük parçası” olub və meydanda nümunə ilə liderlik edən adamdır.

Qapı arxasında dayanan Alisson Becker isə hətta klub tarixini ölçü vahidi kimi götürür. Onun fikrincə, Salah Liverpool tarixinin “ən önəmli oyunçularından biridir” və artıq “zirvədə” olanlarla eyni sırada dayanır. Braziliyalı qapıçı yalnız rekordları deyil, Salahın peşəkarlığını vurğulayır: meydanda, zalda, evdə – hər yerdə özünü inkişaf etdirməyə çalışan, yalnız istedada güvənməyən bir fiqur. Alisson üçün Salah təkcə uşaq fanatlar üçün deyil, öz övladına “bax, belə ol” deyə göstərə biləcəyi bir standartdır.

Thiago Alcantara isə Barcelona və Bayern Munich kimi nəhənglərdən gələn, artıq təcrübəli yaşına çatmış bir yarımmüdafiəçi kimi belə Salahdan “çox şey öyrəndiyini” deyir. Onu “möhtəşəm insan”, “möhtəşəm peşəkar” adlandırır və ən vacibi – həmişə hamını ac saxlayan, həvəsli saxlayan komanda yoldaşı kimi xatırlayır. Thiago üçün Salah, karyerası boyunca sahib olduğu “ən yaxşı komanda yoldaşlarından biri”dir.

Qolçu, dost, ilham mənbəyi

Liverpool-un son illərdəki hücum simalarından Roberto Firmino, Salahı həm meydanda, həm də paltardəyişmə otağında “hamının sevdiyi, hamının heyran olduğu yaxşı insan” kimi təsvir edir. Onun Liverpool-da qurduğu “tarix və irs”i xüsusi qeyd edir və “belə bir ürəyə sahib” komanda yoldaşı ilə oynamaq fürsətinə görə şükür etdiyini deyir.

Sabiq kapitan Jordan Henderson isə Salahı iki ölçüdə qiymətləndirir: futbolçu və insan kimi. Onun fikrincə, Salah əlbəttə ki, ən yaxşı olmaq, rekordları qırmaq istəyirdi, amma eyni zamanda komandanın qələbələrini, kubokları hər şeydən üstün tuturdu. Henderson üçün fərq də elə buradadır: “ən yaxşı futbolçu olmaq” bir şeydir, “ən yaxşı futbolçu və ən yaxşı insan olmaq” isə tamam başqa səviyyə – və o hiss edir ki, Salah hər ikisidir.

Trent Alexander-Arnold Salahı gündəlik səviyyədə görən, onunla hər məşqi bölüşən gənc nəsli təmsil edir. Onun təsvir etdiyi obraz: “heç vaxt razı qalmayan”, hər gün “daha da yaxşı olmağa çalışan”, hər rekordu qırdıqdan sonra belə növbəti hədəfi axtaran bir ulduz. Trent üçün Salahın ən böyük fərqi – bu “amansız inkişaf istəyi”dir.

Kloppun gözündə “böyüklərdən biri”

Jürgen Klopp üçün Salah təkcə hücumçu, təkcə qol maşını deyil. Alman baş məşqçi onun haqqında danışanda “böyüklüyü” daha geniş çərçivədə görür. Kloppun sözlərinə görə, Liverpool azarkeşləri artıq indi də anlayır ki, onlar “böyüklüyə şahidlik ediblər”. Salah onun üçün “bütün zamanların ən böyüklərindən biri”, “möhtəşəm futbolçu” və “möhtəşəm insan”dır.

Klopp xüsusi olaraq Salahın ərəb dünyası üçün daşıdığı mənanı vurğulayır. Çətin dövrdə, parçalanmaların, gərginliklərin fonunda, o, Kloppun gözündə belə bir mesaj daşıyır: “hamımız eyniyik, eyni şeyləri sevirik, eyni şeylər uğrunda mübarizə aparırıq”. Baş məşqçi üçün bu, sadəcə qol və asistdən daha artıqdır – o, Salahla fəxr etdiyini açıq deyir.

Gözləntiləri aşan karyera

Liverpool forması geyinmiş başqa bir hücumçu, Daniel Sturridge, Salahın hücumçu psixologiyasını yaxşı anlayanlardandır. Onun fikrincə, böyük hücumçuların əsas xüsusiyyəti komandaya “rəqəmlərlə kömək etmə”yə olan obsesiyasıdır və Salah bu xüsusiyyəti “artıqlaması ilə” daşıyıb. Sturridge bir məqama da toxunur: çox az adam Salahın bu səviyyəyə çatacağını gözləyirdi, bəlkə də yalnız Salah özü. Bu isə onun “möhtəşəm münasibətinin, iradəsinin və həsrətinin” nəticəsidir.

Luis Diaz üçün Salahla kubok qazanmaq, onun sevincini, hər titulu necə yaşadığını görmək “möhtəşəm təcrübə” olub. Kolumbiyalı hücumçu Salahın hər zaman “daha yaxşı futbolçu, daha yaxşı insan olmaq istəyi”nin özü üzərində dərin iz buraxdığını deyir.

Sol cinahda illərlə Salahla yanaşı qaçan Andy Robertson isə daha emosional danışır. O, Salahın “öz işində ən yaxşıya çevrilməsini” və Liverpool formasını geyinən “ən yaxşı oyunçulardan biri olmasını” kənardan deyil, içəridən izləməyin “zövq” olduğunu deyir. Robertson üçün Salahın mentaliteti “misilsizdir” – hər gün özündən və ətrafındakılardan daha çox tələb edən, standartı yuxarıda saxlayan biri. Onun fikrincə, Salah LFC-də “statusuna uyğun, ən böyüyə yaraşan” bir vida layiqdir.

Joe Gomez də eyni xətti davam etdirir: Salahı “formanı geyinən ən böyüklərdən biri” adlandırır, onun “saysız-hesabsız saatlar davam edən böyüklüyünü” birinci ələn izləməkdən danışır. Gənc müdafiəçi üçün Salahın mentaliteti və iş etikası artıq rəqəmlərlə “əbədiləşmiş irs”dir.

Əfsanələrin dilində Salah

Liverpool tarixinin iki böyük qolçusu – Robbie Fowler və Ian Rush – Salahın yerini müəyyənləşdirəndə cizgi daha da aydın görünür.

Fowler onu “heyrətamiz futbolçu” adlandırır, oyun sayı, performansı, rekordu ilə “Liverpool-un Premier League dövründəki ən böyük oyunçularından biri” kimi görür. Onun fikrincə, Salah yalnız Liverpool azarkeşlərinin deyil, ümumilikdə Premier League izləyicilərinin də darıxacağı bir fiqur olacaq.

Rush isə Salahı təkcə qolçu kimi deyil, “meydanda necə düşündüyü, necə oynadığı” ilə fərqləndirir. Onun üçün Salah sağ cinahda topu götürəndə “tamamilə inanılmaz” bir səviyyəyə keçir və Liverpool azarkeşləri onu həm sevir, həm də ayrılığına kədərlənəcək.

James Milner Salahın liderlik tərəfini önə çəkir. Onun fikrincə, komanda daxilində “fərqli tip liderlərə” ehtiyac var və Salah bu mozaikanın böyük parçasıdır. Məşqdə, zalda, meydandan kənarda qoyduğu standartlarla, gənclərə və yeni gələnlərə “Liverpool oyunçusu olmaq nə deməkdir” sualının cavabını göstərən biridir.

Steven Gerrard isə Salahı dünya futbolunun ən yüksək səviyyəsində yerləşdirir. O, öz dövründə Ronaldinho, Cristiano Ronaldo, Lionel Messi, Zinedine Zidane, Xavi və Andres Iniesta kimi oyunçuların “başqa səviyyədə” olduğunu deyir və Salahı da həmin kateqoriyaya daxil edir. Gerrard üçün bu, mübahisə mövzusu deyil: Salah “o səviyyədədir”.

Peşəkarlığın sərhədi

Liverpool-un hazırkı baş məşqçisi Arne Slot, Salahla qısa müddətdə işləsə də, onun haqqında qəti fikir formalaşdırıb. Slot üçün Salah son on ilin “ən çox danışılan, ən yaxşı” oyunçularından biridir. Onu heyrətləndirən əsas cəhət isə eyni aclığı hər üç gündən bir, hər oyunda, hər məşqdə göstərməkdir. Hər dəfə qapıya yaxınlaşanda, hər dəfə meydanda olanda yenidən qol vurmaq istəyi, hətta üç dəqiqə tez əvəzlənəndə belə “bəlkə bir qol da vurardım” düşüncəsi – Slot üçün Salahı fərqləndirən budur. O, artıq ilk gündən anlayıb ki, bu təsadüf deyil, Salahın son on ildə futbolda bu qədər təsirli olmasının arxasında məhz bu peşəkarlıq dayanır.

Milos Kerkez üçün Salahı hamıdan ayıran xüsusiyyət də elə budur. O, Salahın peşəkarlığını “inanılmaz” adlandırır: zalda gördüyü iş, qidalanma, fokus, hər detalı performans üçün optimallaşdırmaq istəyi. Kerkez bir il ərzində ondan bunu “öyrənməyə çalışdığını” deyir.

Pepijn Lijnders isə daha qısa, amma ağır cümlə qurur: o, peşəkar futbolçu həyatına Salah qədər “həsr olunmuş” ikinci bir insan görmədiyini bildirir.

Alex Oxlade-Chamberlain də Salahın gündəlik həyatını “obsessiya” kimi təsvir edir. Onun fikrincə, Salahın hər saat, hər an etdiyi şeylər elə səviyyədədir ki, kənardan baxanda “mən bunu edə bilmərəm, sən hər şeyə layiqsən” deməkdən başqa söz qalmır.

Gənc nəsli təmsil edən Harvey Elliott isə Salahın başqa bir tərəfini açır: mentorluq. İlk günlərdən ona meydanda nə etməli olduğunu, komandanın fəlsəfəsini, baş məşqçinin tələblərini izah edən Salah, Elliott üçün artıq sadəcə köməkçi deyil, “dosta çevrilmiş” bir fiqurdur. Gənc yarımmüdafiəçi bu münasibətin onu bu gün olduğu nöqtəyə gətirən yolda həlledici rol oynadığını deyir.

Fernando Torres isə məsələni qısa kəsir: onun üçün Salah “son on ilin ən yaxşı oyunçularından biri” və “sevimli futbolçusudur”. İspan əfsanə Salahı son on ilin dünya futbolunun “ən yaxşıları arasında” yerləşdirir.

Anfield bazar günü bir daha dolacaq. Qırmızı dəniz bu dəfə yalnız üç xal üçün deyil, doqquz ilin, yüzlərlə qolun, saysız xatirənin sahibinə əl sallamaq üçün ayağa qalxacaq.

Sual təkdir: bu stadion bir daha belə bir 11 nömrə görəcəkmi?