Arsenal 20 ildən sonra finala yüksəldi: Sevinc və Tənqid

Emirates Stadium çərşənbə axşamı axşamı uzun müddət xatırlanacaq. Son həftələrin əsəbi, sıxılmış oyunlarından sonra tribunalar bir anda partladı – Arsenal, Atletico Madrid-i məğlub edib 20 ildən sonra ilk, ümumilikdə isə cəmi ikinci dəfə Çempionlar Liqasının finalına yüksəldi.

Klubun 140 illik tarixində nadir yaşanan an. Azarkeşlər artıq Budapeşt üçün bilet axtarışına çıxıblar. 30 mayda Arsenal orada Bayern Munich və ya Paris St-Germain-dən biri ilə Avropanın ən böyük səhnəsində üz-üzə gələcək.

Bu dəfə söhbət təkcə bir finaldan getmir. London klubu həm də Premyer Liqanın zirvəsindədir və qitə ilə ölkə titulunu eyni mövsümdə qazanmaq şansına malikdir. Avropada ilk dəfə çempion olmaq, üstəlik potensial qitə–ölkə dubli. Bu, klub üçün tarixi dönüş ola bilər.

Amma bir sual meydanda qalır: hələ heç bir kubok qaldırmamış komanda bu qədər sevinə bilərmi?

“Çempion deyilsən, niyə bu qədər sevinc?”

Arsenal Avropa Kuboku/Çempionlar Liqasını qazanan yeddinci ingilis klubu olmağa çalışır. Əgər həm də Premyer Liqanı başa qədər aparsalar, Liverpool (iki dəfə), Manchester United (iki dəfə) və Manchester City-dən sonra eyni mövsümdə həm milli, həm də Avropa çempionu olan dördüncü ingilis komanda kimi tarixə düşəcəklər.

Bu kontekstdə sevinci başa düşmək çətin deyil. Amma hamı belə düşünmür.

2007-08 mövsümündə Manchester United ilə bu dublu yaşamış Wayne Rooney, Amazon Prime efirində Arsenal-ın coşqusunu “vaxtından əvvəl” hesab etdi: komandanın bu mövqeyə gəlməyi haqq etdiyini dedi, amma bir cümlə ilə xətt çəkdi – “hələ qazanmayıblar”.

Onun mesajı sadə idi: finala çıxmağı qeyd et, amma şənliyi kubok qaldırana saxla.

Sosial şəbəkələrdə isə tam başqa hava əsirdi. Keçmiş Arsenal hücumçusu Ian Wright, X platformasında azarkeşlərə səsləndi, “bayram polisindən” qorxmamağı, bu anı sonuna qədər yaşamağı tövsiyə etdi. Onun fikrincə, futbol məhz belə anlar üçündür – nadir, böyük, unudulmaz.

Wenger-in xəbərdarlığı: sevinc var, amma növbəti addım daha böyükdür

Arsenal-ı 2006-cı ildə Parisdəki finala aparan Arsene Wenger də bu dəfə kənardan baxırdı. O vaxt komanda Barcelona-ya 1:2 uduzmuşdu, bu dəfə isə tarix yenidən yazılmağa hazırlaşır.

beIN Sports efirində danışan fransız mütəxəssis Emirates-dəki sevincin tam normal olduğunu dedi. Amma dərhal növbəti cümlədə prioritetləri xatırlatdı: indi diqqət finala və qarşıdakı oyuna yönəlməlidir. Onun baxışında balans aydındır – bu mərhələ üçün sevinc haqq ediləndir, lakin həqiqi məqsəd Budapeştdə kuboku qaldırmaqdır.

Rooney-nin tənqidi təkcə Arsenal-la məhdudlaşmır. O, bu mövsüm Manchester City-nin də sevinclərini “həddən artıq” adlandırmışdı. Arsenal üzərində 2:1 hesablı qələbədən sonra City-nin meydandakı reaksiyasını izləyib, bunun da vaxtından əvvəl bir rahatlıq siqnalı ola biləcəyini söyləmişdi.

Studiya yoldaşı, keçmiş Liverpool və İngiltərə yarımmüdafiəçisi Danny Murphy, City-nin sevincinin “bir az artıq” göründüyünü qəbul etsə də, bunun daha çox yarışın yenidən öz əllərinə keçməsinin bayramı olduğunu vurğuladı.

Yəni “çox sevindilər” mübahisəsi təkcə Arsenal-a aid deyil; bu, ümumi futbol mühitində gedən, hər mövsüm yenilənən bir debatdır.

“Vayb”ların gücü: çətin mövsümdə sadə sevinc

Goal Difference podkastının iştirakçısı Scarlet Katz Roberts-in baxışı isə tamam fərqlidir. Onun arqumenti emosiyanın özünə əsaslanır: Arsenal sevinməlidir.

Mövsümün böyük hissəsində London klubu turnir cədvəlinin zirvəsində olub. Dörd kuboklu mövsüm ssenariləri, “butulka” zarafatları, sosial şəbəkə memləri – hər tərəfdən təzyiq. Statistikaya baxsan, mükəmmələ yaxın mövsüm. Hissiyyata baxsan, yorucu, ağır, tükəndirici.

Roberts üçün City azarkeşlərinin Wembley-də Liqa Kubokunu qazanandan sonrakı sevincini izləmək acı olsa da, dərs də idi: qalibiyyətin gətirdiyi müsbət enerji, xüsusən də mövsümün sonuna doğru, əvəzsizdir. Komandanın özünü toxunulmaz hiss etdiyi o qısa anlar bəzən bütün bir mövsümün ritmini dəyişir.

Emirates-də Atletico üzərində qələbədən sonrakı mənzərə də məhz belə idi. Arsenal futbolçuları meydançaya axışır, stadionda “Freed From Desire” səslənir, tribunalar bir anda tək səsə çevrilirdi. Martin Keown-un matçdan əvvəlki çıxışı azarkeşlərin səs-küyü altında itib-batdı – və bu, klub üçün pis xəbər deyildi. Bu, stadionun nə qədər “canlı” olduğunun göstəricisi idi.

Heç nə səhnələşdirilmiş görünmürdü. Sadə, çılpaq sevinc idi. Mikel Arteta uzun müddətdir ki, məhz bu hissin arxasınca düşmüşdü. Çoxlarının artıq klişe saydığı “North London Forever” həmin axşam bir anda yorucu şüardan çıxıb, həqiqi marşa çevrildi. Klub və azarkeşlər sanki birdən-birə sırf dəstəyin idman gücünü xatırladı.

Elm nə deyir: “emosional yoluxma” və komanda ruhu

Bu sevinc səhnələri təkcə romantik baxışla izah olunmur. İdman psixologiyası da öz sözünü deyir.

İdman psixoloqu, Inner Drive mərkəzinin rəhbərlərindən Bradley Busch, BBC Sport-a açıqlamasında, Arteta və futbolçuların əl-ələ verib Emirates-in hər tribunasına tərəf qaçmasını “çox sağlam komanda və heyət düşüncəsinin” göstəricisi kimi dəyərləndirdi.

Onun izah etdiyi anlayış – “emosional yoluxma”. Yəni davranışlar, əhval-ruhiyyə, birliyə dair siqnallar komanda daxilində dalğa-dalğa yayılır. Birlikdə sevinmək, birlikdə partlamaq bu dalğanı gücləndirir.

Busch-un fikrincə, futbolçular bunu gələcək performansı yaxşılaşdırmaq üçün şüurlu strategiya kimi etmirlər. Bu, daha çox 24 saat bu təzyiqin altında yaşayıb, nəhayət, məqsədə bir addım qalanda nəfəs almanın, yığılmış gərginliyi atmağın instinktiv formasıdır. Bu qədər yüksək təzyiqli mühitdə hər şeyi içində saxlamaq, emosiyanı boğmaq, bəzən daha təhlükəlidir.

O, “həddindən artıq sevinc” ittihamlarını da köhnə “bayram polisi” refleksi kimi görür. Elmi tərəfdən baxanda, həddən artıq sevinc ancaq bir halda problem sayılır: əgər sonrakı performansa mənfi təsir göstərirsə. Məsələn, matç bitməmiş komanda özünü qalib hesab edib oyundan düşürsə, şou göstərməyə başlayırsa və ya növbəti oyuna hazırlığı pozursa.

Emirates-də yaşanan mənzərə isə bundan çox uzaqdır. Matç bitmişdi, mərhələ keçilmişdi, növbəti addım artıq başqa tarixdədir.

Busch-un bir etirafı da vardı: Tottenham azarkeşi kimi, şəxsi hissləri ilə peşəkar baxışını ayırmalı olur. O, zarafatla deyir ki, şəxsi tərəfdən əlbəttə, Arsenal-ın həddindən artıq sevindiyini və bunun onlara baha başa gələcəyini arzulayır. Amma peşəkar olaraq, gördüyü mənzərəni sağlam sayır.

Final hələ qabaqdadır – bəs Arsenal bu enerjini haraya aparacaq?

Bütün bu mübahisənin ortasında bir fakt dəyişmir: Arsenal hələ heç nə qazanmayıb. Amma 20 il gözlədiyi səhnəyə qayıdıb və bunu edərkən klubun bütün təbəqələrini – meydandakı oyunçudan tribunadakı azarkeşə qədər – eyni ritmə salmağı bacarıb.

Rooney-nin sərt xətti, Wenger-in ölçülü-biçili xəbərdarlığı, Wright-ın coşqu dolu çağırışı, psixoloqun elmi izahı – hamısı bir sualda kəsişir: bu qədər sevinmək riskdirmi, yoxsa zərurət?

Cavabı mayın 30-da Budapeştdə görəcəyik. O axşam Arsenal ya bu sevincin sadəcə başlanğıc olduğunu sübut edəcək, ya da Emirates-dəki o gecə, kubok gəlməsə belə, klub tarixində öz yerini qoruyacaq. İndi isə sual başqa cür səslənir: bu komanda bu enerjini sonadək daşıya biləcəkmi?