Aston Villa: 44 ildən sonra Avropanın zirvəsində
İstanbulun isti gecəsində Aston Villa sanki tarixini yenidən yazdı. Bundan düz 44 il əvvəl Bayern Munich üzərində qazanılan o məşhur European Cup zəfərindən sonra birmingemlilər nəhayət yenə Avropa kubokunu başı üzərinə qaldırdı. Bu dəfə səhnənin mərkəzində bir ad var: Unai Emery.
Europa League-in əsl mütəxəssisi artıq bu turniri dörd yox, beş dəfə, özü də dörd fərqli klubla qazanıb. Sevilla, Villarreal, bir daha Sevilla… və indi Aston Villa. Bu, artıq təsadüf deyil, sistemdir.
İstanbulda Freiburg üçün bu, final yox, dərs idi. Youri Tielemans və Emi Buendía-nın möhtəşəm qolları, ardınca Morgan Rogers-in üçüncüsü – Premier League təmsilçisi rəqibini bir final üçün nadir görülən rahatlıqla, 3:0 hesabı ilə darmadağın etdi.
Bu kubok yalnız bir mövsümün mükafatı deyil. 2016-cı ildə biabırçı şəkildə Premier League-dən düşən klub üçün bu, müasir tarixinin zirvə nöqtəsidir.
McGinn-in kuboku, bir nəslin hekayəsi
John McGinn üçün bu gecə bir karyeranın simvoluna çevrildi. Yeddi il əvvəl Derby County-yə qarşı Championship pley-off finalında Aston Villa-nı yenidən Premier League-ə qaytaran adamlardan biri idi. İndi isə eyni McGinn, kapitan kimi Europa League kubokunu başı üzərinə qaldırır.
O şəkil – McGinn kubokla, ətrafında sevincdən coşan komanda yoldaşları – klubun son onillikdə keçdiyi yolu bir kadrda danışır. Preston-da həftəiçi səfər oyunlarından İstanbulda Avropa gecəsinə. Eyni formanı daşıyan, amma tamam başqa səviyyədə bir Villa.
Bu hekayənin qəhrəmanları çoxdur. Tyrone Mings və Tammy Abraham o 2019 Wembley gününü onunla birlikdə yaşadı. Ezri Konsa, Emi Martínez, Ollie Watkins, Matty Cash bir il sonra qatılıb nüvəni möhkəmləndirdilər.
Bu oyunçular illərdir Villa-nı “nəhayət nəsə qazanacaq komanda” statusundan çıxarmağa çalışırdı. Ancaq hər dəfə bir addım çatmırdı: 2024-də Conference League yarımfinalında, ötən mövsüm Champions League dörddəbir finalında Paris Saint-Germain tərəfindən yol kəsildi.
Türkiyənin paytaxtında isə – uzun yolun dərsləri nəhayət bəhrəsini verdi. Villa Freiburg-u təhlükəli zonadan uzaqda saxladı, soyuqqanlılıqla üç zərbə endirdi və bir dəfə də olsun əsəblərinə uduzmadı.
Otuz illik kubok həsrətini belə bir şou ilə bitirmək, bu komandanın adını artıq Paul McGrath və Peter Withe kimi əfsanələrin yanına yazır. Villa folklorunun yeni fəsli rəsmi olaraq açıldı.
Unai Emery – Europa League-in taclı hökmdarı
Bir vaxtlar Thomas Tuchel zarafatla demişdi ki, UEFA bu kuboka tezliklə “Unai Emery kuboku” deyə bilər. Bu axşam Bosfor sahilində həmin cümlə zarafatdan çox həqiqətə bənzəyirdi.
Emery artıq 47 kiloqramlıq bu ağır kuboku beşinci dəfə havaya qaldırıb. Üstəlik, dörd fərqli klubla. Avropa səhnəsində bu qədər titul qazanan yalnız bir başqa məşqçi var – Carlo Ancelotti və onun beş Champions League-i. Ancaq üç fərqli klubla eyni turniri qazanmaqda Emery təkdir: Sevilla (3), Villarreal (1), Aston Villa (1).
O, finaldan əvvəl “bu turnirin kralı deyiləm” deyə israr edirdi. Amma Beşiktaş Park-ın claret and blue rəngə boyanan tribunasında, aralarında gələcəyin kralı sayılan Aston Villa azarkeşi Şahzadə William da olmaqla, təxminən 11 min nəfər üçün o, artıq mübahisəsiz liderdir.
Dörd il əvvəl klubu liqada 17-ci yerdə götürən adam indi onu həm Champions League zonasına, həm də böyük bir Avropa kubokuna daşıyıb.
Emery sözlərlə yox, planla danışdı. Freiburg-un presini tamamilə oyundan salan, fiziki və texniki üstünlüyü ön plana çıxaran oyun planı qurdu. Tielemans-ın zərbəsi qapıya sancılanda nəticənin taleyi, demək olar, həll olunmuşdu.
Mövsümün əvvəlini xatırlamaq asandır: Villa ilk dörd oyunda qalib gələ bilmədi, sentyabrın sonuna qədər qol həsrəti çəkdi. Buradan toparlanıb həm Champions League biletini, həm də Europa League kubokunu qazanmaq – bu, artıq Emery-ni müasir dövrün ən böyük məşqçilərindən biri kateqoriyasına qəti şəkildə yerləşdirir.
Finalın qırılma anları: uzun toplar, dahiyanə künc zərbəsi, möhtəşəm zərbələr
İlk 40 dəqiqəyə baxan heç kim fasiləyə 2:0-lıq Aston Villa üstünlüyü ilə gediləcəyini düşünməzdi. Oyun xırda-fırda qayda pozuntuları ilə parçalanır, ritm dağılırdı. Hər iki komanda topa sahib olmaq istəyirdi, amma heç kim oyuna möhürünü vura bilmirdi.
Elə görünürdü ki, Villa bir az ilişib qalıb. Zaman keçdikcə plan aydınlaşdı: Emery komandaya Freiburg-un presini tamamilə keçməyi tapşırmışdı. Müdafiədən qısa kombinasiyalar yox, ard-arda uzun ötürmələr, birbaşa Ollie Watkins-ə.
Estetik deyildi, amma hesaba baxan üçün effektiv idi.
Sonra səhnəyə Austin MacPhee çıxdı – əlbəttə, pərdənin arxasında. Villa-nın standart vəziyyətlər üzrə məşqçisinin hazırladığı künc zərbəsi oyunun taleyini dəyişdi. Lucas Digne qısa oynadı, Freiburg müdafiəsi yuxuda yaxalandı. Morgan Rogers başını qaldırdı, cərimə meydançasının kənarına doğru boşluğu gördü və topu ora asdı.
Orada isə Youri Tielemans gözləyirdi. Belçikalı yarımmüdafiəçi topu bir toxunuşda, yerə düşməyə macal vermədən, möhkəm və dəqiq zərbə ilə qapıya sancdı. Noah Atubolu yalnız baxdı. Top toru silkələdi, Villa tribunası partladı.
Bu mövsüm Villa-nın qolları tez-tez statistikadan daha gözəl görünür. Komandanın expected goals rəqəmlərini aşması artıq təsadüfi yox, üsluba çevrilib. İstanbulda da eyni ssenari davam etdi.
Bu dəfə səhnədə Emi Buendía var idi. Cərimə meydançasının kənarında topu aldı, zəif hesab olunan sol ayağı ilə topu qapının yuxarı küncünə dolandırdı. Atubolu uçdu, amma yalnız topun yan toru öpməsini izləyə bildi.
Topun havada çəkdiyi trayektoriya, qapıçının əli ilə top arasındakı santimetrlər – final səhnəsi üçün ideal kadr idi. Hakim François Letexier top toru gördüyü kimi fitini çaldı və ilk hissəni elə bu zərbənin fonunda bitirdi.
İkinci hissədə Morgan Rogers üçüncü qolu vuranda artıq heç nəyi xilas etmək mümkün deyildi. Zərbənin özü ilk ikisi qədər möhtəşəm olmasa da, kəskinliyi və soyuqqanlılığı ilə Villa-nın üstünlüyünü möhürlədi. Bir il əvvəl Tottenham Hotspur – Manchester United finalını xatırlayanlar üçün bu, fərqli səviyyə idi: bu dəfə kubok oyunu sönük, təsadüfi qolla yox, keyfiyyətlə həll olundu.
Tarixə düşən rəqəmlər: McGinn, Rogers, Sancho və İngiltərə dalğası
Bu gecə statistik kitablar da boş qalmadı.
John McGinn böyük bir Avropa finalında komandasını kapitan kimi meydana çıxaran ilk şotland oldu Barry Ferguson-dan (Rangers, 2008 UEFA Cup) bəri. İngilis klubunun heyətində isə bu, Graeme Souness-dən (Liverpool, 1984 European Cup) sonra ilk belə haldır.
Aston Villa üçün böyük Avropa finalına qayıdış 44 il çəkdi. Bu, tarixdə üçüncü ən uzun fasilədir. Onlardan yalnız Manchester City (51 il, 1970–2021) və West Ham United (47 il, 1976–2023) daha çox gözləyib.
Maraqlı təsadüf: son üç Europa League finalında fasiləyə iki top fərqlə üstün gedən komanda oyunu eyni hesabla bitirib – 3:0. Atlético Madrid – Athletic Club (2012), Atalanta – Bayer Leverkusen (2024) və indi Aston Villa – Freiburg (2026).
Morgan Rogers üçün bu gecə şəxsi miladdır. 23 yaş 298 günündə o, böyük UEFA finalında qol vuran ən gənc ingilis futbolçu oldu Steven Gerrard-dan (Liverpool – Alavés, 2001 UEFA Cup finalı, 20 yaş 351 gün) bəri.
İngiltərə klubları üçün də maraqlı seriya formalaşır. Ötən mövsüm Tottenham Hotspur bu kuboku qaldırmışdı. İndi Aston Villa. Beləliklə, ilk dəfədir ki, 1971–72 və 1972–73 mövsümlərindəki ilk iki UEFA Cup mövsümündən sonra İngiltərə təmsilçiləri ardıcıl illərdə bu turniri qazanır.
Bir başqa nadir rekord da Jadon Sancho-ya məxsusdur. Aston Villa-nın hücumçusu üç fərqli böyük Avropa turnirinin finalında, özü də üç mövsüm ardıcıl oynayan ilk futbolçu kimi tarixə düşdü: 2023–24 Champions League, 2024–25 Conference League, 2025–26 Europa League.
Maraqlıdır ki, Freiburg komanda olaraq 102.9 kilometr qaçaraq Villa-nı 2.5 kilometr qabaqladı. Amma qaçış məsafəsi kubok qazandırmır. Kuboku zərbələr, soyuqqanlılıq və plan qazandırır.
İndi sual budur: bu, yalnız bir möhtəşəm gecə idi, yoxsa Aston Villa üçün yeni bir dövrün başlanğıcı? Cavab gələn mövsüm Champions League musiqisi səslənəndə veriləcək. İstanbul isə artıq bilir – bu komanda Avropaya qayıdıb və bu dəfə qalmaq üçün gəlib.
