Boavista-nın son fitəsi: Celtic-in köhnə tanışı
Portonun qara-ağları üçün oyun bitdi. 1903-cü ildən bəri Portuqaliya futbolunun ən inadkar, ən “sistemə qarşı” klublarından biri sayılan Boavista, illərlə yığılan borcların altında çökdü və məhkəmə qərarı ilə fəaliyyətini dayandırmağa məcbur edildi. Kağız üzərində bu, sadəcə bir hüquqi prosesdir. Futbol yaddaşında isə – bir dövrün bağlanması.
Celtic üçün yad olmayan ad
Glasgow-da Boavista adı ilk növbədə iki mövsümü xatırladır: 1975 və 2003. İki müxtəlif nəsil, eyni rəqib.
1975-ci ildə Kubok Sahibləri Kuboku püşkü Celtic-i Porto təmsilçisi ilə üz-üzə gətirmişdi. İlk oyun Portoda – 0:0. O vaxtlar Avropada səfərdən qolsuz dönmək, xüsusilə də Portuqaliyadan, pis nəticə sayılmırdı. Həlledici cavab görüşü isə Celtic Park-da baş tutdu və tribunalar klassik Avropa gecələrindən birini gördü.
Kenny Dalglish hesabı açdı, Shuggie Edvaldsson fərqləndi, Dixie Deans da öz qolunu vurdu. 3:1 – ümumi hesabda 3:1 və mərhələ adlayan tərəf Celtic oldu. Həmin axşam başqa bir yenilik də vardı: məşhur yaşıl-ağ zolaqlı formanı ilk dəfə arxasında heyət nömrələri ilə gördük. O gün sadəcə oyun qazanılmadı, klub tarixində vizual bir dönüş də yaşandı.
Larsson-un gecələri və 2003 möcüzəsi
Çoxları üçün Boavista adı isə bir başqa yazı – 2003-cü ilin UEFA Cup mövsümünü açır. Celtic-in Avropada nağıl kimi yürüş etdiyi, Henrik Larsson-un isə hər toxunuşunun qızıl dəyərində olduğu mövsüm.
Yarımfinalın ilk oyunu Celtic Park-da. Gərginlik, gözlənti, titrəyən sinirlər. Boavista qonaq meydanda qol tapdı və sükut tribunaları bürüdü. Amma Larsson səhnəyə çıxdı. İsveçli hücumçu tarazlığı bərpa edən qolu vurdu və görüş 1:1 başa çatdı. Hesab sadə görünə bilərdi, amma o qolu olmayan heç kim sonrakı mərhələni düşünmürdü.
Portoda cavab matçı artıq saf sinir müharibəsi idi. Bessa Stadium-da hər epizod, hər top uğrunda mübarizə final biletinin çəkisini daşıyırdı. Yenə Larsson. Yenə ən vacib anda. Onun vurduğu qol Celtic-ə 1:0 qələbə, ümumi hesabda 2:1 üstünlük və tarixi finala – Boavista-nın şəhər rəqibi Porto-ya qarşı görüşə bilet qazandırdı. O finalın xatirəsi Celtic azarkeşləri üçün hələ də acıdır, amma ora aparan yolun bir hissəsi məhz Boavista idi.
Martin O’Neill-in qucaqladığı Larsson, Bessa meydanında son fitdən sonra yaşanan sevinc – bunlar indi həm də artıq mövcud olmayan bir klubun arxiv kadrlardır.
Portuqaliyanın “dördüncüsü”
Boavista sadəcə Celtic-in rəqibi deyildi. Portuqaliya futbolunun daxili iyerarxiyasında o, “böyük üçlük” – Benfica, Porto, Sporting Lisbon – arxasında dirənən yeganə çempion idi. 2001-ci ildə qazandıqları Primeria liqa titulu hələ də unikal qalır: ölkə tarixində çempionluq yaşamış, amma “üçlük”dən olmayan yeganə klub.
Sert, aqressiv, kompromissiz oyun üslubu, sıxılmış tribunalar, Portonun mərkəzində böyük rəqiblərə meydan oxuyan kiçik nəhəng obrazı – Boavista-nı illərlə Avropa xəritəsində tanıdan da bu idi. Amma meydandakı inadkarlıq, kağız üzərindəki borc cədvəllərini xilas edə bilmədi.
Yavaş-yavaş gələn son
Maliyyə böhranı Boavista üçün yeni deyildi. Problem illər əvvəl başlayıb, son bir-iki ildə isə artıq idarəolunmaz həddə çatmışdı. Transfer pəncərələrində ardıcıl beş dəfə futbolçu qeydiyyatına qadağa qoyulması, klubun nə qədər sıxılmış vəziyyətdə olduğunun açıq işarəsi idi.
Bu zəncir 2024/25 mövsümündə qopdu. Son turda Arouca səfərində 1:4 hesablı məğlubiyyət, Boavista-nı liqanın dibinə vurdu və elitadan düşməsini rəsmiləşdirdi. Təxminən 2 min səfər azarkeşi üçün bu, sadəcə məğlubiyyət deyildi; meydançaya axışan azarkeşlərdə həm qəzəb, həm ümidsizlik, həm də çaresizlik vardı.
Liga Portugal 2 üçün lisenziya verilmədi. Bu qərar, normalda aşağı liqaya düşməli olan Oliveirense üçün xilasedici oldu, amma Boavista-nın sərbəst enişini daha da sürətləndirdi. Klub 2025-ci ildə nə üçüncü, nə də dördüncü səviyyəli Campeonato de Portugal üçün qeydiyyat ala bildi. Çıxış yolu kimi struktur dəyişdirildi və yeni hüquqi qurum Porto Futbol Assosiasiyasının elita liqası – Liga Pro-da mübarizəyə başladı.
Köhnə klub isə paralel şəkildə dördüncü rayon divizionunda komanda çıxardı. Kağız üzərində Boavista idi, amma tribunada bu, daha çox köhnə adın kölgəsi kimi görünürdü. O da davam gətirmədi. Oyunlara getməmə səbəbindən texniki məğlubiyyətlər ard-arda yazıldı, oktyabrın sonunda komanda yarışdan çəkildi.
Məhkəmə qərarı və qapını bağlayan tarix
16 iyul 2026-cı ildə son zərbə endirildi. Məhkəmə Boavista-ya 31 iyula qədər bütün fəaliyyətini dayandırmaq və infrastrukturunu təhvil vermək əmri verdi. Uzun illər yığılan borclar, kreditorlara ödənilməyən öhdəliklər, nəticəsiz qalan restrukturizasiya cəhdləri – hamısı bir cümlədə yekunlaşdı: klub iflas etdi.
Mahiyyət dəyişmir: Boavista borclarını ödəyə bilmədi və indi rəsmi olaraq tarix kitablarının səhifəsinə köçür. Formal olaraq gələcəkdə yeni hüquqi adla, “The Boavista FC” tipli bir davamçı layihə ortaya çıxa bilər. Azarkeş qrupları, şəhər, köhnə stadion – hamısı yenidən doğuluş üçün zəmin yarada bilər.
Amma bu, artıq başqa hekayə olacaq. Celtic azarkeşlərinin yaddaşında isə Boavista, Dalglish-in, Edvaldsson-un, Deans-in qolları və hər şeydən çox, Larsson-un Bessa-da vurduğu o həlledici zərbə ilə qalacaq.
Bir zamanlar Porto-nun qara-ağları Avropanın nəhənglərini silkələyirdi. İndi sual budur: bu ad bir gün yenidən lövhəyə yazılacaq, yoxsa Boavista həmişəlik keçmiş zaman felində qalacaq?
