Carlos Cordeiro-nun istefası: FIFA-da böyük mübarizə
FIFA prezidenti Gianni Infantino-nun baş müşaviri, sabiq bankir və illərlə futbolun içində olan Carlos Cordeiro artıq bu komandanın bir parçası deyil. O, Dünya Kubokunun kommersiya hüquqlarının bir hissəsinin özəl investorlar üçün açılmasına dair məsləhətləşmə planına etiraz olaraq istefa verdi – və bunu sakitcə yox, açıq şəkildə etdi.
Cordeiro-nun mesajı sərt idi, ünvanı isə aydın: FIFA-nın öz ürəyini – Dünya Kubokunu – bazara çıxarmasına göz yummayacaq.
O, bəyanatında vurğuladı ki, bu ideyanın hazırlanmasında heç bir rolu olmayıb və ona “birmənalı şəkildə” qarşıdır. Onun sözlərinə görə, bu, nə FIFA üzv assosiasiyaları üçün, nə futbolun özü üçün, nə də oyunun uzunmüddətli gələcəyi üçün yaxşı sövdələşmə deyil.
“Heç kim futbolu satmır” – amma plan geri çəkilmir
Cordeiro-nun istefası, FIFA-nın gecə saatlarında yaydığı, müdafiə tonlu açıqlamadan dərhal sonra gəldi. Təşkilat bir cümləni xüsusi vurğulayırdı: “Heç kim futbolu satmır.”
Amma başqa bir cümlə daha vacib idi: plan geri çəkilmir.
FIFA bildirir ki, tənqidlərə baxmayaraq, FIFA Forward Enterprise (FFE) adlı yeni kommersiya qurumuna pay satışı ilə bağlı məsləhətləşmə prosesi davam edəcək. Yəni, üzv assosiasiyaların hər biri sənədlərlə tanış olub səsvermədə mövqeyini bildirməlidir.
Rəsmi açıqlamada deyilir ki, FFE yalnız bir məqsədlə təklif olunub: hər bir üzv assosiasiyanın öz ölkəsində futbolun kommersiya potensialından “mənalı şəkildə pay alması” üçün mexanizm yaratmaq. FIFA iddia edir ki, bu, nə təşkilatın ruhuna, nə də idarəçiliyinə zərbə vuracaq.
Və yenidən eyni cümlə: “Heç kim futbolu satmır. Bu, FIFA-nın heç vaxt qəbul etməyəcəyi bir şeydir.”
Kağız üzərində sakit görünən bu izahlar, əslində, qurumun tarixində ən sərt üsyanlardan birinin fonunda səslənir.
UEFA, CONCACAF, AFC – üç qitənin “yox”u
Cümə axşamı günü UEFA-nın 55 üzv assosiasiyası bir cəbhədə birləşdi. Onlar açıq şəkildə bəyan etdilər: bu plan tam ləğv olunmayınca, heç bir UEFA yığması FIFA-nın heç bir turnirində iştirak etməyəcək.
Formul kəskin idi: plan “tam şəkildə dəfn olunmalı” və üstəlik, FIFA-nın heç vaxt idarəçiliyini və ya turnirlərini özəl mülkiyyətə açmayacağına dair hüquqi zəmanət verilməlidir.
Şimali və Mərkəzi Amerika, eləcə də Karib hövzəsini təmsil edən CONCACAF da planı “rədd etdiyini” açıqladı. Ardınca 47 ölkəni birləşdirən Asian Football Confederation (AFC) səhnəyə çıxdı və yalnız plana yox deməklə kifayətlənmədi, FIFA-nı idarəetməsini təcili qaydada yenidən gözdən keçirməyə çağırdı.
Beləliklə, 211 üzv assosiasiyadan 143-nü təmsil edən konfederasiyalar açıq şəkildə FFE-yə qarşı mövqe tutdu. Rəqəmlər təkcə texniki göstərici deyil, siyasi xəritədir: dünya futbolunun böyük əksəriyyəti bu layihəni istəmir.
AFC-nin bəyanatı xüsusilə diqqət çəkdi. İllərdir Infantino-ya yaxın sayılan konfederasiya indi “institusional islahatların gücləndirilməsi” üçün bu anı bir dönüm nöqtəsi adlandırır, “şəffaf idarəçilik”, “vaxtında məsləhətləşmə” və “mənalı iştirak” tələb edir. Sətiraltı mesaj aydındır: qərarlar dar çevrədə, qapalı qapılar arxasında hazırlanıb, sonra üzvlərə “səs verin” deyə təqdim olunmamalıdır.
Bu, təkcə layihəyə yox, Infantino-nun idarəçilik tərzinə də açıq xəbərdarlıqdır.
Kushner izləri və böyüyən qorxu
Planın arxasında dayanan investor qrupuna Thrive Eternal rəhbərlik edir. Şirkətin qurucusu Joshua Kushner-dir – ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Trump-ın kürəkəni Jared Kushner-in qardaşı.
Bu adların özü belə, futbol ictimaiyyətində narahatlıq üçün kifayət edir. Dünya Kubokunun kommersiya strukturlarına özəl kapitalın daxil olması, liqalar və konfederasiyalar üçün təkcə maliyyə sövdələşməsi deyil, gələcəyin təqvimi, turnirlərin tezliyi, formatı üzərində nəzarətin itirilməsi kimi görünür.
Avropa və dünya liqaları da artıq açıq şəkildə narahatdır. Onlar qorxur ki, kommersiya maraqları FIFA-nı daha böyük və daha tez-tez keçirilən turnirlərə sürükləyəcək, bu isə onsuz da dolu olan daxili çempionat təqvimlərini daha da sıxacaq.
Bir tərəfdə “nəhəng gəlir vədləri”, digər tərəfdə isə Dünya Kubokunun Avropa yığmaları olmadan keçirilməsi ehtimalı. Riyazi cəhətdən də, siyasi cəhətdən də bu tənlik tutmur. UEFA və AFC kimi güclü bloklar kənarda qalarsa, FFE-nin vəd etdiyi gəlirlərin reallığı sual altına düşür.
Infantino-nun sükutu və gecəyarısı bəyanatı
FIFA-nın açıqlamasında bir detal diqqətdən yayınmadı: orada Gianni Infantino-nun adı çəkilmirdi. Sanki qurum öz prezidentindən məsafə saxlamağa çalışırdı.
Bununla belə, hamı bilir ki, planın əsas siyasi dayağı məhz Infantino-dur. O, bu layihəni açıq şəkildə dəstəkləyib, məsləhətləşmə prosesini “demokratik yol” kimi təqdim edir.
Sky Sports News jurnalisti Kaveh Solhekol FIFA-nın gecə saatlarında yayımladığı açıqlamanı “ümidsiz və tonunu itirmiş” adlandırır, qurumun sanki “Zürich bunkerindən” danışdığını vurğulayır. Onun fikrincə, bu, formal olaraq FIFA bəyanatı kimi görünsə də, əslində Infantino-nun şəxsi siyasi manifestidir.
Solhekol-un mesajı kəskindir: Infantino “çuxurdadır və qazmağı dayandırmalıdır”. O, futbol ictimaiyyətinin əhvalını oxumalı, gücünün azalmağa başladığını qəbul etməli, futbol azarkeşlərindən, konfederasiyalardan və 211 üzv assosiasiyanın rəhbərlərindən üzr istəməlidir.
Və ən əsası – medianı günahlandırmağı dayandırmalıdır.
Media ilə savaş və böhranın dərinliyi
Infantino-nun son illərdə tez-tez media ilə açıq qarşıdurmaya girməsi artıq yeni deyil. Amma bu dəfə fon daha ağırdır. Solhekol xatırladır ki, bu həftə məsələni ilk dəfə gündəmə gətirən The Times və Financial Times olub və onların məlumatları “tam və qəti şəkildə dəqiq” idi.
Əgər bu araşdırmalar olmasaydı, nə bu qədər səs-küy yaranardı, nə də futbol ictimaiyyəti bu planın detalları barədə bu qədər şey bilərdi.
İndi isə sual budur: Infantino bu yoldan geri dönə biləcəkmi?
O, indiyədək bir çox çətin vəziyyətdən çıxmağı bacarıb. Amma Solhekol-un fikrincə, bu dəfə vəziyyət fərqlidir. Bu, onun prezidentliyi dövründəki “ən böyük böhrandır” və “tamamilə öz əlilə yaradıb”.
Infantino hazırda bunu sadəcə “məsləhətləşmə prosesi” kimi təqdim etməyə çalışır: guya 211 assosiasiya səs verəcək, əgər istəməsələr, plan kənara qoyulacaq və hər şey “fincanda qopan fırtına” kimi unudulacaq.
Amma konfederasiyaların sərt bəyanatları, boykot təhdidləri və idarəçilik tələbləri göstərir ki, bu, sadə prosedur mübahisəsi deyil. Bu, FIFA-nın ruhu, Dünya Kubokunun kimə məxsus olduğu, futbolun gələcəyinə kimin qərar verəcəyi barədə mübarizədir.
İndi əsas məsələ budur: Infantino kursu dəyişəcək, yoxsa dünya futbolunun ona verdiyi bu açıq siqnalı görməzdən gəlib, daha da tək qalmağı seçəcək?
