Ceadach O'Neill və Şimali İrlandiya millisinin dilemması
Şimali İrlandiya millisinin baş məşqçisi Michael O'Neill üçün bu məsələ sadəcə qaydalarla bağlı deyil. Onu ən çox incidən, gənc futbolçuların karyerələrinin lap əvvəlində geri dönüşü olmayan seçimə sıxışdırılmasıdır.
Məsələnin mərkəzində isə hazırda Arsenal-in gənc hücumçusu Ceadach O'Neill dayanır. O, artıq Şimali İrlandiya millisində iki dəfə meydana çıxıb və çərşənbə axşamı açıqlanan Millətlər Liqasının dörd oyunluq heyətinə də salınıb. Paralel olaraq, o, Respublika millisindən də rəsmi maraq görüb.
Burada qaydalar sərtdir. Şimali İrlandiyada doğulan hər bir futbolçu, Şimali İrlandiya ilə yanaşı, Respublika millisində də oynamaq hüququna malikdir. Amma Fifa-nın reqlamentinə görə, beynəlxalq idman vətəndaşlığını dəyişmək üçün müraciət yalnız bir dəfə edilə bilər. Yəni seçim, praktik olaraq, ömürlükdür.
Hazırkı vəziyyətdə Ceadach Respublika üçün istənilən yaş qrupunda oynamaq istəsə, Fifa vasitəsilə idman vətəndaşlığını dəyişməlidir. Əgər indi Millətlər Liqasının bu dörd oyunundan hər hansı birində meydana çıxsa, keçid üçün 21 yaşına qədər gözləməli olacaq. Əgər ümumilikdə dörd oyunadək çatarsa, sonradan heç vaxt dəyişiklik edə bilməyəcək.
Michael O'Neill-in Fikirləri
Michael O'Neill məsələni şəxsi müstəviyə gətirir:
“Mənim fokusum futbolçunun özüdür və mən onun beynəlxalq məşqçisi kimi ona qarşı qayğı borcum var, assosiasiya olaraq da eyni. O, uşaq yaşlarından bizim sistemimizdədir. Akademiyamızın bir parçası olub. Aydındır ki, başqa bir assosiasiyadan ona yaxınlaşma olub, bu baş verən şeydir.
Amma məni ən çox narahat edən odur ki, peşəkar kimi cəmi iki ilini belə keçirməmiş gənc futbolçunu beynəlxalq keçid qərarı verməyə məcbur etmək düzgün deyil. Heç bir assosiasiya bunu etməməlidir.”
Bu çətin mənzərənin fonunda isə Şimali İrlandiyanın siyasi reallığı dayanır. 1998-ci il “Good Friday Agreement”inə əsasən, bölgədə doğulan hər kəs həm Britaniya, həm də İrlandiya pasportuna sahib ola bilər. 2010-cu ildə İdman Arbitraj Məhkəməsinin qərarı isə daha bir qapı açdı: İrlandiya adasının istənilən nöqtəsində doğulan futbolçu, digər klassik meyarlara – doğum yeri, valideyn və ya nənə-baba bağlantısı, yaxud beş illik fasiləsiz yaşayış – baxılmadan Respublika millisində oynaya bilər.
Tərs vəziyyət Şimali İrlandiya üçün keçərli deyil. Respublika ərazisində doğulan futbolçu, başqa hüquqi əsas yoxdursa, Şimali İrlandiya millisini təmsil edə bilməz.
O'Neill-in Yanaşması
O'Neill bu tabloya çox açıq yanaşır:
“Biz də hamı kimi uyğunluq qaydalarından istifadə edirik, nənə-baba qaydasına qədər gedirik. Amma bu, bizimlə FAI arasında unikal bir qaydadır. Hamı anlayır ki, bu, o qədər də ədalətli deyil. Bizim üçün əsas odur ki, gənc futbolçularımız üçün yol xəritəmiz mümkün qədər yaxşı olsun – cəmiyyətin hər iki tərəfindən olan uşaqlar üçün.”
Digər tərəfdə isə FAI-nin fəallığı artır. FAI-nin futbol direktoru John Martin may ayında açıq mesaj vermişdi: assosiasiya ən azı “minimum” səviyyədə uyğun futbolçularla əlaqə saxlamalıdır.
Onun sözlərinə görə, “İrlandiya üçün oynamaq istəyən, amma əvvəllər heç kim tərəfindən danışılmayan uşaqlar var. Bu, düzgün deyil. Bizim üçün vacib olan odur ki, mövcud bütün futbolçuları tanıyaq, onları izləyək, monitorinq aparaq.”
Belə şəraitdə, Şimali İrlandiya millisinin heyətinə yaxın gənclərlə bağlı daim eyni suallar gündəmə gəlir. Bu, O'Neill üçün yorucu mövzu olaraq qalıbmı?
“Ola bilərdi ki, keçmişdə yorucu olsun, amma indi deyil,” – deyə o cavab verir. – “Bu barədə danışanlar var, milliyyət, kimlik, bütün bu məsələlərdən danışırlar. Şimali İrlandiyada doğulub böyüməyin bir parçasıdır bunlar. Amma indi əsas məsələ odur ki, biz gənc futbolçuları geri dönüşü olmayan qərar vermək məcburiyyətində qoyuruq.”
O'Neill özü də beynəlxalq keçidlərin içindən keçib. Onun dövründə Tottenham Hotspur futbolçusu Jamie Donley İngiltərədən, Ronan Hale isə Respublika millisindən Şimali İrlandiyaya idman vətəndaşlığını dəyişib.
“Bizim dövrümüzdə cəmi iki beynəlxalq keçid olub. Jamie Donley – indi artıq əsas millinin futbolçusudur – və Ronan Hale, hansı ki, ondan qərar verməsini istəyəndə 25 yaşı var idi,” – deyə O'Neill xatırladır. – “Futbolçunun karyerasında elə bir məqam var ki, onu sadəcə oynamağa, inkişaf etməyə, futboldan həzz almağa buraxmaq lazımdır, belə situasiyalar yaratmadan.
Biz bu vəziyyəti yaratmamışıq. Ceadach əvvəldən bizim sistemimizdə olub və indi də bizim heyətimizdədir.”
Şimali İrlandiya azarkeşləri üçün bu mövzu yad deyil. James McClean və Shane Duffy – gənclər səviyyəsində Şimali İrlandiyanı təmsil edib, sonradan Respublika millisində illərlə oynayan ən tanınmış iki addır. O'Neill-in fikrincə, bu yolu seçən bir çox başqa futbolçu isə Şimali İrlandiyada qalsaydı, daha uzun və stabil beynəlxalq karyera qura bilərdi.
“Bizim baxış bucağımızdan, Şimali İrlandiyadan gedib orada uğur qazanan çox futbolçu yoxdur,” – deyə o bildirir. – “İki nəfər yada düşür: James McClean və Shane Duffy, hansılar ki, 50-dən çox oyun keçirdilər. Digərləri isə ya sabit oynamayıb, ya da məncə, burada qalsaydılar, sahib ola biləcəkləri beynəlxalq karyeranı yaşaya bilməyiblər.”
O'Neill son nöqtəni isə futbolçunun öz seçiminə bağlayır, amma vurğunu dəyişmir:
“Qərarı, sonda, futbolçunun özü verir və biz buna hörmət etməliyik. Amma mən həmişə demişəm: bu məsələnin iki tərəfi var. Birincisi, özünü kimə aid hiss edirsən, kim üçün oynamaq istəyirsən. İkincisi isə sırf futbol baxımından qərardır – harada beynəlxalq karyarana davamlılıq və uzunömürlülük qazandıra bilərsən?”
Ceadach O'Neill üçün cavab hələ yazılmayıb. Amma hər dəvət, hər dəqiqə, hər qərar indi onun gələcək on ili üçün hesablanır. Və Michael O'Neill-in narahatlığı da məhz buradan doğur.
