Sri Lanka qadın kriketində illərdir eyni səhnə təkrarlanır: çətin an, təzyiq, tablo ağır, meydanın ortasında isə yenə Chamari Athapaththu. İndi 36 yaşında, beynəlxalq arenada 16-cı ilini yaşayan kapitan haqqında hər mövsüm eyni sual verilir: nə vaxt gedəcək?
Yeni baş məşqçi Jamie Siddons-un dediklərinə görə, hələ yox. Hətta heç yaxın vaxtlarda yox.
“Bir-iki il yox, daha çox oynamaq istəyir”
Siddons komandanın sükanını martın 16-da ələ alandan sonra ilk böyük açıqlamasında Chamari ilə bağlı qeyri-müəyyənliyə nöqtə qoydu. Onun sözlərinə görə, kapitan özü hələ uzun müddət milli formanı çıxarmağı düşünmür.
“Chamari ilə əla söhbətimiz oldu. O, bir-iki il yox, daha uzun müddət oynamaq niyyətindədir”, – deyə Siddons bildirib. Baş məşqçi əlavə edib ki, hazırkı fiziki hazırlığını qoruyub saxladığı və bu üzərində “sərt şəkildə işləməyə davam etdiyi” müddətdə, beynəlxalq kriketdə hökmranlığını niyə davam etdirməsin?
Bu qərar Sri Lanka üçün həssas anda gəlir. Komanda iyunda İngiltərədə keçiriləcək Women’s T20 World Cup-a hazırlaşır, Chamari isə hələ də həm taktiki, həm emosional baxımdan bu kollektivin mərkəzində dayanır.
Forması da sözün əsl mənasında yerindədir. O, yaxınlarda West Indies-ə qarşı həm ODI, həm də T20I seriyalarında komandasını qələbəyə daşıyıb. Siddons-un vurğuladığı kimi, “son iki hazırlıq matçında oyuna tamamilə hökmranlıq edib”. Baş məşqçi əmindir: “Bu tempdə hələ xeyli davam edə bilər.”
Gedişini yox, mirasını planlaşdıran kapitan
Chamari-nin varlığı təkcə bugünkü nəticələr üçün deyil, sabahın komandasını qurmaq üçün də həyati əhəmiyyət daşıyır. Sri Lanka illərdir bir liderə bu qədər bağlı oynayır. Belə vəziyyətdə qəfil boşluq dağıdıcı ola bilərdi. Amma indi bu keçid mərhələsi tələsdirilmir, planlı şəkildə qurulur.
Siddons bunu açıq deyir: “Mənim burada olmağımın səbəbi də elə budur. Elə planlar qurmalıyıq ki, yeni oyunçuları gətirək, onlara oyunun necə oynandığını öyrədək.”
O, artıq ilk siqnalları da görüb. Baş məşqçi iki gənc sürətli oyunçudan xüsusi razıdır: “İki çox həyəcanverici gənc sürətli atıcı gördüm, hazırda dövr edən hər kəs qədər yaxşıdırlar. Mübarizəyə hazır olacaqlar.”
Bu cür cümlələr təsadüfi deyil. Chamari meydanda hələ də əsas fiqurdur, amma kulisdə artıq yeni nəslin ssenarisi yazılır. Və bu ssenaridə kapitanın rolu təkcə run toplamaq deyil, öz yerinə gələnləri qoruyub böyütməkdir.
“Ehtiyatlı kriket bitdi”
Jamie Siddons yeni dövrün konturlarını gizlətmir. Onun komandaya ilk mesajı sərtdir: dünyanın ən güclülərini udmaq istəyirsənsə, “təhlükəsiz” kriketə son qoymalısan.
O, Avstraliya kişi millisində və bir neçə Dünya Kubokunda çalışmış təcrübəli beynəlxalq məşqçi kimi özünü təqdim edir: “Mən hər şeydən əvvəl beynəlxalq kriket məşqçisiyəm.” Kişilər və qadınlar fərqi qoymur. Onun üçün əsas olan, xüsusən T20-də matç qazanmaq üçün tələb olunan partlayıcılıqdır. “Sophie Devine və Amelia Kerr kimi oyunçularla işləmişəm, standartın necə göründüyünü bilirəm”, – deyə o, xatırladır.
Siddons-un planının ürəyi isə hücumçu bataqlıqdan çıxarılan bataqlıq deyil, açıq hücum fəlsəfəsidir. Öz sözləri ilə: “Biz single və iki run-la qalib gəlirik, amma rəqibdən daha çox boundary vurmuruq. Elə buna görə də ən yaxşı komandalarla oynayanda uduzuruq. Təhlükəsiz ola bilmərik.”
Hədəf aydındır: topa daha sərt vurmaq, boşluqları daha tez tapmaq. O, komandanın yuxarı sırada “vurucu” potensialına inandığını deyir, amma etiraf edir ki, problem əsasən orta overs-dədir. Məhz orada ritm itir, təzyiq azalır, rəqib nəfəs alır. Yeni Sri Lanka isə bu fasiləni bağlamağa hazırlaşır.
“Təkcə offspin-lə ora çıxmaq olmaz”
Plan yalnız bataqlıqda – yəni bataqlıqda yox, hücum xəttində dəyişikliklə bitmir. Bowling də yenilənir. Siddons-un baxışına görə, sırf klassik offspin və sürətli düz atışlarla bu səviyyədə yaşamaq mümkün deyil.
Onun tələbi sadə, amma sərtdir: “Bowling baxımından hiylələrimiz olmalıdır. Sadəcə meydana çıxıb offspin atmaqla kifayətlənə bilmərik, müxtəlif tiplərdə toplar atmağı bacarmalıyıq. Hər sürətli atıcıda bir neçə fərqli slower ball olmalıdır ki, bu hiylələri göstərsin, rəqib bataçılar bizi asanlıqla oxuya bilməsin.”
Dünyanın ən güclü komandaları çox boundary vurur. Sri Lanka isə bu boundary-ləri minimuma endirməli, rəqibin ritmini pozmalıdır. Bu, təkcə fiziki yox, həm də intellektual bowling tələb edir.
İngiltərədə düz, sərt meydanlar və sərt reallıq
Qısa müddətli hədəf aydındır: qarşıdakı Bangladesh səfəri – üç ODI və üç T20I. Bu tur həm komandanın, həm də Siddons-un ideyalarının ilk real sınağı olacaq.
Amma hamının gözü bir az da irəlidədir. Women’s T20 World Cup-da açılış matçı ev sahibi İngiltərəyə qarşıdır. Ardınca New Zealand və West Indies gəlir. Nəfəs almaq üçün çox yer yoxdur.
Siddons İngiltərədə “flat wickets” gözlədiyini deyir. Bu o deməkdir ki, top atıcıları üçün bağışlamayan, bataçılar üçün isə cəsarəti mükafatlandıran meydanlar olacaq. Belə şəraitdə onun boundary vurmağa, aqressiv bataçılığa və yüksək səviyyəli fielding-ə verdiyi önəm daha da mənalı görünür.
O, komandanın əla outfielder-lərə sahib olduğunu, güclü atış qollarının meydanda fərq yaradacağını bildirir. Qolu o qədər güclü olmayanlar üçün isə xüsusi yerləşmə strategiyaları hazırlanır. Hər kəsin rolu dəqiq çəkilib.
Dil baryeri, amma eyni məqsəd
Yeni məşqçinin qarşısındakı ən real çətinliklərdən biri texniki yox, insani məsələdir – dil. Komandanın əksəriyyəti ilə birbaşa ünsiyyət qurmaq hələ ki, asan deyil. Siddons bu problemi köməkçi məşqçilər vasitəsilə həll etməyə çalışır və bu məsələdə özünə inamlı görünür.
Onun fikrincə, əsas problem dil yox, düşüncə tərzidir: “Qızlarda istedad var, onlara sadəcə düzgün düşüncə lazımdır. Onlar da insanlardır, Amelia Kerr qədər yaxşı kriket oynaya bilərlər. Mənim işim onları azad buraxmaq, bacarıqlarını artırmaq və bir az daha cəsarətli olmağa itələməkdir.”
Bu cümlələr Sri Lanka qadın kriketinin hazırkı durumunu dəqiq təsvir edir. İstedad var. Təcrübə var. İkonik bir kapitan hələ də meydandadır və getməyə tələsmir. İndi sual başqadır: bu nəsil, bu məşqçi və bu kapitan birlikdə həmin cəsarəti toplaya biləcəkmi?
Cavab artıq illərin yükünü çiyinlərində daşıyan Chamari Athapaththu-nun növbəti dəfə mərkəzə doğru addımladığı anda yazılacaq.
