Chris Smalling: Maidstone-dan Sir Alex-in otağına gedən yol

Chris Smalling ilə 45 dəqiqəlik söhbətin ilk cavabından belə aydın olur ki, qarşımızda sadəcə daha bir keçmiş Premyer Liqa müdafiəçisi yox, oyuna və həyata fərqli baxan bir peşəkar dayanır.

36 yaş. Üç ölkə. 580 klub oyunu. Sir Alex Ferguson və Jose Mourinho ilə illər, Manchester United və Roma ilə qazanılan titullar, 31 İngiltərə yığma oyunu. Və indi – ailəsi ilə birlikdə yenidən İngiltərənin şimal-qərbində, karyerasının növbəti addımını düşünən, amma hələ də meydanı tərk etməyə tələsməyən bir mərkəz müdafiəçisi.

Bədəni ilə tanış olan veteran

Smalling hazırda gələcək layihələrini kənara qoyub bir hədəfə köklənib: yeni klub tapmaq. Amma bunu edən zaman artıq başqa bir Smalling-dən danışırıq – bədənini, limitlərini, ehtiyaclarını gənclik illərindən qat-qat yaxşı tanıyan bir futbolçudan.

“O vaxt bədənimi indiki kimi tanımırdım,” – deyə o, indi arxaya baxaraq qeyd edir. “İndi oynadığım oyunlar bunu göstərir.”

Gənclik illərində Sir Alex-in məşqlərdə tətbiq etdiyi detalları xatırlayır. Məsələn, Ryan Giggs-in yoga ilə məşğul olması. O vaxt bu, sadəcə əlavə məşq elementi kimi görünə bilərdi. İndi isə Smalling üçün 30 yaşdan sonrakı hər mövsüm “dəyərli il” deməkdir.

Məşq özü qısadır. Həqiqi peşəkarlıq məşqdən kənarda başlayır. O, qidalanmasını, bərpa prosesini, hətta qəbul etdiyi əlavələri belə elmi dəqiqliklə planlayır. Klubların mövsümöncəsi qan analizləri ilə verdiyi tövsiyələr ona kifayət etməyib. Bir addım da irəli gedib – genetika testləri etdirib, oradan çıxan nəticələrə görə əlavələrini tam dəyişib.

Keçən mövsüm Saudi Pro League-də Al-Fayha üçün hər oyunda meydanda olması ilə xüsusi qürur duyur. 36 yaşında, başqa bir iqlimdə, tam mövsüm “ever-present” statusu – bu, təsadüf deyil, illərlə qurulan peşəkar vərdişlərin nəticəsidir.

Universitet planı və “plan D” olmayan karyera

Bu günə baxanda karyera xəritəsi sanki əvvəlcədən yazılıb kimi görünə bilər. Amma 18 il geriyə qayıtsaq, heç nə bu qədər aydın deyildi. Hətta əksinə.

“Bu, heç plan D də deyildi,” – deyə xatırlayır. Maidstone üçün oynayır, eyni zamanda universitetə hazırlaşırdı. Məqsəd – maliyyə iqtisadiyyatı üzrə təhsil almaq. A-level-lər hazır, gələcək sanki cızılmışdı. Futbol isə paralel gedən, amma əsas yol olmayan bir ehtiras idi.

Leicester ətrafında başqa qeyri-peşəkar klublara baxırdı ki, universitetlə yanaşı oynamağa davam etsin. Sonra gecikmiş bir yay günündə həyatını dəyişən o zəng gəldi. Şans kiçik idi, özü də bunu bilirdi. Amma dərk edirdi: bu cür fürsət gəlirsə, hər şeyi verməlisən.

Fulham çağırmışdı.

Roy Hodgson bir məşq oyununa baxdı, sonra onu kabinetinə dəvət edib müqavilə təklif etdi. “Bu, demək olar ki, bir həftə də çəkmədi,” – deyə Smalling danışır. “Baş verənləri anlamağa vaxtım olmadı. Tam şokda idim.”

45 dəqiqəlik xəbər: Sir Alex gəlir

2010-cu ilin yanvarı. Premyer Liqa oyunu üçün Blackburn səfəri. Smalling Fulham heyətindədir, amma 2:0 hesablı məğlubiyyətdə oynaya bilməyəcək. Onun üçün vacib hissə əvvəlki axşam baş verir.

“Başqa klublarla bağlı çox söz-söhbət var idi, amma Manchester United yox,” – deyə o, həmin gecəni yada salır.

Avtobusdan düşəndə Roy Hodgson onu kənara çəkir, birbaşa deyir: Fulham təklif qəbul edib və 45 dəqiqəyə Sir Alex otelə gəlir. Smalling ilk olaraq anasına zəng edir. Sonra isə otel otağında tək qalıb düşünür: bu görüş necə keçəcək, nə soruşa bilər?

Sir Alex Ferguson ilə söhbət qısa olmur. “Ən azı bir neçə saat orada oturduq,” – deyə o danışır. Otağa girən gərginlik, Ferguson-un sakit, amma qətiyyətli davranışı ilə tez əriyib gedir.

Smalling-in beynində isə başqa suallar var idi. United-in o dövrdəki mərkəz müdafiəçilərini düşünəndə, özünü bu səviyyədə görmək çətin idi. “Mən inkişaf etmək istəyirdim və düşünürdüm: ‘Burada mən necə yer tutacam?’”

Ferguson isə bir cümlə ilə istiqamət verir: şans alacağını, ona inandığını deyir. Smalling üçün bu, sadəcə transfer söhbəti yox, gələcək illərini formalaşdıran bir an idi. “Onunla eyni paltardəyişmə otağını, eyni meydanı paylaşmaq, onunla söhbət etmək – bu, inanılmaz idi.”

Jose Mourinho, sınırda oynamaq və “qırıq barmaq”

Kənardan baxanda Jose Mourinho ilə münasibətləri çox vaxt bir epizodla xatırlanır – 2016-cı ilin noyabrında portuqaliyalının açıq şəkildə zədə ilə oynamaq istəməməsini tənqid etdiyi hadisə ilə. Amma Smalling bu hekayəni başqa cür görür.

Onun üçün Mourinho həm United, həm də Roma dövründə əsas seçimlərdən biri idi. “United və ya Roma üçün Jose məni əksər oyunlarda oynadırdı, çünki aramızda yaxşı münasibət və etibar var idi,” – deyə o vurğulayır.

Əslində, bu etibarın nəticəsi bəzən həddin o üzünə keçirdi. Smalling qırıq barmağına iynə vurduraraq oynayırdı. Özünü hər şeyə qadir hiss edirdi, çünki Mourinho-nun yaratdığı mentalitet bunu diktə edirdi. Bir nöqtədə iynə limitinə çatdı, isinmə zamanı davam edə bilmədi və dayanmalı oldu. Mourinho məyus idi. Amma Smalling bunu belə oxuyur: “Başqa mərkəz müdafiəçisini seçmək asan idi, amma o, məni istəyirdi.”

Onun üçün böyük məşqçiləri fərqləndirən cəhət də məhz budur – şəxsi toxunuş, gözə-gözə danışanda hiss olunan o inam. Gənc futbolçunu təsirləndirmək asandır. Amma artıq formalaşmış, böyük oyunlar görmüş təcrübəli oyunçuya yenidən “inanmaq” hissini aşılamaq hər məşqçinin bacardığı iş deyil. Sir Alex və Mourinho bunu bacarırdı. Bir dəfə inandınsa, ardınca bütün komanda kilidlənir.

Smalling bu gün də Mourinho ilə əlaqəni kəsməyib. Real Madrid-də işə başlayanda ona uğurlar arzulayıb. Amma özü üçün həmin yolu – məşqçilik karyerasını – açıq görmür.

Meydandan sonrakı həyat: təhsil, layihələr, amma hələ yox

“Düşünmürəm ki, mənim yolum məşqçilik olacaq,” – deyə o, açıq danışır. “Növbəti mərhələ ilə bağlı özümü rahat hiss edirəm.”

Hazırda o, Global Institute of Sport ilə əməkdaşlıqda gənc futbolçular üçün təhsil proqramı üzərində işləyir. Üstəlik, daha üç-dörd layihə masanın üstündədir. Plan sadədir: karyera bitəndən sonra bu layihələrə daha çox vaxt ayırmaq. Amma hələ yox. İndilik əsas prioritet eynidir – oynamaq.

Çünki içindəki ehtiras, meydanda olma istəyi, rəqəmlərlə sübut olunan fiziki hazırıq hələ onu buraxmayıb.

Al-Fayha-da təkcə müdafiəçi yox, standart quran fiqur

Smalling-i imzalayan klub yalnız təcrübəli mərkəz müdafiəçisini deyil, daha geniş təsir dairəsinə malik bir peşəkarı heyətinə qatacaq. Al-Fayha-da o, təkcə meydanda deyil, klubun infrastrukturunda da sözünü deyib. Məsələn, idman zalının avadanlıqlarından tutmuş standartlarına qədər, hər şeyin elit səviyyəyə uyğunlaşdırılması üçün çalışıb.

Özünü xoş xatırlanan fiqur kimi görmək onun üçün vacibdir. Manchester, Roma, Riyad – harada oynayıbsa, həm meydanda, həm də kənarda müsbət iz buraxdığını bilməkdən qürur duyur.

Və bütün bu yolun başlanğıcında bir qərar dayanır: universitet təklifini rədd etmək.

“Daha təhlükəsiz yol”dan imtina

“Bu, daha təhlükəsiz yol olardı,” – deyə o, etiraf edir. İlk illərdə qazancı böyük deyildi. Ehtiyat komandada oynayır, əsas komanda ilə səfərlərə 19-cu oyunçu kimi gedirdi – yəni tribunaya daha yaxın, ehtiyat skamyasına yox. Heç bir zəmanət yox idi ki, bu risk maliyyə baxımından özünü doğruldacaq.

Manchester United ilə ilk müqavilə dörd illik idi. Amma orada da rahatlıq yox idi. Hər il, bəzən hər 18 aydan bir yeni müqavilə. Hər dəfə qarşıda yeni “havuç”. Hər dəfə yenidən sübut etməli, heç nəyi hazır verilmiş kimi qəbul etməməli.

Smalling elə də etdi. Heç nəyi “öz-özünə olacaq” kimi görmədi. Nəticədə Maidstone-dan başlayan, Fulham vasitəsilə Old Trafford-a uzanan, Romada yenidən doğulan, Saudi Pro League-də tam mövsüm oynayan bir karyera ortaya çıxdı.

İndi isə o, yenidən yol ayrıcındadır. Bədənini tanıyır, oyununu bilir, təcrübəsi danışır. Sual sadəcə budur: növbəti paltardəyişmə otağında Chris Smalling hansı rəngdə forma geyinəcək?