Cristiano Ronaldo və Dünya çempionatları: dahinin yarası

Cristiano Ronaldo-nun Dünya çempionatları hekayəsi parlaq rekordların yox, bitib-tükənməyən sualların tarixidir. Qollar, titullar, “Ballon d'Or”lar, Çempionlar Liqası finalları – hamısı var. Amma planetin ən böyük səhnəsində onun izi, hələ də tamamlanmamış bir roman kimi qalır.

2006: Gənc ulduz, ilk qola gedən yol və ilk nifrət dalğası

Almaniyada hər şey nağıl kimi başladı. Cəmi 21 yaşı vardı. Hələ mərkəz hücumçusu yox, cinahlarda rəqibi sındıran, bir-birini əvəz edən fintlərlə dolu gənc vinger idi. İranla qrup oyununda penalti nöqtəsinə tərəf yeriyəndə, tarixə yazılacağını yəqin özü də tam dərk etmirdi. Zərbə – qol. Ronaldo Portuqaliyanın Dünya çempionatlarında ən gənc qol müəllifi olur.

Turniri isə cəmi bir qolla bitirdi. Amma o vaxt bu, böyük müzakirə mövzusu deyildi. Portuqaliya yarımfinala qədər getdi, dördüncü oldu, Ronaldo isə hələ “gələcəyin ulduzu” kimi görülürdü. Qollar az idi, amma problem sayılmırdı.

Söhbət başqa yerdə qopdu. İngiltərə ilə 1/4 finalda Wayne Rooney-nin Ricardo Carvalho-ya qarşı kobud oyunu, ardından qırmızı vərəqə, Ronaldo-nun hakimin ətrafında dolanması, jestləri, sonra Portuqaliya skamyasına tərəf atılan o məşhur “göz vurma”… Almaniyada tribunalar onu hər toxunuşda fitə basmağa başladı. France ilə yarımfinalda Ronaldo topa yaxınlaşan kimi stadion qaynayırdı.

İngiltərə millisinin liderləri də susmadı. Steven Gerrard, Frank Lampard – hamısı açıq şəkildə onu tənqid etdi. Ronaldo isə özünü müdafiə etdi, heç nəyi səhv saymadığını dedi. Amma FIFA-nın texniki işçi qrupu başqa mesaj verdi: gənc oyunçu mükafatını Lukas Podolski aldı. Rəsmi izah – “fair play” amili. Holger Osieck açıq şəkildə bildirdi ki, davranışdan narazıdırlar və futbolçuların nümunə olması gərəkdiyini xatırlatdı.

Beləliklə, Ronaldo-nun ilk Dünya çempionatı bir qol, dördüncülük və artıq formalaşmağa başlayan “qəhrəman, yoxsa antiqəhrəman?” sualı ilə bitdi.

2010: Kapitanlıq, quraqlıq və acı çıxış

Cənubi Afrikada Ronaldo artıq başqa statusda idi. O, Portuqaliyanın kapitanı, siması, aparıcı ulduzu idi. Məsuliyyət də, gözlənti də qat-qat artmışdı.

Qol? Cəmi bir dənə. O da Şimali Koreyaya 7:0 hesablı darmadağının altıncı qolu. Ən çox danışılan detal isə həmin qoldan çox, onun millidə 16 aylıq qol quraqlığını qırması oldu. Bu fakt belə, nə Ronaldo-nu, nə də ölkəsini sakitləşdirdi.

1/8 finalda İspaniyaya 0:1 hesablı məğlubiyyət Portuqaliyada ağır qarşılandı. Ronaldo kameraların qarşısında qısa, amma kəskin görünən cümlə qurdu: “Bu məğlubiyyəti necə izah edim? Bu sualı Carlos Queiroz-a verin.” Kadrlar yayıldı, ölkə qaynadı. Kapitanın məsuliyyəti məşqçinin üstünə atdığı iddia olundu.

Ronaldo sonradan sözlərini yumşaltmağa çalışdı. Sadəcə mətbuat konfransına işarə etdiyini, insan kimi əzab çəkdiyini, təkbaşına kədərlənmək haqqı olduğunu dedi. Kapitanlıq məsuliyyətini daşıdığını, daşımağa da davam edəcəyini vurğuladı.

Queiroz isə sərt cavab verdi: heç kimin milli komandanın maraqlarından üstün ola bilməyəcəyini bildirdi. “Portuqaliyaya Ronaldo lazımdır, Ronaldo-ya da milli komanda” – deyə əlavə etdi, amma bu cümlənin içində həm xəbərdarlıq, həm də reallıq gizlənmişdi. Dünya çempionatı isə Ronaldo üçün yenə yarımçıq, yenə acı dadla bitdi.

2014: Braziliyada kölgə kimi Ronaldo

2014-ə gedən yol əsl Ronaldo şousu ilə işarələndi. İsveçlə pley-offda Portuqaliyanın vurduğu dörd qolun hamısı ona məxsus idi. Öz ölkəsini təkbaşına Braziliyaya aparmışdı. Amma final mərhələsinə diz və bud problemləri ilə gəldi. Özünü “100 faiz hazır” elan etsə də, meydanda gördüyümüz Ronaldo adi obrazından uzaq idi.

Almaniyaya qarşı 0:4-lük darmadağında demək olar ki, yox idi. ABŞ-la oyunda Silvestre Varela-nın son dəqiqə bərabərlik qoluna ötürmə verdi. Qanaya qarşı 80-ci dəqiqədə qələbə qolunu vurdu. Statistika var idi, amma bu dəfə kifayət etmədi. Portuqaliya qrupda üçüncü oldu və pley-offa belə çıxmadı.

İtkilərin, səhvlərin, buraxılan qolların içində Ronaldo yenə hədəfə çevrildi. “Adətən vurduğu qolları vura bilmədi” – deyə tənqidlər yağdı. Baş məşqçi Paulo Bento isə onu qorudu. Məsuliyyəti öz üzərinə götürdü, kollektiv səhvlərdən danışdı, bir nəfəri günahlandırmağın ədalətsizliyini vurğuladı. “Cristiano adətən çox effektivdir, birdən-birə alınmadı” – deyə yekunlaşdırdı. Amma Braziliya Ronaldo-nun Dünya çempionatı dosyesinə daha bir böyük məyusluq kimi yazıldı.

2018: İspaniyaya qarşı şedevr və yenə pley-off səssizliyi

Rusiyada Ronaldo səhnəyə elə bir çıxış etdi ki, Dünya çempionatının ilk günlərində turnirin əsas simasına çevrildi. İspaniya ilə 3:3 hesablı möhtəşəm oyunda het-trik, son dəqiqələrdə standart vəziyyətdən vurulan möhtəşəm cərimə zərbəsi – onun böyük turnirlərdəki ilk cərimə qolu. Təkcə nəticə yox, obraz da gücləndi: 33 yaşlı Ronaldo hələ də ən böyük oyunları təkbaşına dəyişə bilirdi.

O, komandasının etdiklərini önə çəkərək, şəxsi rekordunu ikinci plana atdığını dedi, rəqibin favorit statusunu xatırlatdı və Portuqaliyanın yoluna inandığını vurğuladı. Qrupdan çıxmaq alınsa da, növbəti səhnə yenə tanış idi.

1/8 finalda Uruguay-a 1:2. Ronaldo nə qol vura bildi, nə də ötürmə ilə yadda qaldı. Pley-off mərhələsindəki susqunluq yenidən gündəmə gəldi. Yaşı 33-ü keçmişdi, artıq bir çoxları üçün bu, onun son Dünya çempionatı ola bilərdi. O isə gələcəyi barədə danışmaqdan yayınaraq, milli komandanın gənc, istedadlı və iddialı qrup olduğunu, Portuqaliyanın yenə ən yaxşılar sırasında qalacağını dedi. Sözləri sakit, amma alt qatında sual gizli idi: Ronaldo bu səhnəyə bir daha qayıdacaqmı?

2022: Qatar, mübahisələr və qırılan xəyallar

Qatar, əslində, onun üçün son böyük hücum xətti olmalı idi. Manchester United-dəki ikinci dövrünün sarsıntılı sonundan sonra Ronaldo Dünya çempionatına həm özünü, həm də tənqidçilərini susdurmaq niyyəti ilə gəldi. Hədəf aydındı: yeganə çatışmayan kuboku qaldırmaq.

Gana ilə açılış oyununda penalti ilə qol vurdu. Daha bir tarixi rekorda imza atdı, ardıcıl beş Dünya çempionatında qol vuran ilk kişi futbolçu oldu. Amma turnir irəlilədikcə meydanda gördüyümüz Ronaldo ilə tribunaların və ekranların gözlədiyi Ronaldo arasındakı fərq böyüdü.

Cənubi Koreyaya qarşı oyunda əvəzlənərkən verdiyi əsəbi reaksiyalar, ardından baş məşqçi Fernando Santos-un onu İsveçrəyə qarşı 1/8 finalda ehtiyatda saxlaması – bütün bunlar artıq idman səhifələrindən çıxıb, gündəlik xəbər başlıqlarına çevrildi. Portuqaliya isə həmin oyunda Gonçalo Ramos-un het-triki ilə 6:1 hesabı ilə qalib gəldi. Ronaldo kənardan baxırdı.

Daxildə komandanı tərk etməklə hədələməsi barədə xəbərlər yayıldı. O, sonradan sosial şəbəkə hesabında yazdığı emosional mesajda Portuqaliyaya sadiqliyinin heç vaxt sarsılmadığını, heç vaxt yoldaşlarına və ölkəsinə arxa çevirmədiyini bildirdi. Qatar vətənpərvər təşəkkürlərlə, amma ağır mətləbli cümlə ilə bitdi: “İndilikdə deyəcək çox şey yoxdur. Zaman öz sözünü deyəcək.”

Mərakeşə qarşı 1/4 final məğlubiyyəti isə sanki bir dövrün bağlanması kimi görünürdü. Yeganə qolu yenə qrup mərhələsində, penalti ilə vurmuşdu. İsveçrə və Mərakeşə qarşı ehtiyatdan oyuna qoşuldu, amma fərqlənə bilmədi. Son fitdən sonra ağlaya-ağlaya tunelə tərəf getməsi, 37 yaşlı Ronaldo-nun bu səhnədə son dəfə göründüyü təəssüratını yaratdı.

Instagram-da yazdı: Dünya çempionatını qazanmağın karyerasının ən böyük və ən iddialı arzusu olduğunu, beş turnir boyunca hər şeyi meydanda qoyduğunu, döyüşdən qaçmadığını, amma bu xəyala çatmadığını. “Təəssüf ki, bu yuxu dünən bitdi” – deyə əlavə etdi. O an üçün bu cümlə bir yekun kimi oxunurdu.

2026: “Mən qayıtdım” – amma nə qədərinə?

Və yenə də Ronaldo-nu heç vaxt yekun cümlə ilə bağlamaq olmur. O, 41 yaşında yenidən Dünya çempionatının final mərhələsində idi. İlk oyunda DR Congo ilə bərabərlikdə zəif təsir bağışladı, tənqidlər yenidən başladı. Sanki Qatarın kölgəsi hələ də onu izləyirdi.

Sonra gəldi Özbəkistanla oyun. Portuqaliya 5:0 qalib gəldi, Ronaldo isə iki dəfə fərqləndi. Son fit çalan kimi kameralara tərəf dönüb qışqırdı: “I'm back! I'm back!” – “Mən qayıtmışam!” Səhnə gurultulu idi, amma rəqibin reytinqi və oyunun konteksti hamını ehtiyatlı olmağa vadar edirdi. Dünya reytinqində 60-cı yerdə olan komandaya qarşı dubldan böyük nəticə çıxarmağa tələsmək düzgün deyildi.

Bu ehtiyatlılıq çox çəkmədi ki, əsaslı görünsün. Növbəti rəqib – Colombia. Roberto Martinez-in komandası rəqibini aşkar üstələyə bilmədi, 0:0 hesabı tabloya yazıldı, Ronaldo isə yenə çətinlik çəkdi. Qrupun lideri olmaq şansını Colombia Portuqaliyadan aldı, Portuqaliya isə özünü daha çətin yolda tapdı.

İndi qarşıda Luka Modric-in başçılıq etdiyi Croatia var. Kağız üzərində bu komanda da özünün qızıl dövründən uzaqdır. Amma belə komandalarla bağlı təhlükə də məhz buradadır: təcrübə, inad, böyük turnir adəti hələ də onların tərəfindədir.

Və eyni cümləni Ronaldo üçün də işlətmək olar. O da artıq ən yaxşı illərindən uzaqdır, amma hələ də qapı qarşısında qol vurmağı bacardığını göstərib. Hələ də meydanda bir anlıq boşluq tapanda, oyunun taleyini dəyişə bilər. Amma bu dəfə ondan sadəcə qol gözlənilmir.

Onun Dünya çempionatları tarixində bir böyük boşluq qalıb: pley-off mərhələsində vurulan qol. Beş turnir, onlarla oyun, saysız-hesabsız rekorda rəğmən, Dünya çempionatının həlledici mərhələlərində hələ də tabloya adını yazdıra bilməyib.

Croatia ilə qarşılaşma, bəlkə də, bu hekayənin son böyük səhifəsidir. Bu dəfə Ronaldo-nun üzərindəki təzyiq yalnız Portuqaliyanı daşımaq deyil. O, öz Dünya çempionatı dosyesinə illərdir çatmayan bir cümləni əlavə etməlidir.

Səhnə hazırdır. Rəqib tanış dərəcədə təhlükəlidir. Yaş 41-dir. Sual isə dəyişməz qalır: Cristiano Ronaldo nəhayət, Dünya çempionatının pley-offunda da qapını sındıra biləcəkmi?