Cristiano Ronaldo ilə vidalaşma vaxtı çatıb?

Portuqaliya üçün acı sual: Cristiano Ronaldo ilə vidalaşma vaxtı çatıb?

Houstonun istisi, Dünya çempionatının gərginliyi, tribunada minlərlə azarkeş... Və yenə mərkəzdə eyni sima. 41 yaşlı Cristiano Ronaldo, rekordu daha da uzanan altıncı Dünya çempionatında komandasını DR Congo qarşısına çıxarırdı. O, meydana çıxanda artıq bilirdi: Kylian Mbappe bir gün əvvəl dubl edib, Erling Haaland da qolunu vurub, Lionel Messi isə het-triklə şounu oğurlayıb.

Ronaldo necə cavab verdi? Cəmi 29 toxunuş, Messi qədər – yəni üç – zərbə və 90 dəqiqəlik narazı mimika. Nəticə isə Portuqaliya üçün məyusedici heç-heçə.

Rəqəmlərdən qaçmaq olmur

Adətən olduğu kimi, yenə gündəmin mərkəzində Ronaldo var. Onun böyük turnirlərdə – Dünya və Avropa çempionatlarında – qolsuz seriyası artıq 10 oyuna çatıb. Eyni müddətdə Messi 9 dəfə fərqlənib. Fərq təkcə hissiyyatda deyil, statistikada da qabarıq görünür.

Houston oyununda Ronaldo-nun nə qədər az iştirak etdiyini toxunuşların sayı açıq göstərdi. Start heyətində ondan az topa dəyən yalnız bir oyunçu vardı – o da Bernardo Silva idi və o, fasilədə əvəzləndi. 41 yaşlı ulduz isə meydanda qaldı, amma oyuna təsiri, demək olar ki, yox səviyyəsində idi.

Yenə də baş məşqçi Roberto Martinez günahı ondan uzaqlaşdırmağa çalışdı. O, matçdan sonra belə dedi:

“Qol lazım olan oyunda dünyadakı ən yaxşı bombardiri meydandan çıxarmağın mənası yoxdur. Belə anlarda cərimə meydançasında Cristiano-nun təcrübəsi vacibdir. Onun müdafiəçiləri özünə çəkmə tərzi, açılan boşluqlardan istifadə etməyimiz üçün əhəmiyyətlidir. Hər futbolçunun meydanda öz məsuliyyəti və keyfiyyəti var. Qol axtaranda Cristiano-ya ehtiyacın olur”.

Martinez-in arxasında Bernardo Silva, Bruno Fernandes, Pedro Neto, Vitinha, Joao Neves, Joao Cancelo, Nuno Mendes kimi yaradıcı oyunçular dayanır. Öz mövqelərində dünyanın ən yaxşılarından sayılan adlar. Belə bir arsenal varkən, “problem onlardadır” demək cəsarət tələb edir. Amma bəlkə də sualı verməyin vaxtıdır: həqiqətənmi Ronaldo-nu onlar yarı yolda qoyur?

Komanda onu daşımır, yoxsa o komandaya mane olur?

Ronaldo-nun göstəricilərini Messi, Mbappe və İngiltərə kapitanı Harry Kane ilə yan-yana qoyanda, Martinez-in arqumentləri müəyyən qədər məna qazanır.

Hər birinin son 10 rəsmi yığma oyununa baxaq. Bu müddətdə yalnız Kane Ronaldo-dan az zərbə endirib – 30. Portuqaliyalının özü isə bu seriyada 5.36 gözlənilən qol (xG) toplayıb. Messi üçün bu göstərici açıqlanmasa da, Kane-də 7.15, Mbappe-də isə 8.76-dır. Yəni Ronaldo-nun payına düşən imkanların keyfiyyəti rəqibləri ilə müqayisədə aşağı görünür.

Portuqaliya həmin 10 oyunda, Ronaldo meydanda olarkən ümumilikdə 12.76 xG yaradıb. İngiltərə Kane ilə 16.39, Fransa Mbappe ilə 21.99. 90 dəqiqəyə nisbətdə bu, müvafiq olaraq 1.32, 1.34 və 1.72-dir. Rəqəmlər göstərir ki, Mbappe daha məhsuldar mühitdə oynayır, amma Portuqaliya ilə İngiltərə arasında uçurum yoxdur.

Daha dərin təhlil isə başqa məqamı açır: Ronaldo-nun komanda yoldaşlarının ötürmələrindən aldığı şansların xG-si cəmi 2.55-dir. Kane-də bu rəqəm 3.2, Mbappe-də isə 5.78-ə qədər yüksəlir. Bu, bir həqiqəti göstərir – Portuqaliya ulduzlarla dolu olsa da, Ronaldo üçün “hazır qol” epizodları o qədər də çox deyil. Sanki o, doğrudan da qırıntılarla dolanır.

Amma məsuliyyəti yalnız komandanın üstünə atmaq da asan qaçış yoludur.

Ronaldo-nun günah payı

Bruno Fernandes, Bernardo Silva, Joao Neves kimi adlar haqlı olaraq başqa cür də deyə bilərlər: “Bəli, bəlkə Mbappe qədər imkan yaratmırıq, amma kifayət qədər epizod olub ki, Cristiano fərqlənsin”.

Əgər o, bu seriyada bir-iki şansdan yararlansaydı, bu gün nə Portuqaliya mətbuatında, nə də azarkeşlər arasında belə kəskin müzakirə olmazdı. Uzun illər dünyanın ən amansız “cərimə meydançası qatil”i kimi tanınan Ronaldo son aylarda bu imici dəstəkləyə bilmir.

Onun “post-shot xG” göstəricisi bunu açıq şəkildə göstərir. Kane və Mbappe bu sahədə gözləntiləri üstələyiblər: Kane +2.05, Mbappe +2.25. Yəni onlar mövqelərindən gözləniləndən təxminən iki qol artıq vurublar. Ronaldo isə əksinə, -2.8 ilə dərin mənfi zonadadır. Bu o deməkdir ki, o, zərbə vurduğu vəziyyətlərə görə ondan gözləniləndən təxminən üç qol az vurub.

Bu, karyerası boyu “soyuqqanlı son zərbə” ilə assosiasiya olunan futbolçu üçün dramatik siqnaldır. Yalnız bu da deyil. Messi, Kane və Mbappe ilə müqayisədə Ronaldo oyunda iştirak baxımından da kəskin geridədir.

DR Congo ilə matçdakı toxunuş xəritəsi və istilik xəritəsi onun nə qədər məhdud oynadığını göstərir. Fəaliyyətinin böyük hissəsi sol cinahda, təcrid olunmuş zonalarda cəmlənib – elə həmin sahələrdə normalda Pedro Neto və Nuno Mendes-in partlamalı olduğu yerlərdə. Ronaldo nə aşağı düşüb hücumu qurur, nə də mövqelərini dəyişərək rəqibi çaşdırır. O, nə Kane kimi dərinliyə çəkilib oyunu açır, nə də Messi kimi topu mərkəzdə alıb ritmi diktə edir.

Bu qədər dar zonada, bu qədər hərəkətsiz qalmaq Portuqaliya üçün artıq lüksdür.

Martinez-in çıxılmazlığı

Roberto Martinez bir həqiqətlə üz-üzədir: o, nə bütün yaradıcı xətti bir oyunçunun xeyrinə dəyişə bilər, nə də Ronaldo-nu asanlıqla kənara çəkə bilər. Bir tərəfdə taktiki məntiq dayanır, o biri tərəfdə isə soyunub-geyinmə otağının iyerarxiyası, tarixi rekordlar və ölkənin futbol mədəniyyətinə hopmuş bir ikon.

Baş məşqçi açıq şəkildə inanır ki, Ronaldo hələ də cərimə meydançasında unikal dəyər verir – müdafiəçiləri özünə çəkir, boşluqlar açır, təcrübəsi ilə qərar anlarında fərq yarada bilər. Amma meydandakı reallıqla bu inam arasındakı uçurum hər oyunda bir az da böyüyür.

Portuqaliya hazırda bəlkə də tarixinin ən istedadlı nəslinə sahibdir. Vitinha, Joao Neves, Rafael Leao, Cancelo, Mendes, Fernandes – bu, sadəcə siyahı deyil, illərlə qurulan “qızıl nəsil” xəyalının gerçəkliyə çevrilmiş formasıdır. Lakin hücumun mərkəzindəki böyük ad bu komandanı irəli aparmaqdan çox, bəzən sanki onu geri çəkir.

İndi əsas sual budur: Portuqaliya nə vaxta qədər keçmişin kölgəsində yaşayacaq? Cavab gecikdikcə, bu nəsil üçün hər turnir daha çox “kaş ki”lərlə xatırlanacaq. Və bəlkə də ən ağır sual elə budur – bu komanda öz zirvəsinə Ronaldo ilə, yoxsa onsuz çata bilər?