De Zerbi-nin Tottenham-da İnqilabı: Fernandes və Tonali Transferləri

Roberto De Zerbi-nin Tottenham Hotspur-da yay inqilabı çoxdan anons olunmuşdu. İtalyan mütəxəssis üçün bu, sadəcə “yenidən qurma” deyil, komandanın sümüyünü, ritmini və xarakterini dəyişdirmək planıdır. Və şimal london klubu artıq qazı sonuna qədər açıb.

Əvvəlcə arxa xətt sökülüb-yığıldı. Marcos Senesi, Andy Robertson, Martin Dubravka – hamısı azad agent kimi, ardınca Brighton-dan alınan Jan Paul van Hecke. Müdafiə yenidən çəkildi, indi isə növbə meydanın ürəyinə çatdı.

De Zerbi-nin beşinci və altıncı transferləri artıq mərkəzdədir: West Ham United-dən Mateus Fernandes və Newcastle United-dən Sandro Tonali. İki böyük profil, bir mərkəz xətti. Və bir ideya: “De Zerbi-bol”un tam gücü ilə işə düşməsi.

4-2-3-1-in ürəyi: niyə məhz indi və niyə məhz onlar?

De Zerbi-nin sevimli sxemi bəllidir – 4-2-3-1. Bu sistemdə mərkəzi iki “altlıq” sadəcə qoruyucu deyil, həm də komandanın beyin mərkəzidir. Topu diktə edən, pressi idarə edən, ritmi dəyişən futbolçular.

İlk yeddi Premyer Liqa oyununda o, Tottenham-ı düşmə zonasından uzaqlaşdırmaq üçün əsasən sağ qalma rejimində oynatdı, tam çevrilişə girmədi. Amma De Zerbi-nin keçmişi – Brighton & Hove Albion və Marseille – nə edəcəyini açıq göstərir: topa sahib olma üstünlüyü, yüksək press, birdən-birə sürətlənən, rəqibi yarıb keçən dik futbol.

Onun komandalarının imza xüsusiyyəti – “press-baiting”. Yəni arxadan, riskli, amma planlı qısa ötürmələrlə rəqibi üzərinə çəkmək, presə təşviq etmək, sonra isə qəfil sürətlənmə ilə arxadakı boşluqlara hücum etmək. Sanki əks-hücum, amma top səndəykən.

Bu yanaşma Tottenham-ı Thomas Frank dövrünün daha praqmatik, bəzən ehtiyatlı futbolundan çıxarıb, Ange Postecoglou-nun daha cəsarətli günlərinə doğru itələyir. Opta-nın qrafikləri də bunu təsdiqləyir: De Zerbi-nin 2022/23 Brighton-u və Postecoglou-nun 2023/24 Tottenham-ı – topu həm sürətlə irəli daşıyan, həm də uzun pas sekansları quran komandalar kimi yan-yana dayanır.

Belə futbolda mərkəz yarımmüdafiəçisi yalnız qaçan deyil. O, həm də düşünəndir. Yüksək enerji, aqressiv press, eyni zamanda pres altında birtoxunuşlu dəqiq oyun və temp yüksələn anda xətləri qıran, şaquli ötürmələr.

Brighton-da bu rolu Alexis Mac Allister və Moises Caicedo daşıyırdı. İndi isə həmin təsir, həmin balans şimal Londonda Fernandes və Tonali-nin çiyinlərinə yüklənir.

Tonali və Fernandes: De Zerbi-nin “Mac Allister–Caicedo” cütlüyü

Statistikaya baxanda, De Zerbi-nin niyə məhz bu iki futbolçunu istədiyi aydın görünür.

Onun futbolunda rəqibi boğmaq, topu ön zonada qazanmaq əsas silahlardandır. Keçən mövsümün sonunda Conor Gallagher-in hücumameyilli yarımmüdafiəçi kimi bu qədər ön plana çıxması da bunun nəticəsi idi – yorulmaz press, aqressiv təqib.

2025/26 Premyer Liqa mövsümünün məlumatlarını təhlil edən qrafiklər göstərir ki, Tonali və Fernandes həm yüksək zonada top qazanma, həm də boş qalan topları yığma baxımından liqanın ön sıralarındadır. Yəni De Zerbi-nin tələb etdiyi “qəddar” mərkəz presini daha da gücləndirəcəklər.

Topla isə fərq daha da kəskindir. Son üçüncü zonaya ötürmələr və ümumi ötürmə dəqiqliyi üzrə onlar təkcə Tottenham-ın mövcud variantlarını üstələmirlər, həm də De Zerbi-nin zirvə dövrü Brighton cütlüyü – Mac Allister və Caicedo – ilə oxşar rəqəmlər verir.

• Sandro Tonali 13.24 tamamlanmış son-üçüncü zona ötürməsi, 16.81 irəli pas, 84.8% açıq oyunda pas dəqiqliyi, 0.53 dəfə topu ön zonada qazanma.
• Mateus Fernandes 10.30 son-üçüncü zona pası, 12.65 irəli pas, 87.8% dəqiqlik, 0.51 ön zonada top qazanma.

Mövcud mərkəz oyunçularından Sarr, Gray, Palhinha, Bentancur bu göstəricilərdə geri qalır. Mac Allister və Caicedo isə 2022/23 mövsümündə bu kateqoriyalarda liqanın elitasında idilər – indi Tottenham-a gələn cütlük həmin profilə mümkün qədər yaxın durur.

Rəqəmlər sadəcə “yaxşı transfer” demir. Onlar konkret olaraq De Zerbi sisteminə uyğunluqdan xəbər verir.

Fernandes: “10 nömrə” ruhlu yarımmüdafiəçi

Mateus Fernandes tip olaraq Tottenham-ın artıq malik olduğu mərkəz oyunçularından kəskin şəkildə fərqlənir. O, daha çox klassik “No 10” ruhunu daşıyan, amma dərinlikdən gələn yaradıcı yarımmüdafiəçidir.

Uzun, istiqamətverici ötürmələr? Var. Müdafiə arxasına atılan ağıllı ara pasları? Var. Xətləri driblinqlə qırmaq? Yenə var.

2025/26 rəqəmləri bunu təsdiqləyir:

• Fernandes mövsüm ərzində 32 qol imkanı yaradıb, 31 dəfə rəqibi keçməyə cəhd edib.
• Müqayisə üçün: Sarr – 11 şans, 22 cəhd,
• Gray – 8 şans, 16 cəhd,
• Palhinha – 8 şans, 23 cəhd,
• Bentancur – 10 şans, 32 cəhd.

Yəni Fernandes Tottenham-ın mərkəzində əvvəllər çatışmayan yaradıcı toxunuşu gətirir. Üstəlik, o, ehtiyatlı, çox zaman aşağı blokda dayanan və nəhayət, Çempionşipə yuvarlanan West Ham komandasının tərkibində bu rəqəmlərə çatıb. De Zerbi-nin önə oynayan, cəsarətli sistemində bu yaradıcılığın daha da açılacağını düşünmək çətin deyil.

Onun varlığı “10 nömrə” ilə ikili əlaqəni, arxa dördlükdən gələn “press-baiting” kombinasiyalarını və hücum xəttinə daha keyfiyyətli son ötürmələri vəd edir.

Tonali: “dağıdan”, amma topu itirməyən

Sandro Tonali profil etibarilə daha çox Caicedo-ya bənzəyir. Klassik “destroyer” – amma yalnız vuran, qıran deyil, həm də oyunu quran.

O, Joao Palhinha və ya Rodrigo Bentancur tipli müdafiə yönümlü yarımmüdafiəçinin işini görəcək, amma topa münasibətdə daha proaktiv olacaq. Yəni rəqibin hücumunu kəsib, sadəcə sadə ötürmə ilə kifayətlənməyəcək, ilk ötürməni dikliyə, xətləri yarmağa yönəldəcək.

Rəqəmlər də bunu göstərir: yüksək zonada top qazanması, irəli pas sayı və son üçüncü zonaya ötürmələrdə o, liqanın ən aqressiv, amma eyni zamanda topa hörmət edən mərkəz oyunçularından biridir. Bu, De Zerbi-nin istədiyi balansdır – press edən, amma topu itirməyən mərkəz.

Tonali-nin gəlişi ilə Tottenham-ın mərkəzi daha çox “reaksiya verən” yox, “şərtləri diktə edən” xəttə çevrilə bilər.

Rəqəmlərdən kənar: ritm, təcavüz, cəsarət

Bütün bu cədvəllər, qrafiklər, faizlər bir tərəfə, bu transferlərin ən vacib tərəfi onların futbol fəlsəfəsi ilə De Zerbi-nin düşüncə tərzinin üst-üstə düşməsidir.

Hər iki yarımmüdafiəçi irəli oynamaq istəyir. Təhlükə yaratmaq, risk almaq, pressi qırmaq, temp diktə etmək. Onlar oyunu “gözləyən” deyil, oyunu “tutan” futbolçulardır.

De Zerbi üçün bu, sadəcə iki güclü fərdi transfer deyil. Bu, sistemin mərkəzinə qoyulan iki əsas dişlidir. Arxadan “press-baiting” ilə çıxan, orta xəttdə tempə qərar verən, hücumda son ötürməni tapan mexanizmin təməl daşları.

Tottenham uzun illərdir “növbəti addım”ı axtarır. İndi sual başqa cür səslənir: Fernandes və Tonali ilə bu addım nə qədər sürətlə atılacaq – və şimal Londonda bu cəsarətli mərkəz xəttinə nə qədər səbr göstəriləcək?