Declan Rice: İngiltərə Futbolunun Möhkəm Sütunu
Aaron Cresswell onu bir dəfə belə adlandırmışdı: “təbiət möcüzəsi”. Declan Rice haqqında başqa cür danışmaq çətindir. Keçmiş komanda yoldaşı heyrətlə deyirdi ki, “həftədə altı‑yeddi oyun oynaya bilər”. Və təqvimə baxanda bu, şişirtmə kimi də görünmür.
2020‑21 mövsümündən bəri Rice artıq 360 oyuna çıxıb. West Ham ilə ardıcıl Avropa yürüşləri, Gareth Southgate-in İngiltərəsində daimi start, sonra da Arsenal ilə Premyer Liqa və Çempionlar Liqasında aparıcı fiqur. Dörd il ərzində dayanmadan qaçan bir mühərrik.
Amma hər mühərrikin də bir həddi var.
Yorğun lider
Çərşənbə günü Xorvatiyaya qarşı 4:2 hesablı açılış qələbəsi İngiltərənin hesabına yazıldı, amma Rice üçün bu, xəbərdarlıq siqnalı idi. 2025‑26 mövsümündə 63‑cü oyunu idi və 27 yaşlı yarımmüdafiəçi əvvəlki Rice deyildi.
Meydandakı balans pozulmuşdu. Rice ilə Elliot Anderson arasında ilk hissədə boşluqlar yaranırdı, mərkəz dağınıq görünürdü. Rice çox dərinliyə çəkilir, Luka Modrić onu mövqedən çıxarırdı. İngiltərənin mərkəzi nə topu qazanır, nə də oyunu diktə edə bilirdi.
Bu, taktiki xətaların düzəldilə biləcəyi bir oyuna oxşayırdı. Amma 72‑ci dəqiqədə, hesab 3:2 ikən Rice əvəzlənəndə narahatlıq başqa səviyyəyə qalxdı. Belə məqamda, hesab qorunmalı olanda, onun meydanı tərk etməsi demək olar ki, görünməmiş haldır. Və İngiltərə üçün əsas qorxu budur: vitse‑kapitan ən çox lazım olan anda gücdən düşür?
Thomas Tuchel oyundan sonra Rice-in belinin aşağı hissəsində və arxa bud əzələsində narahatlıq hiss etdiyini dedi. Baş məşqçi bunun ehtiyat qərarı olduğunu vurğuladı, Rice isə dərhal Qana ilə oyuna hazır olacağını bildirdi. Kağız üzərində hər şey sakit görünür. Amma risk qalır.
Onsuz İngiltərə necə görünür?
Sual sərtdir, cavabı isə heç də aydın deyil. Rice meydanda yüz faiz hazır deyildi və Tuchel bunu yalnız bir cümlə ilə ört-basdır etdi: “Declan üçün qeyri‑adi top itkiləri oldu.” Bu cümlə əslində çox şeyi deyir. Yenə də İngiltərə onsuz oynamaq istəmir, çünki son altı ildə Rice olmadıqda komandanın necə çətinlik çəkdiyini dəfələrlə görüb. Heyətdə ona tam bənzər ikinci futbolçu yoxdur.
Kobbie Mainoo top ilə möhtəşəmdir, amma hələ gəncdir, Rice-in fiziki gücü və standart vəziyyət keyfiyyətləri onda yoxdur. Jordan Henderson təcrübəlidir, amma 36 yaşındadır və Xorvatiyaya qarşı yüksək temp saxlanmalı olanda Tuchel onu ehtiyatda saxladı. Aydın cavab görünmür.
Rice meydanı tərk edəndə ilk reaksiya Jude Bellingham-ı geri çəkmək oldu. Kağız üzərində məntiqli idi, amma praktikada bu, Xorvatiyanın bərabərlik qoluna çox yaxınlaşması ilə nəticələndi. Sınaq səkkiz dəqiqə davam gətirdi. Sonra isə, bəlkə də, ilk dəfə İngiltərənin Rice-siz necə yaşaya biləcəyinə dair real kontur göründü.
Djed Spence oyuna daxil oldu, Bellingham kənara çəkildi, Reece James isə sağ cinahdan mərkəzə keçdi – son 18 ayda Chelsea-də dəfələrlə uğurla yerinə yetirdiyi rola.
Reece James – gizli “altı nömrə”
Rice-in yükünü bölüşdürmək lazımdırsa, cavab elə James ola bilər. O, 2018‑19 mövsümündə Wigan-da icarədə olarkən də mərkəz yarımmüdafiəçisi kimi oynamışdı. Karyerasının böyük hissəsində sağ cinah müdafiəçisi və ya cinah yarımmüdafiəçisi kimi tanınsa da, Enzo Maresca Chelsea-də ona yeni rol tapdı.
Maresca-nın 18 aylıq dönəmində James mərkəzə çəkildi. Əvvəlcə bu qərara şübhə ilə baxanlar çox idi. Tuchel də o vaxtlar skeptiklərdən biri idi və onu yalnız sağ müdafiəçi kimi gördüyünü gizlətmirdi. Amma nəticə tez gəldi. Chelsea ötən il Club World Cup finalında Paris Saint-Germain üzərində qələbə qazananda James artıq mərkəzdə özünü tam doğrultmuşdu.
Bu performans təsadüfi deyildi. James noyabrda Barcelona üzərində 3:0 hesablı qələbədə Moisés Caicedo ilə yanaşı mərkəzdə parladı, beş gün sonra isə Stamford Bridge-də Rice-in özünü kölgədə qoydu. Fiziki güc, zəkalı mövqe seçimi, topu qazanma bacarığı, ötürmə diapazonu – bu, tipik cinah müdafiəçisinin portreti deyil.
Tuchel dünya çempionatının heyətini açıqlayanda bunu açıq şəkildə dedi: “Reece James ‘6’ mövqeyində oynaya bilər, çünki bunu Chelsea-də yüksək səviyyədə edir.” Məhz bu arqumentlə Adam Wharton və Alex Scott kimi daha klassik mərkəz yarımmüdafiəçilər kənarda qaldı.
Plan B – amma nə qiymətə?
Tuchel heyət seçimində çoxfunksionallığa üstünlük verdi. James mərkəzə keçərsə, sağ müdafiəçi mövqeyində Spence, Ezri Konsa və ya Jarell Quansah oynaya bilər. Hətta Konsa-nı demək olar ki, üçüncü mərkəz müdafiəçisi kimi istifadə edib, John Stones və Marc Guéhi ilə birlikdə arxanı bağlamaq, sol cinahda isə Nico O’Reilly-yə hücuma daha çox qoşulmaq azadlığı vermək variantı var.
Kağız üzərində cəlbedici görünür. Amma bir böyük “amma” var: James-in özü də bədəninə güvənə bilmir.
Onun hamstring problemləri artıq illərdir davam edir. Son zədəsi martda baş verdi və təxminən iki aylıq fasiləyə səbəb oldu. Chelsea onu diqqətlə idarə etməyə məcburdur. İndi isə İngiltərə ondan həm sağ cinahı, həm də ehtiyac yaranarsa, mərkəzi daşımasını gözləyə bilməz. Eyni turnirdə iki ağır rol – bu, riskin ikiqat artması deməkdir.
Üstəlik, Tino Livramento-nun baldır zədəsi Tuchel-in manevr imkanlarını daha da daraltdı. Newcastle müdafiəçisinin yerinə təcili olaraq Trevoh Chalobah çağırıldı. Turnirə qədərki mövsüm onsuz da heyətin böyük hissəsi üçün ağır keçib. Və indi, dünya çempionatının sıx təqvimi fonunda, hər bir zədə domino effekti yarada bilər.
Rice üçün sərhəd haradadır?
Tuchel-in dünya çempionatından öncə komandanı günəşli Floridaya aparması da təsadüfi deyildi. Məqsəd fiziki hazırlığı optimallaşdırmaq idi. Rice isə Arsenal ilə Çempionlar Liqasının finalını oynadıqdan sonra düşərgəyə gec qoşuldu. Yenə də, həmişəki kimi, özünü maksimuma sıxdı.
İndi sual budur: bu, nə vaxt baha başa gələcək?
Əgər İngiltərə finala qədər irəliləyərsə və Rice heç bir mərhələdə ciddi dincəlməzsə, mövsümü klub və yığma səviyyəsində 70 oyunla başa vuracaq. Müasir futbolda belə rəqəmlər getdikcə adi hala çevrilir, amma bu, insan bədəninin hədlərini dəyişmir.
İngiltərə üçün sınaq yalnız rəqiblərlə deyil, həm də təqvim və bədənlə mübarizədir. Rice hələ ayaqdadır, amma siqnallar artıq gəlir. Tuchel-in masasında isə bir sual dayanıb: vitse‑kapitanı yenə də “möcüzə” olacağına güvənərək meydanda saxlayacaq, yoxsa nəhayət, real Plan B-ni işlətməyin vaxtı çatıb?
