Deklan Rays ayaqqabı dəyişimi ilə sənayeni şok etdi
Deklan Rays ayaqqabı cəbhəsində sükutu pozdu. Və bunu təkcə Arsenal azarkeşləri yox, bütün sənaye izləyir.
Avqustun sonlarında London Colney-də məşq şəkilləri yayılanda ilk diqqət çəkən detal nə qol idi, nə də pressinq. Rays artıq illərlə geyindiyi adidas COPA Pure cütlüyündə deyildi. Onun ayağında Nike-ın yeni ağ-qırmızı-qızılı Tiempo Maestri modeli görünürdü. Ayaqqabı ovçuları üçün bu, sadəcə kosmetik dəyişiklik deyildi. Bu, siqnal idi.
Yeddi illik “Three Stripes” dövrünün bitə biləcəyi siqnalı.
Swoosh-a mümkün geri dönüş
Rays üçün Nike yad ad deyil. 27 yaşlı yarımmüdafiəçi karyerasına məhz Nike idmançısı kimi başlamışdı, West Ham-da çıxış etdiyi ilk illərdə əsasən Tiempo geyinirdi. 2019-cu ildə adidas-la müqavilə bağlayanda kursunu dəyişdi, COPA xəttinin üzlərindən birinə çevrildi.
İndi isə dövrə sanki yenidən bağlanır. Tiempo – komfort və topa nəzarət axtaran oyunçular üçün adidas COPA-nın Nike ekvivalenti – Rays üçün tanış və təbii alternativdir. O, bu ayaqqabını həm texniki, həm də emosional olaraq yaxşı tanıyır.
Ancaq hekayə tək Nike üzərində qurulmur. İngiltərə millisinin üzvü açıq-aşkar tələsimir, böyük müqavilə imzalamazdan əvvəl bazarı sınaqdan keçirir.
Avqustda Arsenal məşqində Nike geyinən Rays qısa müddətə yenidən COPA-lara qayıtdı. Ardınca sentyabrın əvvəlində London Colney-də bu dəfə tam ağ, loqosuz, “whiteout” ayaqqabılarda görüntüləndi. Rəsmi oyunlarda isə müqavilə öhdəliklərinə görə hələ də adidas geyinir.
Məhz o ağ ayaqqabılar əsl bombanı partlatdı. Diqqətli mütəxəssislər siluetdən bunun Nike Tiempo yox, avqustun sonunda satışa çıxan Under Armour Magneto 6 modeli olduğunu müəyyənləşdirdilər. Yəni Rays təkcə “böyük ikili” arasında seçim etmir, daha kənar, iddialı alternativləri də test edir.
Futbolda ağ və ya tam qara, loqosuz ayaqqabı geyinmək adətən bir şeyi göstərir: müqavilə ya bitib, ya da bitmək üzrədir, tərəflər ayrılığa hazırlaşır. Rays-in ayağındakı whiteout cütlük də məhz bu mərhələnin klassik işarəsidir. O, adidas-dan uzaqlaşmağa hazırlaşarkən variantlarını bir-bir yoxlayır.
Niyə indi? Səbəblər pərdənin arxasında
Bu dönüşün konkret səbəbi hələ ki, aydın deyil. Yeddi il sonra sadəcə dəyişiklik istəyi? Yoxsa hazırkı kommersiya şərtlərindən narazılıq?
Rays illərdir adidas-ın daha sakit, “şou”dan uzaq COPA xəttinin simalarından biri kimi kampaniyalarda yer alıb. Amma bir həqiqəti danmaq çətindir: o, şirkətin ən ön vitrin ulduzları sırasında deyil. Kişi futbolunda bu rollar hələlik Lionel Messi, Lamine Yamal və Jude Bellingham kimi adlara ayrılıb.
Son nümunə: adidas-ın Timothee Chalamet-in də oynadığı, “Backyard Legends” adlı beş dəqiqəlik Dünya Kuboku qısametrajlı filmində Rays yox idi. Orada “Three Stripes”ın aparıcı simaları ilə yanaşı Ousmane Dembele, Pedri, Raphinha, Florian Wirtz kimi adlar da görünürdü. Euro 2024 öncəsi kampaniyada da mərkəzdə yenə Bellingham idi, Rays yox.
Premyer Liqada böyük xarakteri, pozitiv enerjisi ilə tanınsa da, onun qlobal imici hələ də meydandakı səviyyəsinə tam uyğun həcmdə şişirdilməyib. Bəlkə də o, yeni təchizatçının bu boşluğu doldura biləcəyinə inanır.
adidas-ın siyahısı ulduzlarla doludur. Nike və ya Under Armour kimi brendlərdə isə Rays dərhal ən böyük adlardan birinə çevrilə bilər. Bu, qərarı ciddi şəkildə çəkə biləcək amildir.
Unutmayaq ki, təşəbbüs təkcə oyunçudan gəlməyə də bilər. Bəzən məhz brend özü maliyyə və ya strategiya səbəbi ilə uzatma təklif etmir. Müqavilənin son ilində futbolçuya bununla bağlı rəsmi məlumat verilir, eyni zamanda brend həmin idmançıya ayırdığı büdcəni və promosiyanı tədricən azaldır. Rays-in son illərdə adidas kampaniyalarında geri planda qalması bu ssenariyə də uyğun gəlir.
Covid-dən sonra Nike bir çox elit futbolçu ilə yolları ayırıb diqqəti Cristiano Ronaldo, Kylian Mbappe, Marcus Rashford kimi kommersiya nəhənglərinə yönəltmişdi. Sənaye mənbələri bildirir ki, bəzi ulduzlar sadəcə “böyük brendlərdən aldıqları diqqət və reklam dəstəyi ilə razı qalmadıqları” üçün başqa qapılar döyür. Rays özünü məhz bu qəbildən hesab edirsə, təəccüblü olmaz.
Pul faktorunu da kənara atmaq olmaz. Ən sərfəli ayaqqabı müqavilələri bəzən futbolçunun klubdan qazandığının 10-15 faizinə bərabər olur. Bazarda daha yaxşı şərtlər varsa, başların dönməsi təbiidir.
İmaj üzərində nəzarət və yeni dalğa
Son illər futbolçular imiclərinə daha çox nəzarət etmək, şəxsi brendini daha sərbəst qurmaq istəyir. Real Madrid ulduzu Vinicius Junior 2022-ci ildə Nike-la müqaviləsi bitəndən sonra şirkətin təklif etdiyi yeni şərtlərə etiraz əlaməti olaraq loqosu bağlanmış, tam qara Nike ayaqqabılar geyinirdi. O vaxt mənbələr deyirdi ki, Vini dünya miqyasında kampaniyalar və aktivasiya ilə onun brendinə sərmayə qoyacaq təchizatçı axtarır. Sonda Nike şərtləri yaxşılaşdırdı.
İndi isə daha böyük sarsıntı barədə xəbərlər gəlir: Kylian Mbappe-nin belə, iki onillikdən sonra Nike-dan ayrılıb, iddiaya görə, ON kimi “naməlum” bir bazar pozucusuna keçə biləcəyi, orada şirkətdə pay, məhsul strategiyasında söz haqqı və öz imzalı ayaqqabı xəttini dizayn etmək azadlığı qazanacağı iddia olunur.
Bir az daha aşağı səviyyədə isə PUMA, Under Armour, New Balance, Mizuno kimi “ikinci eşelon” brendlər ulduzları cəlb etməyə davam edir. Neymar, Kai Havertz, Bukayo Saka, Eberechi Eze, Ibrahima Konate kimi adlar son illərdə Nike və ya adidas-dan məhz bu istiqamətə keçiblər.
Başqa yol da var: tam azadlıq. Bayern Munich və Fransa millisinin parlayan ulduzu Michael Olise ümumiyyətlə ayaqqabı müqaviləsi olmadan oynayır. Keçmiş Arsenal müdafiəçisi Hector Bellerin isə vaxtilə ayaqqabısını sadəcə internetdən özü alırdı.
Rays bu spektrin harasında dayanmaq istəyir? Sual açıq qalır.
adidas qapını tam bağlamayıb
Bununla belə, Deklan Rays üçün adidas səhifəsinin qəti bağlandığını demək tezdir. Futbol dünyası belə sınaqlara öyrəşib. Erling Haaland və Vinicius Junior kimi adlar da vaxtilə ayaqqabılarının loqosunu qapadıb, müxtəlif modelləri sınaqdan keçirib, sonda yenidən əvvəlki təchizatçıları ilə yeni, daha sərfəli şərtlərlə anlaşma imzalayıblar.
Rays-in bu gün etdikləri də eyni oyunun bir hissəsi kimi görünür. Nike Tiempo, Under Armour Magneto 6, whiteout cütlüklər, məşqdə dəyişən modellər, oyunda hələlik sabit qalan COPA-lar… O, həm brendləri, həm azarkeşləri, həm də bazarı gərgin gözləntidə saxlayır.
Bir şey dəqiqdir: Arsenal-ın mərkəz xəttində oyunu diktə edən bu yarımmüdafiəçi indi ayaqqabı bazarında da tempə rəhbərlik edir. İndi sual budur – növbəti böyük oyuna çıxdıqda, onun ayağında hansı loqo olacaq?
