Deklan Rays: Londondan Dünya Çempionatına Yüksəliş
Deklan Rays 2023-cü ilin yayında Londonu sadəcə klub dəyişərək keçmədi. O, şəhərin futbol iyerarxiyasını da silkələdi. West Ham-dən Arsenal-a 105 milyon funt sterlinqlik rekorda yaxın transfer – və bunun ardınca gələn ambisiyalar. Bu məbləğ təkcə qiymət deyildi, iddia idi: ən böyük kuboklara oynamaq iddiası.
Rays bu iddianı gizlətmir. West Ham-də kapitan kimi qaldırdığı Conference League kuboku ilk dad idi. Dadını bəyəndi. Sonra Emirates-də 2025-26 mövsümündə Premier League çempionluğu gəldi. İngiltərənin gələcək kapitanı kimi görülən bir yarımmüdafiəçi üçün növbəti səhnə isə artıq Avropanın zirvəsi – Çempionlar Liqasının finalı oldu.
İndi isə baxışlar daha uzağa dikilib. Şimali Amerikadakı Dünya Çempionatı.
Qızıl Top xətti
İngiltərə millisində kapitan sarğısı hələ də Harry Kane-in qolundadır, o mövqe hazırda boş deyil. Ancaq Dünya Kuboku qaldırılsa, Rays üçün müzakirə qəfil dəyişə bilər. O zaman söhbət təkcə “elit yarımmüdafiəçi” etiketindən getməyəcək. Qızıl Top, “planetin ən yaxşı futbolçusu” titulu – bunlar artıq real söhbət mövzularına çevrilə bilər.
Məhz bu fonun içində keçmiş Arsenal futbolçusu Rami Şvarts (Schwarz) Deklan Rays haqqında fikirlərini bölüşərkən tərəddüd etmir. O, artıq bu gün üçün hökm verir: dünya səviyyəsi.
O, GOAL-a danışarkən vurğulayır ki, Raysin oyuna təsiri həm Arsenal, həm də İngiltərə üçün açıq-aşkardır. Tək özünü oynayan futbolçu deyil. Yüksək səviyyədə davamlı çıxış edir, amma onu həqiqətən fərqləndirən cəhət başqa yerdədir: ətrafındakılara təsiri.
Şvartsın baxışında Rays həm oyunu, həm də komanda yoldaşlarını qaldıran nadir profildir. Liderlik, meydanda fasiləsiz kommunikasiya, məsuliyyət götürmək – onu “sadəcə yaxşı yarımmüdafiəçi” kateqoriyasından çıxarıb komandanın onurğa sütununa çevirən məhz budur. Uğurlu olmaq istəyən hər kollektivin ehtiyac duyduğu tip.
Bryan Robson kölgəsində, ya yanında?
Raysin ətrafında dolaşan müqayisələr də təsadüfi deyil. İngiltərə futbolunun son onilliklərdə gördüyü ən güclü yarımmüdafiəçilərlə eyni cümlədə çəkilir. Bu, tərifdən çox, səviyyə göstəricisidir.
Keçmiş “Three Lions” yarımmüdafiəçisi Piter Rid (Peter Reid) onu meydandakı təsirinə görə xüsusi ayırır. Onun sözlərinə görə, Rays oyunun mərkəzində “nəhəng təsirə” malikdir. Rid bir cümlə ilə planı açır: Bryan Robson adı ilə yanaşı Raysin adını çəkmək, onun gözündə Deklanın harada dayandığını göstərmək üçün kifayətdir.
Robson İngiltərə futbolunun “tam paket” yarımmüdafiəçisi idi. Rid isə indi Raysin həmin dairədə olduğunu deyir. Və bununla kifayətlənmir, söhbəti daha da yuxarıya – Steven Gerrard səviyyəsinə qaldırır. Onun təsvir etdiyi profil tanışdır: oyunun hər iki istiqamətində dominant olan, topu alan, oyunu quran, vəziyyəti oxuyan, həm müdafiədə, həm hücumda fərq yaradan futbolçu. Ridin fikrincə, bu kateqoriyada “bundan yaxşısı olmur”.
Belə müqayisələr ucuz başlıq üçün deyil. Bunlar illərlə yüksək səviyyədə top qovmuş adamların baxışıdır və Raysin artıq hansı rəfdə dayandığını göstərir.
Arsenal üçün yeni Roy Keane?
Deklan Raysin ətrafında dolaşan böyük cümlələr bununla bitmir. Keçmiş Arsenal yarımmüdafiəçisi Henri Lansberi (Henri Lansbury) də GOAL-a danışarkən tonunu aşağı salmır. “Dünyanın ən yaxşısı” ifadəsinin böyük iddia olduğunu qəbul edir, amma Raysin artıq “orada, yuxarılarda” olduğunu deyir.
Onun diqqətini çəkən əsas məqam Raysin rolu necə mənimsəməsidir. Arsenal-a gəldiyi gündən mərkəzə girib, oyunu öz ətrafında formalaşdırmağa başlayıb. Lansberinin təsvirində o, bu komandada sadəcə parlaq futbolçu deyil, “fenomenal” görünən əsas fiqurdur.
Burada söhbət tək texniki keyfiyyətdən getmir. Lansberi Arsenal üçün açıq çağırış edir: bu komandanın kapitan sarğısı tezliklə Raysin qolunda olmalıdır. Onun fikrincə, klubun gələcək quruluşu məhz bu yarımmüdafiəçinin ətrafında formalaşmalıdır.
Lansberi onu Manchester United-in əfsanəvi kapitanı Roy Keane ilə müqayisə edir. Təsadüfi paralel deyil. Keane bir dövrün xarakterini, tempini, aqressiyasını müəyyənləşdirən futbolçu idi. Lansberi hesab edir ki, Rays Arsenal-da eyni rolu oynaya bilər: sarğını taxıb, komandanı daha yüksək səviyyəyə daşıyan mərkəzi fiqur kimi.
Dünya Kuboku – son sınaq
Konfrans Liqası kuboku, Premier League çempionluğu, Çempionlar Liqası finalı… Rays üçün pillələr artıq bir-birini izləyir. Qalır bir sual: Şimali Amerikadakı Dünya Çempionatı bu hekayəni necə tamamlayacaq?
Əgər o, İngiltərəni dünya çempionluğuna aparsa, bugünkü təriflər, müqayisələr, “dünya səviyyəsi” damğaları kifayət edəcəkmi? Yoxsa bu dəfə onun adı artıq başqa cür səslənəcək – sadəcə öz nəslinin deyil, bütöv dövrün simvolu kimi?
