Dörddəbir final: Fransa – Mərakeş, İspaniya – Belçika, Norveç – İngiltərə, Argentina – İsveçrə

Bu genişləndirilmiş dünya çempionatı artıq unudulmaz oyunlar verdi. İndi isə səhnə dörddəbir final üçündür – və bu, adicə mərhələ yox, ciddi süjetli dörd matçlıq serialdır. Altı Avropa komandası, Afrikadan bir, Cənubi Amerikadan bir – hamısı finala bir addım qalmış meydanı ələ keçirmək üçün ABŞ səhnəsinə çıxır.

Fransa – Mərakeş, Atlanta Stadium, Cümə axşamı, 21:00 BST

Qətərdəki nağıl kimi sürpriz Mərakeş yox artıq. ABŞ-da gördüyümüz komanda başqa səviyyədədir. Afrika Millətlər Kubokunun hazırkı çempionu (yanvardakı qalmaqallı finala görə Seneqalın şikayəti hələ də gözləmədə olsa da) Kanadaya qarşı cəmi dörd futbolçu ilə meydanda idi ki, onlar dörd il əvvəl Fransaya uduzduqları yarımfinalın iştirakçıları idi.

Bu, köhnə hekayənin davamı deyil, yenidən yazılmış ssenaridir. Mərakeş dinamik oynayır, özünə inamla irəli çıxır, topu itirəndə isə dişləyən pressinqlə rəqibi boğur. Onlar üçün bu, sadəcə tarixi yürüşün davamı yox, artıq real titul iddiasıdır. Və indiyədək Fransa üçün ən ciddi sınaq məhz budur.

Fransa da eyni yerdə qalmayıb. 2022-ci ilin finalçısından indi meydanda tam başqa skelet var. Paraguay üzərində qələbədə o vaxtkı yarımfinaldan cəmi üç futbolçu start heyətdə idi. Müdafiənin mərkəzində William Saliba-nın yüksəlişi, hücumda isə Michael Olise-nin yaradıcılıq gücü Didier Deschamps-ın komandasını yenidən yükləyib.

Ancaq mərkəzdə bir ad hələ də hamını kölgədə qoyur: Kylian Mbappé. O, həm Argentina ulduzu Lionel Messi ilə Qızıl Buts uğrunda, həm də dünya çempionatlarının bütün dövrlər üzrə bombardiri olmaq yarışında öz marafonunu davam etdirir. Hər toxunuşunda tribunalar nəfəsini tutur.

Rəqəmlər isə maraqlı tablo çəkir. Bu əsrdə Fransanın dünya çempionatındakı məğlubiyyətlərinin yarısını Afrika komandaları verib – altı oyundan üçü. Mərakeş isə 34 matçdır uduzmur. Lakin tarix onlara qarşıdır: Fransa ilə heç vaxt qalib gəlməyiblər, Fransa isə son yeddi oyununu qazanıb, son 12 matçın 11-də meydanı başıuca tərk edib.

Bu, sadəcə favorit – autsayder qarşıdurması deyil. Bu, özünü sübut etmək istəyən yeni Afrikanın, titulunu geri almaq istəyən Avropanın nəhəngi ilə toqquşmasıdır.

İspaniya – Belçika, Los Angeles Stadium, Cümə, 20:00 BST

Los-Ancelesdə bizi açıq futbol və yüksək hesab vəd edən duel gözləyir. Belçika bu mundialda artıq 13 qol vurub – yalnız Argentina və Fransa onları qabaqlayır, onların da hesabında 14 qol var. Son üç oyunda Yeni Zelandiya, Seneqal və ABŞ üzərində hücum maşını tam gücü ilə işləyib.

Romelu Lukaku əvvəlki kimi “super-fit” görünməyə bilər, amma qapı qarşısında hələ də buz kimi soyuqqanlıdır. Dörd oyunda ehtiyatdan daxil olub, üç qol vurub – orta hesabla hər 67 dəqiqəyə bir qol. Arsenal-dan Leandro Trossard iki qol, iki məhsuldar ötürmə ilə onu arxadan qidalandırır, cinahlarda isə Belçikanın klassik dalğavari hücumları yenidən canlanır.

Ancaq indi qarşıda tam başqa səviyyə dayanır. İspaniya bu turnirdə hələ qol buraxmayıb. Artıq ardıcıl altı oyun “quru” qapı – bura 2022 mundialındakı son görüş də daxildir. Dünya çempionatları tarixində belə seriyanı heç kim görməmişdi. Müdafiə statistikası isə demək olar ki, qeyri-insanidir: rəqiblərin gözlənilən qolu orta hesabla 0.3. Bu rəqəm qeydlər aparılmağa başlayandan bəri ən aşağı göstəricidir.

Luis de la Fuente dövründə İspaniya ya udur, ya da udur. Dünya və Avropa çempionatlarında onun rəhbərliyi altında çıxış etdikləri altı pley-off oyununun hamısından mərhələ adlayıblar. İspaniya üçün bu, 2010-da Cənubi Afrikada çempion olduqdan sonra ilk dörddəbir finaldır. Yəni bu mərhələnin adı özü onlara başqa cür təsir edir.

Tarix də ispanların tərəfindədir: Belçikaya qarşı son 11 oyunda məğlubiyyət yoxdur – doqquz qələbə, iki heç-heçə. Belçika isə 40 il əvvələ, Mexico ‘86-ya qayıtmaq, həmin vaxtki kimi yenə dörddəbir finalda İspaniyanı penaltilərlə dayandırmaq arzusundadır. O vaxt alınmışdı. İndi eyni ssenariyə gücləri çatacaqmı?

Bir tərəfdə dəmir müdafiə, digər tərəfdə partlayan hücum xətti. Los-Ancelesdə temp aşağı düşsə, təəccüblü olar.

Norveç – İngiltərə, Miami Stadium, Şənbə, 22:00 BST

Mayamidə dünyanın iki ən acgöz bombardiri üz-üzə gəlir. Norveçin qol maşını Erling Haaland bu mundialda dörd oyunda yeddi dəfə fərqlənib. Braziliyanı – beşqat çempionu – mübarizədən kənarlaşdırdığı oyunda dublla səhnəni tam ələ aldı.

Manchester City hücumçusunun yığmadakı statistikası bir kompüter oyununu xatırladır: 54 oyunda 62 qol, orta hesabla hər 71 dəqiqəyə bir top. Üstəlik, millidə ardıcıl 14 oyunda qol vurur – bu seriyada 27 dəfə fərqlənib. Hər toxunuşu təhlükədir, hər cərimə meydançasına girişdə müdafiəçilər geri addım atır.

Amma meydanın o biri tərəfində də nəfəsini ensiz buraxmayan bir snayper dayanır. İngiltərənin kapitanı Harry Kane Qızıl Buts yarışında Haaland-dan cəmi bir qol geri qalır. Meksikaya qarşı klassik dünya çempionatı trillerində onun penaltisi ingilisləri dörddəbir finala daşıyan qələbə topu oldu.

Bayern Munich hücumçusu 32 yaşında 2025-26 mövsümündə klub və yığma formasında Avropada hamıdan çox – 73 qol vurub. Şimali Amerikada da bu ritmi saxlayıb. Dünya çempionatlarında ümumi hesabda 14 qola çataraq İngiltərə tarixinin mundiallar üzrə ən məhsuldar futbolçusu olub. İndi isə Norveçə qarşı bu rəqəmi daha da şişirtmək üçün ideal fürsət görür.

İngiltərə üçün bu, 11-ci dünya çempionatı dörddəbir finalıdır. Bu göstəricidə yalnız Braziliya və Almaniya (hər ikisi 14) onların qabağındadır. Amma başqa bir həqiqət də var: İngiltərə bu mərhələdə keçirdiyi 10 oyunun yalnız üçünü qazanıb. Tarix, adətən, bu pillədə onları ağırlaşdırır.

Norveç üçün isə bu, tamam başqa nağıldır. Cəmi dörd dəfə dünya çempionatına vəsiqə qazanıblar, böyük turnirlərdə ilk dəfədir dörddəbir finala çıxırlar. Üstəlik, buraya qədər asan yolla gəlməyiblər: hər oyunda həm qol vurublar, həm də qapılarından qol buraxıblar. Dünya çempionatları tarixində yalnız 1954-cü ildə Qərbi Almaniya belə qeyri-sabit, amma partlayıcı ssenari ilə yarımfinala yüksəlmişdi.

Mayamidə bizi açıq futbol, yüksək risk, yüksək mükafat gözləyir. Bu matçda ehtiyatlılıq sözünün yeri yoxdur.

Argentina – İsveçrə, Kansas City Stadium, Bazar, 02:00 BST

Argentina üçün bu, ardıcıl üçüncü pley-off oyunu olacaq ki, kağız üzərində açıq favoritdirlər. Amma meydanda heç nə asan getmir. Kiçik Cape Verde onlardan əlavə vaxt qopardı, Argentina isə son anda canını qurtardı. Ardınca Misirə qarşı dünya çempionatları tarixinin ən gec geri dönüşünü etdilər, rəqib meydanı “ədalətsizlik” qışqırıqları altında tərk etdi.

Rekordların, kubokların, hekayələrin komandası yenə də dramatik yolu seçib. Müdafiə çat verir, orta xətt bəzən temp itirir, amma bir an gəlir və Argentina yenə oyunu öz əlinə alır.

Murat Yakin-in İsveçrəsi isə tam əksinə, soyuqqanlı, intizamlı və inadkar komandadır. Onlar rəqibi boğmur, amma heç vaxt rahat nəfəs almağa da qoymur. 20 yaşlı Johan Manzambi bu komandanın yeni şousudur – driblinq, cəsarət, meydanda sərbəstlik. Kolumbiyaya qarşı penalti seriyası ilə qazanılan 1/8 finalda zədə səbəbindən oynamadı, amma bu dörddəbir finalda onun iştirakı İsveçrənin hücumuna başqa rəng qata bilər.

İsveçrə dünya çempionatında son dəfə 1954-cü ildə dörddəbir final görmüşdü. O vaxt ev sahibi idilər. İndi isə neytral meydanda, amma psixoloji baxımdan daha sərbəstdirlər. Qarşılarında yaşlanan, amma hələ də ölümcül Argentina var. Və bu, onları qorxutmaqdan çox motivasiya edir.

Lionel Messi üçün isə bu turnir başqa hesabların meydanıdır. Möhtəşəm statistikalarına baxmayaraq, o, bu həftə xoşagəlməz bir rekorda da imza atdı – dünya çempionatlarında iki penalti qaçıran ilk futbolçu oldu. Amma həmin oyunda sonradan vurduğu qol onu Qızıl Buts yarışında yenidən Mbappé-dən önə çıxardı – indi hesabında səkkiz qol var.

Kansas City-də gecə matçı yalnız bir suala cavab verəcək: Argentina daha bir möcüzəvi xilas planı yazacaq, yoxsa İsveçrə 70 ildən sonra yenidən tarixi bir səhifə açacaq?

Dörddəbir final artıq hazırdır. İndi söz meydandadır – və bu dörd günün sonunda dünya futbolunun nəbzi tamam başqa ritmdə vuracaq.