Dünya Çempionatı və Viza Problemləri: ABŞ-ın Təhlükəsizlik Yanaşması

Ağ Ev-in Dünya Çempionatı üzrə xüsusi işçi qrupunun rəhbəri, Somalidən olan hakimə və İran millisinin bəzi heyət üzvlərinə viza verilməməsi qərarını açıq şəkildə müdafiə edib. Söhbət yalnız idmandan getmir. Burada təhlükəsizlik, siyasət və futbolun kəsişdiyi ən sərt xəttdən danışılır.

Andrew Giuliani Vaşinqtonda Atlantic Council-in tədbirində çıxış edərək bildirib ki, indiyədək turnir üçün ABŞ-a gələn 35 komandanın heç bir futbolçusu və ya baş məşqçisi ölkəyə buraxılmamaqla üzləşməyib. Problem meydandakı oyunçularda yox, kənardakı bəzi fiqurlardadır.

Onun sözlərinə görə, bir sıra rəsmilərə giriş yasağı qoyulub və bunun “çox yaxşı səbəbləri” var. ABŞ Dövlət Departamentinin rəsmisi axşam açıqlamasında Somali hakiminin “terror təşkilatlarının şübhəli üzvləri ilə əlaqəli” olduğunu, buna görə də ölkəyə buraxılmağa hüququ olmadığını deyib.

Sual hamını maraqlandırırdı: niyə məhz Omar Artan? 2025-ci ildə Afrika Futbol Konfederasiyası tərəfindən ilin kişi hakimi seçilən, Dünya Çempionatında idarəçilik edəcək ilk somalili olmağa hazırlaşan referi, nəhayət, Miami hava limanından geri qaytarıldı. Futbol tarixi üçün simvolik ola biləcək bir an, sərhəd nəzarətində bitdi.

Giuliani bu qərarı belə əsaslandırır: “Biz elə bir tarazlıq tapmağa çalışırıq ki, Dünya Çempionatından pərdə kimi istifadə edib ölkəyə girməyə cəhd göstərə biləcək hər hansı ‘pis niyyətli’ şəxs ABŞ-a ayaq basa bilməsin”. Yəni tribunalarda bayraqlar dalğalansa da, pərdəarxasında təhlükəsizlik mexanizmləri maksimum gərginlikdə işləyir.

Məsələ yalnız Somali ilə məhdudlaşmır. Donald Trump administrasiyasının miqrasiya siyasətinin bir hissəsi kimi tətbiq etdiyi səyahət qadağası siyahısında Somalinin də adı var. Eyni fon İran millisinin hazırlıqlarını da alt-üst edib.

İran qrup mərhələsindəki üç oyununu Amerika qitəsində keçirməlidir, amma ABŞ-la davam edən hərbi gərginlik səbəbindən komanda təlim-məşq bazasını Meksikaya köçürməyə məcbur olub. İran Futbol Federasiyası bildirir ki, azarkeşlər üçün ayrılmış biletlər ləğv edilib, heyətin bir hissəsinə isə viza verilməyib.

Giuliani isə fərqli mənzərə cızır: onun sözlərinə görə, İran millisinin bütün məşqçilər korpusu ölkəyə buraxılacaq. Ancaq bəzi iranlı rəsmilər üçün qapı bağlı qalacaq – yenə “çox yaxşı səbəblərə” görə. O, detallara girmir, amma incə bir eyham vurur: “Bəzi şəxslər özlərini məşqçi kimi təqdim edir, amma ola bilsin ki, onlar heç də məşqçi deyillər”.

Söhbət təkcə statusdan getmir. Giuliani açıq şəkildə bildirir ki, Trump bütün iştirakçılar üçün “bərabər oyun meydanı” istəyir, amma eyni zamanda birbaşa IRGC ilə işləyən insanların ABŞ-a girişinə qəti şəkildə imkan verilməməsini tapşırıb. Yəni, meydanda 11–ə qarşı 11, sərhəddə isə sıfır tolerantlıq.

Təhlükəsizlik Vəziyyəti

Turnirə təhlükə varmı? Ağ Ev-in nümayəndəsi hazırda Dünya Çempionatına qarşı “etibarlı, konkret təhdid” olmadığını deyir. Amma ABŞ kəşfiyyat qurumları sanki final fitini gözləyənə qədər deyil, son qolun 19 iyulda vurulacağı ana qədər üçqat güclə işləyəcək.

Futbolçular üçün bu sadəcə turnirdir. Hakimlər üçün karyera zirvəsi. Azarkeşlər üçün bayram. ABŞ üçün isə bu Dünya Çempionatı, meydandan çox, sərhədlərdə oynanılan başqa bir oyuna çevrilib. Və hələ ən kritik qərarların hansının son dəqiqələrdə veriləcəyi bəlli deyil.