Dünya Çempionatında Yeni Qaydalar: Ağzını Örtən Oyunçulara Qırmızı Vərəqə
Dünya futbolunun qaydalar kitabı daha da sərtləşir. Yayda keçiriləcək dünya çempionatında futbolçular artıq rəqiblə gərgin dialoq zamanı ağzını örtüb danışsa, meydanı birbaşa qırmızı vərəqə ilə tərk edə biləcək.
Bu qərar Kanadanın Vancouver şəhərində keçirilən xüsusi iclasda Fifa Council tərəfindən qəbul edilib. İclasda Fifa-nın təklif etdiyi iki qayda dəyişikliyi təsdiqlənib və hər ikisi Beynəlxalq Futbol Assosiasiyaları Şurası – Ifab tərəfindən yarışlar üçün “opt-in” qaydası ilə rəsmiləşdirilib. Fifa artıq elan edib ki, həmin dəyişikliklər bu yay dünya çempionatında tətbiq olunacaq.
Ağzını gizlədən oyunçu üçün “günah” fərziyyəsi
Futbolçuların danışarkən ağızlarını örtməsi mövzusu fevralda kəskin şəkildə gündəmə gəlmişdi. Champions League matçında Benfica cinah oyunçusu Gianluca Prestianni, Real Madrid ulduzu Vinicius Jr ilə mübahisə zamanı köynəyini qaldırıb ağzını gizlədərək danışmışdı. Argentina millisinin üzvü əvvəlcə irqçi ifadələrdə ittiham olundu və müvəqqəti olaraq bir oyunluq cəzalandırıldı. Uefa-nın araşdırmasından sonra o, homofob davranışa görə günahkar sayıldı və altı oyunluq diskvalifikasiya aldı; bu cəzanın üç oyunu şərti olaraq dayandırıldı.
Məhz bu hadisədən sonra məsələ Ifab-ın Uelsdə keçirilən illik iclasında ayrıca müzakirə olundu və Fifa Council-in gündəminə salındı.
İndi isə qayda aydındır: hakim, vəziyyətin bütün detalları və konteksti nəzərə alınmaqla, ağız örtülərək deyilən sözün xarakterini qiymətləndirəcək və lazım bildiyi anda birbaşa qırmızı vərəqə göstərə biləcək.
Fifa prezidenti Gianni Infantino bu yanaşmanın arxasında açıq şəkildə dayanır. Onun mesajı sərtdir, qısa və aydındır: gizlətməyə ehtiyacın yoxdursa, ağzını da gizlətməyəcəksən.
Infantino-nun məntiqi belədir: əgər futbolçu ağzını örtərək nəsə deyirsə və bunun nəticəsi irqçi və ya başqa cür ayrı-seçkilik xarakterli ifadədirsə, o, meydandan qovulmalıdır. Onun sözlərinə görə, oyunçu ağzını gizlədibsə, “nəsə deməməli olduğu şeyi” demiş olması ehtimalı əsas götürüləcək. Yəni “gizlətməli bir şeyin yoxdursa, danışanda ağzını gizlətmirsən” yanaşması indi artıq qayda səviyyəsinə qalxır.
Afrika Kubokunun finalı yeni qaydanı sürətləndirdi
İkinci böyük dəyişiklik isə bir başqa həssas mövzunu hədəfə alır: komandanın hakim qərarına etiraz üçün meydanı tərk etməsi.
Africa Cup of Nations finalında yaşanan xaos bu qərarın katalizatoruna çevrildi. Senegal millisinin futbolçuları, hakim tərəfindən Marokko lehində penalti təyin olunduqdan sonra, etiraz əlaməti olaraq meydanı tərk edib paltardəyişmə otağına yollandılar. Gərginlik uzandı, oyun dondu.
Nəhayət, oyunçular geri döndü, topun arxasına Brahim Diaz keçdi. Onun Panenka üslubunda vurduğu penalti Edouard Mendy üçün asan ov oldu. Senegal həmin oyunu 1:0 qazandı.
Ancaq bu hekayə orada bitmədi. Afrika Futbol Konfederasiyası – Caf sonradan sərt qərar verdi: Senegal tituldan məhrum edildi, Marokko isə 3:0 hesablı texniki qələbə ilə çempion elan olundu.
İndi isə qaydalar kitabında bunun açıq qarşılığı var. Hakimin qərarına etiraz üçün meydanı tərk edən futbolçu qırmızı vərəqə ilə cəzalandırıla bilər. Bu, təkcə oyunçulara aid deyil: futbolçuları meydanı tərk etməyə təhrik edən istənilən komanda rəsmisi də yeni qaydanın hədəfindədir.
Ən sərt bənd isə budur: əgər bir komanda oyunun yarımçıq qalmasına səbəb olarsa, prinsip etibarilə həmin görüşü texniki məğlubiyyətlə uduzmuş sayılacaq.
Yayda dünya çempionatı üçün yeni reallıq
Bu dəyişikliklər yalnız kağız üzərində qalmayacaq. Fifa onları dünya futbolunun ən böyük səhnəsində – yayda keçiriləcək dünya çempionatında – dərhal işə salır. Yəni tribunalarda milyonların, ekran qarşısında milyardların izlədiyi turnirdə hər jest, hər söz, hər etiraz addımı daha ağır qiymətə başa gələ bilər.
Hakimlər üçün məsuliyyət daha da artır. Onlar indi təkcə oyunun ritmini deyil, meydandakı hər dialoqun etik sərhədini də qorumağa məcburdur. Bir tərəfdə söz azadlığı, digər tərəfdə irqçilik və nifrət nitqi ilə mübarizə. Sərhəd xətti incədir, amma Fifa onu qırmızı vərəqə ilə qalınlaşdırmaq qərarına gəlib.
Futbolçular və məşqçilər üçün mesaj birmənalıdır: etirazın da, sözün də, jestin də qiyməti dəyişib. Dünya çempionatında bu qiyməti kim ödəməyə hazırdır?
