Dünya Çempionatının Rəsmi Portretləri: Messi, Bielsa və Diğer Ulduzlar
Lionel Messi kameranın qarşısında daş kimi donub qalıb. Marc Cucurella saçlarını silkələyir, sanki rəqs meydanına çıxıb. Diego Moreira qolunu gözlərinin üstünə çəkib, altından çıxan qəribə döyməsini göstərir. Harry Kane isə bir dizinin üstündə qərarsız halda əyilib, nə edəcəyinə tam qərar verə bilməyən adam təsiri bağışlayır.
Dünya çempionatında 1 248 futbolçu, 48 baş məşqçi var – və heç biri bu məcburi mərasimdən qaça bilməyib. Rəsmi portret çəkilişindən. Kiminin hazır pozu vardı, kiminin yox. Amma hamı obyektiv qarşısına keçməli oldu.
Bu dəfə Fifa üçün çəkilişləri Getty Images həyata keçirib. Kadrlar ilk baxışdan sadə görünür, amma hər fotoda bir xasiyyət, bir jest, bir mesaj gizlənib. Hər oyunçu dünyaya necə görünmək istəyirsə, onu da göstərməyə çalışıb.
Kameraların arxasında isə başqa bir hekayə yaşanıb.
İki fon, bir neçə dəqiqə, yüzlərlə xarakter
Hər komandaya iki fotoqraf təhkim olunub. Plan aydın idi: biri sadə, neytral fon, digəri isə daha fərqli, seçilən dekor. Oyunçular və məşqçilər sanki istehsal xətti kimi bu iki set arasında fırladılıb – vaxt itirmədən, fasiləsiz.
İşıq quruluşu mürəkkəb deyildi. Böyük studiya işığı, yumşaq qutu ilə birbaşa bədənə yönəldilib, arxadan isə iki haşiyə işığı fiqura forma və kənar xətt verib. Sadə sxem, amma dəqiq hesablanmış.
Fonlar 2022-ci il dünya çempionatındakı rəsmi portretlərlə müqayisədə daha sakit, daha tutqun seçilib. Buna baxmayaraq, fotoqraflar xüsusi obyektiv filtrləri ilə kadrları canlandırıblar. Bəzən gözlənilməz dərəcədə bulanıq, bəzən də kaleidoskop effekti verən görüntülər yaranıb – Messi ilə bağlı məşhur kadrda olduğu kimi. Texnika emosiyanı sıxışdırmayıb, əksinə, onu qabardıb.
Guardian-ın idman fotoqrafı Tom Jenkins belə çəkilişlərin arxa planını yaxşı tanıyır. Ulduz futbolçunu tək-tük oyundan sonra tutmaq çətindir, amma burada başqa tip gərginlik var: istehsal ritmi.
Onun sözləri ilə, hər oyunçu ilə cəmi bir neçə dəqiqə vaxt olur. O müddətdə həm “məktəb şəkli” kimi klassik, sakit portret, həm də daha emosional, daha əyləncəli kadrlar alınmalıdır. Çox düşünməyə imkan yoxdur, hər qərar saniyələr içində verilir.
Bəzi oyunçular özləri gəlir: qol sevinci, əl jesti, baxış – hər şey hazır. Amma yenə də fotoqrafın cibində ideya siyahısı olmalıdır. Çünki nəzarət bu dəfə meydanda yox, studiyada fotoqrafın əlindədir. Superulduzlar da, gənc debütantlar da onun obyektivinin qarşısında eyni qaydanın içindədir.
Bu nəzarət isə təzyiq deməkdir. Jenkins deyir ki, hər şey oyunçular gəlməzdən əvvəl qurulmalı, sınaqdan keçirilməlidir. Çəkiliş başladığı anda o artıq texnikanı yox, qarşısındakı insanı düşünmək istəyir.
Messi üçün də ad kartı
Hər oyunçu üçün ad kartı hazırlanıb. Messi üçün də. Sanki montaj otağında kimsə onu tanımaya bilərmiş kimi. Bu, prosesin nə qədər sistemli, mexaniki işlədiyini göstərən kiçik, amma simvolik detal idi.
Oyunçuların çoxu kadrları dərhal setdə izləyib. Artıq hamı öz görüntüsünün gücünü anlayır. Xüsusən də sosial şəbəkələrdə.
Jenkins-in sözlərinə görə, bu nəsil futbolçular kamera qarşısında yad deyil. Böyük brendlərlə işləyiblər. Eberechi Eze üçün Burberry, Declan Rice üçün L’Oreal çəkilişləri adi hala çevrilib. Bu təcrübə onları studiyada daha rahat, daha oynaq edir. Bəziləri hətta bu prosesdən zövq alır.
Amma rahatlıq həmişə xilas etmir. İngiltərə millisinin bəzi üzvləri çəkilişdən sonra sosial şəbəkələrdə zarafat hədəfinə çevrildi. Declan Rice günəş yanığına görə, Anthony Gordon məşhur şahzadəyə bənzədildiyi üçün, Dean Henderson isə narahatlıq doğuran yan baxışına görə “yanıb”.
Bununla belə, Jude Bellingham və komanda yoldaşlarının daha cəsarətli, yaradıcı kadrları bir şeyi sübut edir: bəzən oyunçunun özü çox şey etməsə belə, fotoqraf kameranın içində möcüzə yarada bilər.
Dünya çempionatının ən çox danışılan portreti – və o, oyunçu deyil
Bu dəfə ən çox müzakirə olunan portret nə Messi, nə Kane, nə də gənc ulduzlardan birinə məxsusdur. Həmin şəkil ümumiyyətlə oyunçuya aid deyil. Söhbət Uruguay millisinin baş məşqçisi Marcelo Bielsa-dan gedir.
Komandanın Meksikodakı, Cancún bazasında Michael Regan tərəfindən çəkilən kadrda Bielsa prosesə açıq-aşkar müqavimət göstərir. Kamera qarşısına keçir, amma baxmır. Başını aşağı salır, gözlərini ayaqlarına dikir. Nəticədə alınan portret qeyri-adi, bir az da narahatdır. Elə Bielsa-nın özü kimi.
Sonradan o, “Mən model deyiləm” deyə etiraz edib. Amma məhz bu etiraz, bu inad həmin şəkli unudulmaz edib. O, özünü “oynamır”, poza vermir, sadəcə olduğu kimidir.
Jenkins-in fikri qısa və dəqiqdir: ən yaxşı portret insanın xarakterini açandır. Bielsa-nın fotosu buna görə bu qədər güclüdür. Çünki o kadrda heç nə rol deyil, heç nə süni deyil. Orada sadəcə Marcelo Bielsa var – öz dünyasına qapanmış, qaydaları sevməyən, amma oyunu dəyişməyi bacaran adam. Dünya çempionatının ən səmimi portreti bəlkə də elə budur.
