Dünya Kubokunda Meksika – Cənubi Koreya Dueli və Günün Oyunları
Dünya kuboku cümə axşamına dörd oyunla girir. Günün ortasında ilk fit, gecə yarısına qədər isə nəfəs dərməyə imkan verməyən futbol marafonu. Turnirin ritmi artıq tutulub, indi hər matç həm xal, həm də tarix deməkdir.
Günün proqramı: dörd şəhər, dörd hekayə
Atlanta başlayır. Atlanta Stadium-da saat 12:00-da (16:00 GMT) Czechia – South Africa oyunu günün tonunu müəyyənləşdirəcək. Bir tərəfdə Avropa nizam-intizamı, o biri tərəfdə dünya kubokunda Avropa komandalarına qarşı itirməyi sevməyən Afrika təmsilçisi.
Los Angeles eyni saatda (19:00 GMT) öz səhnəsini açır: Switzerland – Bosnia and Herzegovina. 2016-cı ildə Zurich-dəki yoldaşlıq oyununda Edin Dzeko və Miralem Pjanić-in qolları Bosniyaya 2:0-lıq qələbə gətirmişdi. İndi isə dekorasiya dəyişib – bu dəfə səhv bağışlamayan dünya kuboku səhnəsi.
Vancouver-də Canada – Qatar qarşıdurması saat 15:00-da (22:00 GMT) başlayır. Tarix meydan sahiblərinin tərəfindədir: ev sahibi ölkələr dünya kubokunda Asiya təmsilçilərinə qarşı üç oyunun üçünü də qazanıb.
Gecənin kulminasiyası isə Guadalajara-da gəlir. Guadalajara Stadium-da Meksika – Cənubi Koreya oyunu saat 19:00-da (GMT ilə cümə gününə keçid – 01:00). Qrup A üçün bu, sadəcə ikinci tur deyil, nokaut mərhələsinə açılan qapının kilid matçıdır.
Meksika – Cənubi Koreya: tarixin ağırlığı və superkompüterin hökmü
Bu cütlük dünya kubokunda yad deyil. Meksika, Cənubi Koreyaya qarşı keçirdiyi iki mundial oyununda da qalib gəlib. Sonuncu xatirə hələ təzədir: Russia 2018-də 2:1.
Hər iki komanda turnirə qələbə ilə start verib, amma rəqəmlər bir tərəfə daha çox güvənir. Opta-nın superkompüteri 25 min simulyasiyada Meksikanın 49,1 faiz hallarda qalib gəldiyini göstərir. Cənubi Koreya üçün bu rəqəm 24,3 faizdir. Qalan 26,6 faiz isə bərabərliyə yazılıb.
Yəni kağız üzərində üstünlük “El Tri”nin tərəfindədir. Amma dünya kubokunda tarix də, ehtimallar da bir epizodda alt-üst olur. Bunu Cənubi Koreyanın özü illərdir dəfələrlə sübut edib.
Czechia – South Africa: rəqəmlər Çexləri, xatirələr Afrikanı çağırır
Bu komandalar cəmi bir dəfə üz-üzə gəlib. South Africa-nın dünya kubokunda Avropa təmsilçilərinə qarşı keçmişi təəccüblü dərəcədə möhkəmdir: son dörd oyunda cəmi bir məğlubiyyət. Üstəlik, 2010-da France üzərində 2:1 hesablı tarixi qələbə hələ də xatirələrdədir.
Czechia üçün Afrika komandaları ilə mundial xatirəsi o qədər də xoş deyil. Yeganə belə görüşdə Ghana 2:0 hesabı ilə qalib gəlmişdi. Buna baxmayaraq, Opta-nın hesablaması Çexləri favorit göstərir: 54,9 faiz qələbə şansı, South Africa üçün isə 21,8 faiz. Qalanı – heç-heçə ssenariləri.
Yəni rəqəmlər bir tərəfi göstərir, emosiyalar isə o birini. Bu da dünya kubokunun klassik dilemmasıdır.
Switzerland – Bosnia and Herzegovina: dostluq oyununun kölgəsi
Dünya kubokunda bu cütlük ilk dəfə üz-üzə gələcək. Yeganə rəsmi xatirə 2016-cı ildəki yoldaşlıq oyunudur. O vaxt Zurich-də Bosnia 2:0 qazanmış, qolların müəllifi Edin Dzeko və Miralem Pjanić olmuşdu.
İndi tablo fərqlidir. Opta-nın 25 min ssenarisinin 61,6 faizində qələbə Switzerland-a məxsusdur. Bosnia cəmi 17 faiz halda qalib gəlir, 21,4 faiz isə bərabərliyə yazılıb. Yəni kağız üzərində İsveçrə açıq-aşkar favoritdir.
Amma bu turnirdə artıq bir neçə favorit büdrəyib. İsveçrə də bunu yaxşı bilir: bu cür oyunlarda bir səhv bütün planları yandıra bilər.
Canada – Qatar: meydan sahiblərinin qanunu
Ev sahibləri dünya kubokunda Asiya təmsilçilərinə qarşı indiyədək səhv etməyib. 1986-da Mexico – Iraq, 1998-də France – Saudi Arabia, 2018-də Russia – Saudi Arabia. Üç oyun, üç qələbə.
Opta hesab edir ki, bu seriya davam edəcək. 25 min simulyasiyanın 72,9 faizində Canada qalib gəlir. Heç-heçə ehtimalı 16,5 faizdir. Qatar üçün isə cəmi 10,6 faizlik “sürpriz” şansı qalır.
Rəqəmlər qətiyyətlidir. İndi bu qətiyyətin meydanda necə tərcümə olunacağı qalır.
Qızıl buts yarışı: Messi bir addım öndə
Turnir hələ ilk həftəsini bitirməyib, amma Qızıl buts mübarizəsi artıq alovlanıb. Lionel Messi Argentina-nın Algeria üzərində qələbəsində het-trik edərək üç qolla zirvəyə çıxıb.
Onu təqib edənlər az deyil, fərq cəmi bir qoldur. Yeddi oyunçu iki qolla nəfəsini Messinin ensəsinə qədər gətirib:
- Kylian Mbappé (France)
- Erling Haaland (Norway)
- Folarin Balogun (USA)
- Kai Havertz (Germany)
- Yasin Ayari (Sweden)
- Elijah Just (New Zealand)
- Harry Kane (England)
Bu adların hamısı artıq ilk turda qol tapıb. Hücumçular üçün bu, sadəcə statistik başlanğıc deyil, özünəinamın təməlidir. Sürətini ilk turdan alan hücumçu turniri adətən yüksəkdə bitir.
DR Congo: yarım əsrlik susqunluğun qırıldığı an
Yoane Wissa bir qolla ölkəsinin futbol tarixini yenidən yazdı. DR Congo-nun dünya kubokundakı ilk qolunu vurdu, özü də təsadüfi rəqibə qarşı yox – FIFA reytinqində beşinci yerdə olan Portugal-a.
Houston-da ikinci hissənin əvvəlində Newcastle United hücumçusunun zərbəsi qapı tirinin altına sancıldı, Joao Neves-in erkən qolunu silib-süpürdü və tabloya 1:1 yazıldı. 52 ildən sonra mundiala qayıdan “Leopards” üçün bu, sadəcə xal deyildi. Bu, “biz buradayıq” mesajı idi.
Stadiondakı konqolu azarkeşlərin reaksiyası, dünyanın dörd bir yanında ekran qarşısında sevinc yaşayanların səsləri bu qolu başqa səviyyəyə qaldırdı. Bəzən bir xal, bir xal deyil.
Colombia: Luis Diaz səhnəni işıqlandırır
Mexico City Stadium-da Colombia üçün dünya kuboku yenidən başladı. Turnirin debütantı Uzbekistan üzərində 3:1 hesablı qələbə Cənubi amerikalılara Group K-də erkən üstünlük verdi.
Luis Diaz şounun mərkəzində idi. Əvvəlcə Daniel Muñoz-un hesabı açdığı qola assist etdi, fasilədən sonra isə özü ikinci qolu vurdu. Uzbekistan qısa müddətə Abbosbek Fayzullaev-in qolu ilə ümidlənə bildi, amma oyun ritmini tez bərpa edən Colombia son nöqtəni qoydu.
Qatar 2022-ni televizordan izləyən bu komanda üçün indi məqsəd aydındır: qrupdan çıxmaq və itirdiyi səhnəni geri almaq.
İlk turun şokları: Cape Verde, DRC və İranın büdrəməsi
İlk sensasiya Mexico və ya Brazil-dən yox, Cape Verde-dən gəldi. Dünya kubokunun debütantı ispan nəhənginə qarşı sıfırdan başlayıb sıfırla bitmədi – Spain-ə qarşı 0:0-lıq bərabərlik alındı. İlk mundial oyununda, favoritlərdən birinə qarşı, tarixi xal.
DR Congo-nun Portugal-la 1:1-lik bərabərliyi də eyni kateqoriyadadır. Bu nəticələr turnirin güc balansının kağız üzərində olduğu kimi olmadığını göstərdi.
Bir başqa gözlənilməz tablo isə Iran – New Zealand oyunu idi. Group G-də favorit kimi göstərilən Iran 2:2-lik nəticə ilə kifayətləndi. Gözləntilər və reallıq arasında yaranan bu fərq, ikinci turun həmin qrupda nə qədər gərgin keçəcəyini indidən xəbər verir.
Eyni meydanda fərqli dünyalar: inanc, kimlik və eyni forma
Bu dünya kubokunun səhnəsində təkcə taktika və texnika deyil, cəmiyyətlərin müxtəlifliyi də oynayır. Bir çox yığmanın heyəti fərqli etnik, mədəni və dini mənsubiyyətləri bir formanın altında birləşdirir.
England, France, Spain, Sweden – bu komandaların hamısında həm xristian, həm də müsəlman futbolçular yan-yana oynayır. Spain-in gənc ulduzu Lamine Yamal və Sweden-in yarımmüdafiəçisi Yasin Ayari bu yeni nəslin simvollarından biridir.
Meydanda qol sevinci zamanı fərqli dualar edilir, sonra eyni qucaqlaşma gəlir. Siyasi və sosial mübahisələrin fonunda bu mənzərə futboldan kənara çıxan mesaj daşıyır: müxtəliflik bəzən problem yox, güc ola bilər.
Cristiano Ronaldo: altıncı mundial, amma susqun gecə
41 yaşında Cristiano Ronaldo yenə tarix yazdı: Lionel Messi ilə birlikdə altı dünya kubokunda oynayan iki futbolçudan biri oldu. Amma bu dəfə tarix rəqəmlərdə qaldı, tablodakı rəqəmlər isə onu sevindirmədi.
Portugal-ın Group K-dəki ilk oyununda Ronaldo ikinci hissədə bir neçə dəfə qol şansı qazandı, amma hədəfi tapa bilmədi. Xüsusilə də Messi, Kylian Mbappé, Erling Haaland və Harry Kane kimi hücumçuların artıq ilk turda hesabı açdığı bir turnirdə bu susqunluq daha da çox gözə dəydi.
Portugal iki xal itirdi, qrupdakı mövqe sual altına düşdü. İndi növbəti oyunda həm komanda, həm də Ronaldo üçün reaksiya verməkdən başqa yol qalmır.
Su fasilələri: oyunun ritmini pozan yenilik
FIFA-nın ABŞ, Canada və Mexico-nun yay istisinə uyğunlaşdırdığı yeni hidratasiya fasilələri meydanda başqa bir mübahisə açıb. Məqsəd rəsmi olaraq futbolçuların sağlamlığını qorumaqdır, amma tənqidçilər bu fasilələrin oyunun axarını pozduğunu deyir.
Mübahisə xüsusilə Curacao – Germany matçından sonra alovlandı. Curacao Houston-da su fasiləsindən əvvəl hesabı açdı, amma fasilədən sonra ilk hissə bitənə qədər iki qol buraxıb sonda 1:7 uduzdu. Alan Shearer bu dayanmanın “onların momentumunu öldürdüyünü” deyib. Roy Keane isə fasilələri “timeout”lara bənzədərək, futbolun özünəməxsus ritminə zərbə vurduğunu irəli sürüb.
FIFA isə oyunçuların rifahını ön plana çəkdiyini bildirir. Amma bu dayanmalarda taktiki düzəliş imkanı və əlavə reklam vaxtı məsələsi də kölgədən çıxmağa başlayıb.
Afrika dalğası: altı komanda, bir qitənin ümidləri
Bu mundialda tarix yazan təkcə fərdi oyunçular deyil. Turnirdə rekorda imza atan altı sub-Sahara Afrika komandası var. South Africa – Bafana Bafana ilk gündən meydanda idi və Meksikoya 0:2 hesabı ilə uduzdu. Amma qitənin ənənəvi gücləri yenidən səhnədədir.
Ghana-nın Black Stars-ı 2010-da 1/4 finala qədər getmiş, Cameroon 1990-da, Senegal isə 2002-də eyni mərhələyə çatmışdı. Bu il Senegal yenidən buradadır. Ivory Coast isə 2014-dən sonra ilk dəfə dünya kubokuna qayıdıb, arada iki Afrika Millətlər Kuboku titulu qazanıb.
Ən maraqlı hekayələrdən ikisi DR Congo və Cape Verde-yə məxsusdur. 1974-də, ölkənin adı hələ Zaire ikən son dəfə mundiala qatılan “Leopards” geri dönüb. Komandanın bir çox üzvü Avropada doğulub, eyni tendensiya Cape Verde yığmasında da var. “Blue Sharks” isə artıq Spain-lə bərabərlik sayəsində dünya kuboku tarixində ilk xalını götürüb.
Bu yola asan deyildi. Bəzi komandalar və azarkeşlər səyahət və viza problemləri ilə üzləşib. Afrikalı azarkeşlərdən bəzilərindən ABŞ-a giriş üçün 15 min dollarlıq depozit tələb olunması, daha sonra bu qərarın ləğv edilməsi, amma artıq gecikmiş planlar – bütün bunlar turnirin kölgə tərəfini göstərdi.
2010-un ən səs-küylü simvollarından biri isə bu dəfə yoxdur: vuvuzela qadağan edilib. O plastik borunun davamlı səsi bu mundialda eşidilməyəcək.
Amma ABŞ və Canada boyunca üç milyondan çox afrikalı mənşəli insan yaşayır. Onların tribunadakı səsi, altı Afrika təmsilçisinin arxasında dayanan enerji ola bilər. Sual indi budur: bu dəstək, bu hekayələr və bu dalğa, qitənin komandalarını nə qədər irəli daşıya biləcək?
