Elliot Anderson və Ewan Ireland: Eyni komanda, fərqli talelər

2010-cu ilin o komanda şəkli indi tamam başqa cür görünür. Newcastle United akademiyasının balaca uşaqları sıraya düzülüb, hamının ümidləri eynidir: bir gün böyük arenalara çıxmaq, minlərlə azarkeşin qışqırığı altında oynamaq.

Həmin fotoda yan‑yana dayanan iki uşaqdan biri bu mövsüm Manchester City ilə Premyer Liqa çempionluğu dalınca qaçacaq. Digəri isə yeni mövsümü həbs kamerasında qarşılayacaq.

Eyni komanda, iki tam fərqli taleyə aparan yol

İngiltərə yığmasının və Manchester City-nin yarımmüdafiəçisi Elliot Anderson bu yay Dünya Çempionatında parladı. İngiltərə 60 ildən sonra ilk dəfə finala bu qədər yaxınlaşdı, o isə Etihad-a 116 milyon funt-sterlinqlik nəhəng transfer qazandırdı.

Onun vaxtilə Newcastle United akademiyasında komanda yoldaşı olan Ewan Ireland isə həmin turniri yalnız həbsxananın televiziya otağından izləyə bildi. O, tanımadığı bir adamı amansızlıqla qətlə yetirdiyinə görə ömürlük həbs cəzası çəkir.

2010-cu ildə çəkilmiş, hər ikisinin təxminən doqquz yaşında olduğu o komanda fotosu indi acı sual doğurur: hər şey Ireland üçün nə vaxt və harada bu qədər yanlış döndü?

Şimal-Şərqdə gənclər futbolunu yaxından tanıyanlar deyir ki, potensiala görə üstün olan məhz Ireland idi. Hətta onun gələcəyi Elliot-un bu gün qazandıqlarını da kölgədə qoya bilərdi.

Onu gənc Paul Gascoigne ilə müqayisə edirdilər. Bir skautun sözləri bu gün daha da ağır səslənir: Ireland həmin nəsildə “ən yaxşı uşaqlardan biri” idi, amma “tamamilə başqa istiqamətə” getdi, Elliot isə “dişini sıxıb, çox çalışdı və təbii istedadına yol açdı”.

Elliot haqda “balacalıqdan lider idi, yaxşı uşaq idi, uğur qazanması heç kimi təəccübləndirmədi” deyirlər. Dünya Çempionatında hər hansı komandanın heyətində yer almağı haqq edən futbolçu kimi dəyərləndirilirdi.

Skautun bir cümləsi bu hekayənin mərkəzində dayanır: “Ewan onun yanında ola bilərdi.”

“Gazza” ilə müqayisə olunan uşaqdan məhkəmə zalına

Ireland ilə işləyən bir futbol məşqçisi onu belə xatırlayır: “Gazza ilə müqayisə olunurdu, inanılmaz idi. Futbol ictimaiyyətində hamı Ewan Ireland adını bilirdi, çünki meydanda seçilirdi.”

Newcastle United akademiyasında “ən yaxşı uşaq” kimi görülürdü. Məşqçi deyir ki, onu izləyəndə ağlından yalnız bir fikir keçib: “Bu, gördüyüm ən yaxşı uşaqdır.” Top ayağına gələndə “inanılmaz” idi. Amma meydandan kənarda çoxlu problem yaşayırdı.

Elliot zirvəyə çatmaq üçün inadla mübarizə apararkən, Ireland tədricən cinayət yoluna sürüşdü. Təxminən 2015-ci ildə intizamsız davranışa görə akademiyadan qovuldu. Az sonra məktəbdən də uzaqlaşdırıldı.

Meydandakı istedadı onu xilas etmədi. Yerli bir klubdan məşqə bıçaq gətirdiyinə görə çıxarıldı. Ardınca bir-birinə bağlanan cinayətlər gəldi: anasını bıçaqla qovmaq, bir qızın üzünə amonyak atmaq…

Bu gedişatın sonu 2019-cu il avqustun 14-də Newcastle şəhər mərkəzində faciə ilə bitdi.

Təsadüfi toxunuş, ölümcül zərbə

Həmin gün 17 yaşlı Ireland əlində 12 düymlük düz uclu tornavida ilə gəzirdi. Onu bir neçə dəqiqə əvvəl ucuz mallar satan mağazadan oğurlamışdı. Məqsədi – əvvəlcədən razılaşdırılmış davaya hazır olmaq.

52 yaşlı vəkil Peter Duncan isə sadəcə işdən çıxıb evə avtobusla getmək üçün şəhər mərkəzindən keçirdi. Ticarət mərkəzinin qapısından içəri girərkən Ireland ilə təsadüfən toxuşdu. Bir saniyəlik, tamamilə adi bir toxunuş.

O an Ireland qəzəbdən partladı. Tornavida ilə Duncan-ın sinəsinə zərbə endirdi. Ailəli, zəhmətkeş bir vəkil, adi bir iş gününün sonunda, heç nədən həyatını itirdi.

Məhkəmə Ireland-ə ömürlük həbs cəzası verdi, minimum 15 il – azı 2034-ə qədər azadlığa çıxma şansı yoxdur. Hakim ona belə dedi: Peter Duncan “zəhmətkeş vəkil, sevən ailə başçısı idi. Sən onun həyatını bitirdin və başqalarına ömürlük kədər və iztirab yaşatdın.”

Bu tarixlər indi başqa cür görünür: 2034-də Ireland şərti azadlığa çıxmaq üçün müraciət edə biləcək. Həmin vaxt 23 yaşlı Elliot çox güman ki, yenə İngiltərə ilə Dünya Çempionatında – bu dəfə Səudiyyə Ərəbistanında – səhnədə olacaq.

Bir ailə rüsvay olur, digəri fəxrlə dolur

Ireland-in dəhşətli cinayəti ailəsini utanca qərq etdi. Elliot isə ailəsinə qürur gətirməyə davam edir.

Bir-birinə bağlı, zəhmətkeş, idmansevər ailə onun yolunu yaxından izləyib. Newcastle-dan Forest-ə, oradan da Manchester City-yə uzanan karyera marşrutu indi onu Erling Haaland və Phil Foden kimi ulduzlarla eyni soyunub-geyinmə otağına çıxarıb.

Maraqlıdır ki, vaxtilə Ireland kimi Elliot-u da böyük adlarla müqayisə edirdilər. Bu, onun hara qədər gedə biləcəyinin işarəsi sayılırdı.

2022-ci ildə, hələ Newcastle-in oyunçusu olanda, o, icarə əsasında League Two təmsilçisi Bristol Rovers-ə göndərildi. Orada çıxışı o qədər təsirli oldu ki, azarkeşlər onu Argentina əfsanəsi Diego Maradona ilə tutuşdurmağa başladılar. “Geordie Maradona” ləqəbi tribunada tez yayıldı və ilişib qaldı.

İndi isə o, bazar günü Bournemouth-a qarşı mövsümə start verərkən, artıq başqalarının kölgəsində deyil, öz adı ilə manşetlərə çıxmağa hazırlaşır.

Anasının ruhu ilə meydanda

Bu mövsüm, elə yayda keçirilən Dünya Çempionatında olduğu kimi, onu bir qüvvə daha irəli itələyir – vaxtsız itirdiyi anası Helen-in xatirəsi.

Helen uzun sürən xəstəlikdən sonra aprel ayında, 54 yaşında dünyasını dəyişdi. Turnir zamanı Elliot açıq etiraf etmişdi: “Çətin olub. Meydana çıxmaq mənə kömək edir, beynimi boşaldır.”

O, son altı ayda göstərdiyi oyunun anasına sevinc verdiyini, onun ağır günlərini bir az da olsa yüngülləşdirdiyini deyirdi: “İndi nə edirəmsə, hamısını onun üçün etməliyəm.”

İdman bu ailənin qanında axır. Elliot-un iki böyük qardaşı var: boksçu Wil – o, Love Island proqramında da görünmüşdü – və futbolçu Louis. Anasının atası Geoff Allen 1960-cı illərdə Newcastle United-də oynayıb. Atası Iain isə gənclik illərində həvəskar səviyyədə yaxşı hücumçu olub, indi isə qazma şirkəti idarə edir.

Onu məktəbdə ingilis dili və əlavə bədən tərbiyəsi fənlərindən dərs deyən, eyni zamanda ilk klubu Wallsend Boys-da məşqçisi olmuş müəllim Jonathan Roys da o illəri unutmur. O deyir ki, aralarında zarafatla bir mərc də vardı – Elliot-un bir gün İngiltərə yığmasında oynayacağına dair.

Roys indi o günləri xatırlayanda bir cümləni xüsusi vurğulayır: “O, tamam başqa səviyyədə idi. Səkkiz-doqquz yaşında yaxşı uşaqlar görürsən, amma o, qeyri-adi idi.”

İki taleyin sərt dərsi

Elliot Anderson karyerasının hər mərhələsində bu “qeyri-adiliyi” qorumağı bacardı və indi Manchester City və İngiltərə azarkeşlərinə illərlə sevinc bəxş etməyə hazır görünür.

Eyni akademiya formasını geyinmiş, eyni fotoda yan‑yana dayanmış Ewan Ireland isə yalnız bir şeylə yadda qalacaq: tanımadığı bir ailəyə bitib-tükənməyən qüssə, öz ailəsinə isə ağır bir damğa gətirməsi ilə.

Futbol bəzən saniyələrlə ölçülən qərarları mükafatlandırır. Həyat isə bəzən bir anlıq qəzəbi ömürlük cəzaya çevirir.