Elliot Anderson: Newcastle-ın itirilmiş istedadı

Məktəbdə müəllimlərin öz aralarında zarafatla “gəlin buna İngiltərə yığmasında oynayacaq deyə mərc qoyaq” dediyi uşaq indi Thomas Tuchel-in Dünya Kubokunda güvəndiyi futbolçudur. Mərc heç vaxt qoyulmadı. Amma Anderson artıq ən böyük səhnədədir – və Britaniya futbol tarixinin ən bahalı oyunçularından birinə çevrilməyə bir addım qalıb.

Tyneside meydançalarından Boston səhnəsinə

İngiltərə çərşənbə axşamı Boston şəhərində Qana ilə oynayanda, bu, Andersonun Tyneside-in məktəb meydançalarından Dünya Kuboku səhnəsinə uzanan hekayəsinin növbəti fəsli olacaq. Sakit, özünü qabartmayan, “yerli oğlan” obrazını heç vaxt itirməyən 23 yaşlı yarımmüdafiəçi indi Tuchel-in planlarında mərkəzi fiqurdur. Baş məşqçi onu qısa və dəqiq təsvir edir: “tam paket”.

Newcastle United üçün isə o, əldən çıxan ağrılı xatirədir. Şəhərdə ona hələ də hörmətlə yanaşılır, amma bu hörmətin içində itki acısı da var. Eddie Howe-un 2024-cü ilin iyulunda Andersonun Nottingham Forest-ə 30 milyon funt sterlinqə satılmasını “karyeramdakı ən istəksiz transfer” adlandırması təsadüfi deyildi. PSR qaydalarını pozub xal silinməsi riski yaşayan klub üçün bu, zəruri fədakarlıq idi.

İndi isə həmin satış Newcastle üçün ikiqat sancıya çevrilib. Çünki Anderson yalnız İngiltərə yığmasında öz yerini tapmayıb, həm də transfer bazarında partlayışa hazırlaşır. Nottingham Forest artıq təxminən 120 milyon funt sterlinqlik təklifi rədd edib, Manchester City isə danışıqları davam etdirir. Rəqəmlər artır, maraq da.

İki ölkə arasında qoparılan istedad

Bu itkini təkcə Newcastle hiss etmir. Şotlandiya da eyni ağrını yaşayır. Andersonun nənəsi şotland olduğuna görə, uzun müddət onu öz heyətlərində görmək istəyirdilər. O, gənclər yığmalarında və U-21 səviyyəsində Şotlandiyanı təmsil etdi, 2023-cü ilin sentyabrında Kiprlə AVRO-2024 seçmə oyununa və İngiltərəyə qarşı yoldaşlıq görüşünə çağırıldı. Sonra zədə, ardından isə qərar gəldi: o, gələcəyini İngiltərə ilə bağladı.

Bu seçim, Wallsend Boys’ Club-da top qovan balaca Geordie üçün nə qədər uzaq görünərdi? Alan Shearer, Peter Beardsley, Michael Carrick kimi adların yetişdiyi həmin mərkəzdə Anderson da öz yolunu tapdı. Ondan əvvəl isə Valley Gardens Middle School-un meydançasında, böyük qardaşları Louie və Wil ilə küçə futbolundan gələn sərtliyini cilaladı. Wil sonradan Love Island verilişində tanınsa da, ailənin ən gur səsi indi Elliotdur.

Onun keçmiş ingilis dili və bədən tərbiyəsi müəllimi, eyni zamanda sinif rəhbəri olan Jonathan Roys BBC Sport-a danışarkən həmin illəri aydın xatırlayır. Qardaşlarını da tanıyırdı, atasına qarşı oynadığını deyirdi. Qardaşlar “yaxşı” idilər. Amma kiçik uşaq başqa idi. Üç qardaşın ən kiçiyi olmaq, daim “əzilmək” riski deməkdir. Anderson isə heç kimə güzəşt etmirdi. Meydanda geri çəkilmirdi, hər mübarizəyə girirdi.

2014-cü ildə Danone Nations Cup-ın İngiltərə mərhələsində Valley Gardens-in kapitanı kimi het-trik edib 3:0 hesablı qələbə qazandıranda, əslində, gələcəyin xəritəsini cızmışdı. Ailəsi isə hər addımda təkid edirdi: təhsil kənara atılmayacaq. Newcastle United akademiyası ilə dərslər xüsusi qrafiklə uyğunlaşdırılırdı.

Roys onu belə xatırlayır: sakit, özünü göstərməyən, amma inanılmaz tərbiyəli uşaq. Nə məktəbdə, nə akademiyada problem. Hər yerdə eyni cümlə: “çox çalışqan, çox istedadlı”.

“İngiltərə üçün oynayar” deyib, mərc qoymadılar

Anderson yalnız futbolda yox, demək olar hər idman növündə seçilirdi. Atletika, kross, qapalı yarışlar, kriket – hamısında məktəbin şərəfini qoruyurdu. Amma ürəyi futbolda idi. Roys onu sadəcə ən yaxşısı olduğu üçün mərkəzə qoyurdu, hətta bir dəfə Wallsend Boys’ Club-a qarşı oyunda qapıda da oynadığını xatırlayır.

Müəllimlərin otağında bir cümlə tez-tez səslənirdi: “Görəsən, buna İngiltərə yığmasında oynayacaq deyə mərc qoyaq?” Qoymadılar. Tale isə qəribə oyun oynadı: o, əvvəlcə Şotlandiya sisteminə düşdü, sonra yenidən doğulduğu ölkənin formasına tərəf döndü.

İllər keçdi. Sentyabr 2025-də Andorraya qarşı debüt üçün İngiltərə yığmasına çağırış gələndə, anası Helen bu anı “heç vaxt unutmayacağımız, heç vaxt adi qəbul etməyəcəyimiz gün” adlandırdı. Oğlunun ölkəsini təmsil etməsi, ailə üçün inanılmaz, emosional zirvə idi.

Newcastle-dan ayrılıq, Bristol Rovers-də yetişən xarakter

Newcastle United forması ilə bütün turnirlərdə 55 oyun. İlk matç – 2021-ci ilin yanvarında FA Cup-da Arsenal-a qarşı məğlubiyyət. Sonra isə karyerasını dəyişən qərar: icarə əsasında Bristol Rovers.

Məhz orada Anderson peşəkar futbolun sərtliyini həqiqətən hiss etdi. Həm də bəlkə də indiyə qədərki ən möhtəşəm oyununu orada yaşadı.

Bristol Rovers-də həm futbolçu, həm də məşqçi olan, İrlandiya millisinin keçmiş üzvü Glenn Whelan onun gəlişini unutmur. Qapıdan içəri girən kimi fərqini göstərən, heç nədən çəkinməyən, təzyiqə tab gətirən gənc. Whelan məşqdə onu bilərəkdən sıx vəziyyətlərə salır, gənclərin çoxunu geri çəkilməyə məcbur edən ssenarilər qururdu. Anderson isə əksinə, önə atılırdı. “Bu uşaq başqadır” hissi ilk gündən vardı.

5 fevral 2022. Sutton United səfəri. Rəqib – fiziki gücü, sərtliyi ilə seçilən, “kişilərdən qurulmuş” komanda. Məşqçilər heyətində bəziləri belə rəqibə qarşı gənc yarımmüdafiəçini meydana buraxmaqdan çəkinirdi. Komanda geridə idi. Whelan fasilədə fikrini açıq dedi: “Bu uşağı meydanda görməliyik. O, oyunu dəyişər”.

Anderson daxil oldu. Penalti qazandırdı. Komanda xalı qopartdı. O gündən sonra demək olar hər dəqiqəni meydanda keçirdi. O mövsüm Bristol Rovers üçün dönüş nöqtəsi idi, Anderson üçün isə özünü sübut etməyin ən sərt imtahanı.

Whelan onu “özünə inamlı, amma heç vaxt təkəbbürlü olmayan” kimi təsvir edir. Sol cinahda oynayırdı, amma top gəlmirdisə, özü onu axtarmağa gedirdi. Rəqibin kimliyinə baxmırdı, təzyiq altında top qəbul edir, epizod yaradırdı. Məşqdən sonra əlavə işləmək, meydançadan ən axırda çıxmaq, hər gün bir az da yaxşılaşmaq istəyi – hamısı onda vardı. Qərar da aydın idi: bu uşaq zirvəyə gedəcək.

Mövsümün son günü Bristol Rovers tarixinin ən böyük səhnələrindən birinə çevrildi. Komanda League One-a yüksəlmək üçün ya Northampton-dan daha yaxşı nəticə qazanmalı, ya da rəqibdən beş top artıq vurmalı idi. Nəticə: 7:0. Son qolu – son beş dəqiqədə – Anderson vurdu. O qol Rovers-i mövsümdə ilk dəfə ilk üçlüyə daşıdı. Oyun bitəndə onu azarkeşlər çiyinlərində meydandan çıxarırdı. Klub üçün tarixi gün, onun üçün isə növbəti sıçrayış tramplini.

Rəqəmlərin dili: Premyer Liqanın gizli hakimi

Bu gün Andersonun Dünya Kubokunda İngiltərənin mərkəzində dayanması, transfer bazarında isə Manchester City ilə Nottingham Forest arasında dartışmanın mərkəzinə çevrilməsi təsadüf deyil. Rəqəmlər hər şeyi danışır.

Ötən mövsüm Premyer Liqada ən çox topa toxunan futbolçu – 3 300 dəfə. Ən çox top qazanan – 306 dəfə. Ən çox duel qazanan – 297. Ən çox qayda pozuntusuna məruz qalan – 80. Bu, sadəcə istedadın yox, həm də işgüzarlığın, dözümlülüyün, meydanın hər qarışına cavabdeh olan oyunçu tipinin portretidir.

Manchester City artıq təxminən 120 milyon funt sterlinqlik təkliflə qapını döyüb, Forest isə “yox” deyib. Əgər City bu transferi başa çatdırmaq istəyirsə, böyük ehtimalla Newcastle United-in Alexander Isak-ı ötən yay Liverpool-a 125 milyon funt sterlinqə satarkən qoyduğu planı da keçməlidir. Yeni baş məşqçi kimi Enzo Maresca gözlənilir və çox güman Anderson növbəti mövsüm onun əlində formalaşacaq City-nin ürəyində yer alacaq.

Glenn Whelan bu səviyyənin belə onu qorxutmayacağına əmindir. Onun sözləri sadədir, amma ağır gəlir: “Səma onun üçün sərhəd deyil”. Whelan inanır ki, Anderson Nottingham Forest və İngiltərə ilə Dünya Kubokunda olmasaydı, bu gün də dostları ilə məhəllə meydançasında top qovardı. Futbol onun üçün peşədən əvvəl sevgidir.

Newcastle üçün peşmanlıq, yeni nəsil üçün ilham

Newcastle küçələrində indi də bəzilərinin ağlından eyni fikir keçir: “PSR olmasaydı, bu oğlan hələ də burda olardı?” Eddie Howe-un “ən istəksiz transfer” ifadəsi, azarkeşlərin sosial mediada yazdıqları, şəhərdəki söhbətlər – hamısı eyni xəttə bağlanır. Klub maliyyə balansını qorudu, amma bəlkə də öz akademiyasının son illərdə yetişdirdiyi ən tam paket yarımmüdafiəçini əldən verdi.

Valley Gardens-dəki köhnə müəllimi Roys üçünsə o, başqa cür dəyərlidir. Bir neçə il əvvəl yerli mağazada qarşılaşanda Anderson onu yenə “sir” deyə salamlayıb. Eyni sadəlik, eyni hörmət. Roys bunu belə dəyərləndirir: yeni nəsil üçün canlı ilham.

Dünya Kubokunda İngiltərənin oyunlarını izləyən minlərlə gənc futbolçu üçün də o, artıq təkcə statistik rəqəmlərdən ibarət deyil. Wallsend Boys’ Club-un torpaq meydançalarından, məktəb turnirlərindən, Bristol Rovers-in League Two mübarizəsindən keçib Premyer Liqanın mərkəzinə, oradan da bəlkə Manchester City-yə gedən yol – bu, hazır dərs vəsaitidir.

Sual indi budur: Elliot Anderson bu yüksəlişini Çempionlar Liqası səhnəsində davam etdirib, həqiqətən də dünyanın ən yaxşı yarımmüdafiəçilərindən birinə çevriləcəkmi, yoxsa Newcastle-ın gecə-gündüz xatırladığı “əldən çıxan oğlan” hekayəsi daha da acı bir not alacaq?