Everton vs Liverpool: Merseyside Derbisinin Təhlili

Hill Dickinson Stadium-da, Merseyside-in sinir uclarını qoparan derbidə səhnə artıq qurulmuşdu. Premier League-in 33-cü turunda 10-cu yerdəki Everton 47 xalla, 5-ci pillədəki Liverpool isə 55 xalla oyuna çıxırdı. Ümumi götürəndə Everton-un qol fərqi +1 (40 qol vurub, 39 buraxıb), Liverpool-un isə +11 (54 vurub, 43 buraxıb) idi – rəqəmlər təkcə cədvəldəki məsafəni deyil, həm də hücum keyfiyyətindəki fərqi açıq göstərirdi. Matç 2:1 Liverpool-un xeyrinə bitəndə, bu fərq kağız üzərindəki statistikadan real oyunun ritminə çevrildi.

I. Ümumi mənzərə: Slot-un strukturu, Everton-un kimliyi

Liverpool bu mövsüm ümumilikdə 33 oyunda 16 qələbə, 7 heç-heçə, 10 məğlubiyyətlə 1.6 qol ortalamasına sahibdir; səfərlərdə isə 1.5 qol vurur, 1.5 qol buraxır. Arne Slot-un komandası üçün 4-2-3-1 artıq sabit bir DNA-dır: G. Mamardashvili qapıda, arxasında C. Jones – I. Konate – V. van Dijk – A. Robertson dördlüyü ilə topa sahib olma üzərində qurulan, amma fiziki duellərdən qaçmayan bir struktur.

Everton-un ümumi hücum ortalaması 1.2 qoldur; Goodison-da (ev oyunlarında) 1.3, səfərdə 1.1. Lakin bu derbidə ev sahibi kimi çıxış etsələr də, statistik bloklarda “home” sütununda qeyd olunan 22 qol və 21 buraxılan top, onların öz meydanında nə qədər balanslı, amma riskli oynadığını göstərir: orta hesabla 1.2 qol buraxan, 1.3 qol vuran, incə xətlərlə yaşayan bir komanda.

Bu mövsüm Everton-un qollarının 30.77%-i 76-90 dəqiqələr arasında gəlir – gec oyanan, gec zərbə vuran bir komanda obrazı. Liverpool-da isə eyni periodda 30.77% payla həm ən məhsuldar, həm də ən təhlükəli hücum pəncərəsi var. Bu derbi, kağız üzərində belə, son dəqiqələrin partlayışa ən açıq zonası idi.

II. Boşluqlar və itkilər: Grealish-siz Everton, Alisson-suz Liverpool

Everton üçün ən böyük texniki-taktiki boşluqlardan biri J. Grealish-in olmaması idi. O, ümumi mövsümdə 2 qol və 6 assistlə yalnız yaradıcı deyil, həm də oyunu saxlaya bilən, faul qazanaraq tempi idarə edən bir fiqurdur. 57 dribbling cəhdi, 23 uğurlu keçid, 58 dəfə faul qazanması onun rəqib üçün nə qədər çətin oxunan profil olduğunu göstərir. Onun yoxluğunda xətlər arasında top saxlamaq və pressdən çıxmaq yükü daha çox J. Garner və K. Dewsbury-Hall-un üzərinə düşdü.

Liverpool tərəfdə isə zədəlilər siyahısı daha uzundur: Alisson, S. Bajcetic, C. Bradley, H. Ekitike, W. Endo, J. Gomez, G. Leoni – hamısı “Missing Fixture”. Bu, xüsusən arxa xətt və mərkəzdə rotasiya imkanlarını daraldır. Qapıda Alisson əvəzinə G. Mamardashvili-nin başlaması, Slot-un daha yüksək xətt, daha cəsarətli build-up planına uyğun gəlir, amma eyni zamanda arxa tərəfdə fərdi səhv riskini artırırdı.

Disiplin baxımından hər iki komanda kəskin xətlərdə gəzir. Everton ümumilikdə sarı kartlarının 23.73%-ni 76-90 dəqiqələrdə alır, üstəlik 0-15 və 61-75 aralığında da qırmızı kart görüb. Liverpool-un sarı kartlarının 28.57%-i 76-90 dəqiqələrə düşür, yeganə qırmızı isə 91-105 intervalında gəlib. Yəni, bu derbidə son dəqiqələr təkcə qollar üçün yox, kartlar üçün də partlayış zonası idi.

III. Əsas duellər: “Ovçu vs Qalxan” və “Mühərrik otağı”

“Ovçu vs Qalxan” xəttində nəzəri olaraq Liverpool-un ən təhlükəli bitiricilərindən biri H. Ekitike-dir – ümumi mövsümdə 11 qol, 4 assist, 48 zərbə, onlardan 19-u çərçivəyə. Amma o da bu görüşü zədə səbəbilə buraxdı. Buna görə Slot-un “ovçu” rolu daha çox A. Isak və C. Gakpo arasında bölündü, arxadan isə M. Salah-ın zərbə və ötürmə təhdidi ilə dəstək gəldi.

Everton-un “qalxanı” isə kollektiv struktur və cüt mərkəz müdafiəçisi idi: J. Tarkowski – J. Branthwaite cütlüyü, kənarlarda V. Mykolenko və J. O'Brien ilə birlikdə cərimə meydanını qorumağa çalışdı. O'Brien-in mövsüm ərzində 16 uğurlu blokla (blocked shots) rəqib zərbələrini kəsməsi, onun cərimə meydanı daxilində nə qədər aqressiv və cəsarətli olduğunu göstərir. Lakin Liverpool-un 1.5 səfər qol ortalaması və 31-45 (25%) + 76-90 (30.77%) dəqiqələrdəki hücum pikləri, bu qalxanı sınağa çəkdi.

“Mühərrik otağı”nda isə əsl qarşıdurma vardı. Liverpool üçün D. Szoboszlai – R. Gravenberch cütlüyü top paylanmasının və pressin mərkəzində dayanır. Szoboszlai ümumi mövsümdə 5 qol, 4 assist, 1938 ötürmə (61 “key pass”) və 48 təkbətək müdaxilə ilə həm yaradıcılıq, həm də mübarizə balansını təmsil edir. Onun bir penalti qaçırdığını da unutmamaq lazımdır – yəni standart vəziyyətlərdə yüzfaizlik profil deyil.

Everton tərəfdə J. Garner həm liqanın aparıcı assistentlərindən biri, həm də sərt müdafiəçi kimi önə çıxır: 6 assist, 103 uğurlu müdaxilə, 9 bloklanmış zərbə və 51 interception. O, həm də 9 sarı kartla disiplin xəttinin sərhədində gəzir, bu da derbidə onun hər müdaxiləsini riskli edirdi. Onun qarşısında Salah – Szoboszlai – Wirtz üçlüyünün mərkəzə girən hərəkətləri, Garner-i həm mövqe, həm də zamanlama baxımından maksimum səviyyədə oyunda qalmağa məcbur etdi.

M. Salah isə bu matçın gizli “rejiissor”u roluna namizəd idi: ümumi mövsümdə 7 qol, 6 assist, 47 açar ötürmə və 62 dribbling cəhdi ilə Liverpool-un hücum strukturunu yönləndirən fiqur. Onun cərimə meydanı kənarından içəriyə kəsən qaçışları, xüsusən Everton-un 76-90 dəqiqələrdə 25% qol buraxdığı periodda ölümcül ola bilərdi.

IV. Statistik proqnoz və hekayənin yekunu

Mövsüm boyu rəqəmlər göstərirdi ki, bu cür derbidə xG balansı Liverpool-un xeyrinə əyilməlidir: ümumi 1.6 qol ortalaması, Everton-un isə 1.2; Liverpool-un səfərdə 1.5 vurub 1.5 buraxması, Everton-un evdə 1.3 vurub 1.2 buraxması – kağız üzərində 1:2 və ya 1:1 ətrafında bir ssenarini ən real variant kimi təqdim edirdi.

Everton-un gec oyandığı hücum profili (qolların 30.77%-i 76-90 dəqiqələrdə) ilə Liverpool-un eyni periodda həm çox vurub, həm də 37.78% qolu məhz bu dəqiqələrdə buraxması, matçın son hissəsini xaotik, xG-si yüksələn, qapılar önündə sıx səhnələrlə dolu bir zona kimi təsvir edirdi. Elə 2:1-lik yekun da bu balansın təcəssümü oldu: Everton-un gec reaksiya verən, Liverpool-un isə strukturlu, amma riskli oyunu, Merseyside axşamını qırılma nöqtələri ilə doldurdu.

Nəticə etibarilə, Following this result, Liverpool-un 5-ci pillədəki mövqeyi Avropa xətti üçün daha da möhkəmlənir, Everton isə 10-cu yerdə qalaraq, mövsümün sonuna qədər xallarını artırmaq üçün hələ də gec oyandığı periodlara güvənməli olacaq. Bu derbi, rəqəmlərin və emosiyanın necə kəsişdiyini, strukturun və fərdi keyfiyyətin necə balans yaratdığını bir daha göstərdi.