Everton-un yüksəliş xəyalları niyə dağılır?

Mövsümün böyük hissəsində Everton yuxarı baxırdı. Ciddi-ciddi baxırdı.

Jack Grealish icarəyə gələn kimi tribunaların sevimlisinə çevrildi. Kiernan Dewsbury-Hall ardıcıl şəkildə matçları həll edən oyunçu obrazına girdi. Thierno Barry və Beto mövsümün əvvəlindəki çətinlikləri geridə qoyub qol vurmağa başladı.

21 martda Chelsea üzərində 3:0-lıq inamlı qələbə – və Everton Premyer Liqada səkkizinci, Çempionlar Liqasına aparan dördlükdən cəmi üç xal geridə. Qarşıda yeddi oyun, tribunada isə böyük xəyallar.

Sonra isə hər şey dağıldı.

Komanda mövsümün qalan hissəsində bir dəfə də qalib gələ bilmədi – bu, David Moyes-in 2025-ci ildə klubun sükanına ikinci gəlişindən bəri ən uzun qələbəsiz seriya idi. 11 apreldə Brentford-la 2:2-lik heç-heçə sanki sönmənin başlanğıcı oldu: həmin tarixdən mövsümün sonuna qədərki dövrdə göstəricilər Everton-u form cədvəlində son üçlük arasında yerləşdirdi.

Bu aralıqda oyun qazana bilməyən cəmi üç komanda vardı: düşən Burnley, Wolves və Avropanı hədəfləyən, amma yolda ilişib qalan Everton.

Eyni mövqe, fərqli ovqat

Düşüşə baxmayaraq, 2025-26 mövsümünün son ev oyununa çıxanda Everton hələ də Avropa ümidlərini tam itirməmişdi. Rəqib yüksəlmiş Sunderland idi, tribunalar dolu, yeni stadionun tribunalarında həyəcan hiss olunurdu.

Klubun icraçı direktoru Angus Kinnear proqram qeydlərində mövsümü “xoşbəxt şəkildə narazı” kimi təsvir etmişdi. Qəribə ifadə, qəribə anda. Ardınca gələn 1:3-lük məğlubiyyət bu cümləni daha da yad səsləndirdi.

Sunderland mövsümü yeddinci yerdə bitirib, 53 ildən sonra ilk dəfə Avropa bileti aldı. Everton isə yenə 13-cü.

İroniya da buradadır: Moyes-in qayıdışından sonra ardıcıl iki mövsüm – hər ikisi 13-cü yer. Amma ab-hava tam fərqli.

18 ay əvvəl Moyes gəldiyi gün Everton düşmə zonasından cəmi bir xal yuxarıdaydı. Mövsümün sonunda komanda son üçlükdən 23 xal uzaqda qərarlaşdı. Bu, o vaxt üçün qurtuluş hekayəsi idi.

Sonra klub 2025-26 yayında 97 milyon funt xərclədi – tarixinin ən böyük yay xalis transfer xərci. Nəticə? Yenə 13-cü yer. Cəmi bir xal artıq.

Keçmiş yarımmüdafiəçi Leon Osman-a görə isə bu tablo yenə də irəliləyiş sayılmalıdır. Maliyyə qaydalarının pozulması, xal silinmələri, ardıcıl düşmə mübarizələrindən sonra iki mövsümdür sakit, orta sıra. Onun baxışında bu, özlüyündə irəli addımdır.

“David Moyes ilk dəfə gəldiyi anda çox sürətli başladıq, uçduq,” – Osman xatırlayır. – “Bu, bir ildən çox davam etdi, ilk ciddi eniş isə ötən mövsümün sonuna təsadüf etdi. Yenə də düşünürəm ki, ötən mövsüm irəliləyiş etdik. İstədiyimiz də bu idi – irəliləyiş və sabitlik.”

Yeni stadion, köhnə problemlər

Moyes 63 yaşında və artıq açıq şəkildə etiraf edir: Premyer Liqanın ən çox xərcləyən klubları ilə ayaqlaşmaq çətindir. Son beş ildə hazırkı elita komandaları arasında Everton xalis xərclər üzrə cəmi 15-cidir.

Ancaq cədvələ baxanda bu bəhanə kimi səslənir. Bournemouth ötən yay Premyer Liqada ən az xərcləyən komanda oldu, transferlərdən 81 milyon funt gəlir əldə etdi və mövsümü altıncı pillədə bitirdi. Brighton 41 milyon funt xalis gəlirlə səkkizinci oldu.

Hill Dickinson Stadium-a köçmək “yeni dövr” kimi təqdim olunmuşdu. Müasir arena, yeni başlanğıc. Rəqəmlər isə başqa hekayə danışır: ötən mövsüm ev oyunlarında toplanan xal orta göstəricisi – 1,2. Premyer Liqa tarixində yeni stadiona köçən komandalar arasında ən zəif başlanğıc. Eyni vaxtda səfər göstəricilərinə görə Everton ilk yeddilikdə idi.

Osman bunu belə oxuyur: Bournemouth və Brighton layihə baxımından daha irəlidədir, Everton isə həm yeni stadiona, həm də illərlə davam edən qarışıqlığın nəticələrinə uyğunlaşmağa çalışır. Üstəlik, Grealish-in yanvar zədəsi həlledici zərbə oldu.

Statistika bunu təsdiqləyir: Grealish meydanda olanda Everton-un qələbə faizi 45, xal orta göstəricisi 1,6 idi. O, sıradan çıxandan sonra bu rəqəmlər müvafiq olaraq 22 faizə və 1 xala düşdü.

“David Moyes çox intensiv məşqçidir və mövsümün sonuna doğru kiçik heyət sadəcə dözmədi,” – deyə 45 yaşlı Osman bildirir. – “Dəyişikliklər vaxt aparır. Artıq heç kim düşmə barədə düşünmür, bu da Moyes-in nə etdiyini göstərir. Müqaviləsinin bitməsinə 12 ay qalıb və mən gözləyirəm ki, bu müddəti tam başa vursun.”

Transfer planı: Grealish geri, Ndiaye qapıda?

Bournemouth və Brighton uğurunu ağıllı skautinqə borcludur. Everton-da isə transfer strategiyası hələ də tam formalaşmayıb.

Farhad Moshiri dövründə ən azı 20 milyon funt qarşılığında alınan səkkiz futbolçu klubdan pulsuz ayrıldı. Uzun illər məhdud xərcləmələrdən sonra ötən yay Friedkin Group nəzarətində doqquz yeni futbolçu gətirildi. Gəncləşmə xətti seçildi, amma bu, hələ meydanda real nəticəyə çevrilməyib.

Grealish və Dewsbury-Hall uğurlu transferlər kimi görünür. 20 yaşlı cinah oyunçusu Tyler Dibling isə Southampton-dan 35 milyon funt müqabilində alınsa da, start heyətində cəmi altı dəfə yer aldı. Bayern Munich-dən gətirilən sol cinah müdafiəçisi Adam Aznou hələ də Premyer Liqa debütünü gözləyir.

23 yaşlı hücumçu Barry ilk Premyer Liqa mövsümündə havada udulan mübarizələrin sayına görə liqanın lideri oldu, amma qapı qarşısında qeyri-sabit idi. 24 yaşlı yarımmüdafiəçi Merlin Rohl isə uzun müddət meydan üzü görməsə də, may ayında ardıcıl dörd startla özünü göstərə bilib.

BBC Radio Merseyside reportyoru Giulia Bould-un məlumatına görə, Grealish bu transfer pəncərəsinin sonuna yaxın yenidən icarəyə qayıtmağa yaxındır. O, ayağındakı stress sınığından bərpa prosesini davam etdirir, amma maaşı yenə həftəyə təxminən 200 min funt səviyyəsində qalacaq.

Bu arada Iliman Ndiaye Səudiyyə Ərəbistanına mümkün keçidlə gündəmdədir.

“Grealish-in qayıdışını alqışlayaram, amma yalnız Everton-a uyğun şərtlərlə,” – deyə, ilk dəfə 2003-cü ildə məhz Moyes-in əlindən debüt edən Osman bildirir. – “Ndiaye-ni itirmək istəməzdim. Elə məqam gələ bilər ki, qiymət elə səviyyəyə çatar, klub iki-üç oyunçuya sərmayə qoya bilər. Amma məncə, onu saxlamaq üçün əllərindən gələni etməlidirlər.”

Kiçik heyət, böyük risk

Everton-un lüksü yoxdur: elit səviyyəli oyunçunu itirib, əvəzində ağılsız xərclər etmək bu heyəti daha da zəiflədər.

Moyes ötən mövsüm Premyer Liqada cəmi 22 oyunçudan istifadə etdi – liqada ən aşağı göstərici. Onun etdiyi 128 əvəzetmə də digər bütün məşqçilərdən ən azı altı dəfə azdır. Kiçik qrup, az rotasiya, mövsümün sonunda yorğunluq – tablo aydındır.

Klub yenə də transfer büdcəsinin ciddi hissəsini inkişaf potensialı olan gənclərə yönəldir. Mərkəz yarımmüdafiəçisi 24 yaşlı Hayden Hackney iyulda Middlesbrough-dan 16,5 milyon funt qarşılığında alındı. 20 yaşlı cinah oyunçusu Tyrique George isə Chelsea-dən 18 milyon funt müqabilində gətirildi; o, ötən mövsümün ikinci yarısını artıq Everton-da icarədə keçirmişdi.

Sağ cinah müdafiəsi postu hələ də problem olaraq qalır və Celtic müdafiəçisi Alistair Johnston bu mövqeyə əsas namizədlərdən biri kimi göstərilir. 32 yaşlı Arsenal yarımmüdafiəçisi Christian Norgaard-ın da yaxın günlərdə heyətə qoşulacağı gözlənilir.

Moyes-in ikinci dönəmində transferlərin orta yaşı 24-dən aşağıdır, onların üçü 20 yaş və ya daha gəncdir. Amma ötən mövsüm 21 yaş və daha aşağı oyunçuların ümumi oyun vaxtı cəmi 1 088 dəqiqə olub – bu göstərici ilə Everton Premyer Liqada yalnız 17-cidir.

Seamus Coleman və Idrissa Gueye-nin gedişi klubdan 600-dən çox Premyer Liqa təcrübəsini aparır. Bu da Norgaard marağını daha aydın edir. Eyni vaxtda əsas yarımmüdafiəçilərdən James Garner qasıq əməliyyatına görə mövsümün startını buraxacaq.

Beləliklə, Moyes qəribə paradoksla üz-üzədir: gənclərə daha çox güvənməli olduğu anda onlara inamı hələ də tam deyil.

“Onlar göstərməlidirlər ki, bu səviyyəyə hazırdırlar və oynamağı haqq edirlər,” – Osman vurğulayır. – “Ümid edirəm ki, bir ilin ardından, tələbləri daha yaxşı anlayaraq, Dibling və George kimi oyunçular irəli addım atacaqlar. Onda birdən-birə heyətimiz daha etibarlı görünəcək.”

Everton üçün sual indi budur: bu gənclər, bu kiçik heyət və intensiv Moyes futbolu ilə növbəti addım atılacaq, yoxsa üçüncü dəfə ardıcıl “13-cü yer” hekayəsi yazılacaq?