Fifa'nın Etibarını Bərpa Etməsi: İddialar və Gerçəkliklər

Fifa yenidən etibar qazandığını deyir. Bunu haradan bilirik? Çünki bunu bizə elə Fifa özü bildirib. Və indi bu qurumun rəsmi mövqeyinə görə, onun “dürüstlüyünə” yönələn hücumlara artıq dözümlə yanaşmaq olmaz.

Dünya futbolunu idarə edən təşkilat bir tərəfdən Dünya Kubokunu faktiki olaraq satmağa hesablanan planlar qurur, digər tərəfdən isə bunu etmədiyini iddia edir. Elə bir plan ki, Fifa-nın öz daxilində belə hamının xəbəri olmayıb – çünki onlardan soruşan olmayıb.

Rabatda, Mərakeşdə keçirilən “konstruktiv və pozitiv görüş” haqqında bəyanat yayılır-yayılmaz, bir incə detal yenidən üzə çıxdı: 211 üzv assosiasiya tərəfindən birbaşa seçilən yeganə vəzifəli şəxs Fifa prezidenti Gianni Infantino-dur. Amma həmin assosiasiyaların azı bir hissəsi artıq onun getməsini tələb edir, digərləri isə Fifa-nın öz terminologiyası ilə desək, “Fifa Forward Enterprise” təklifi adlandırılan plana açıq şəkildə qarşı çıxır.

Bu layihə indi rəsmən gündəmdən çıxarılıb. Fifa-nın sözlərinə görə. Elə bir açıqlama ilə ki, Orwell üslubunda ikili danışığın sərhədlərini sınağa çəkdi. Və indi, Fifa dünyasında, guya yerdə qalan yeganə problem bu quruma qarşı “dəhşətli hücumlardır”.

Qlobal idman növü, faktiki olaraq, bir adamın əli ilə böhrana sürükləndi. Infantino ya ağlına gələn ideyanı Fifa-nın baş əməliyyat direktoru Kevin Lamour, qlobal futbol inkişafının rəhbəri Arsene Wenger, konfederasiyalar, klublar, milli assosiasiyalar, futbolçular, azarkeşlər – demək olar, hamı ilə bölüşməyi unutdu, ya da sadəcə bütün idmana qarşı sakitcə çevriliş etməyə cəhd göstərdi.

İndi isə Fifa rəhbərliyi toplaşıb, Infantino və baş katib Mattias Grafström birgə məktub yayıb və həmin məktubda 19 sözlük bir cümlə ilə hamının sakitləşdiyini iddia edir: “Fifa-nın ali rəhbərliyi bu gün keçirilən görüşün nəticələrinin təşkilata olan inamı bərpa etməyə kömək edəcəyinə tam əmindir”.

Niyə də olmasın? Infantino hakimiyyətdə qalmaq istəyir və bu gün ya futbol dünyasının ən bölücü fiquruna çevrilib, ya da zidd maraqları olan çox böyük bir kütləni özünə qarşı birləşdirməyi bacarıb. Məktubda bir cümlə də var idi: “Buraxılmış səhvlər etiraf olundu”. Ardınca isə reallıqdan qopmuş optimizmlə dolu cümlələr sıralanırdı.

“Fifa Şurasının və Fifa üzv assosiasiyalarının prosesdən kənarda qalmasının nəzərdə tutulmadığı razılaşdırıldı”, – deyə, mətnə salınan yeganə “tövbə” cəhdi səsləndi. Əgər niyyət bu deyildisə, bəs niyə onları kənarda saxladınız? O qədər gizli aparılan bir sxem idi ki, sanki yalnız Kushner ailəsinin bəzi üzvləri xəbərdar idi. Assosiasiyalara mesaj aydın idi: layihəyə səs verənlər Fifa-dan daha çox vəsait alacaqdı. Bir çoxları üçün bu, açıq-aşkar rüşvətə bənzəyirdi. Amma Infantino-nun məktubunda bu sözə yer tapılmadı.

O, indi söz verir ki, belə şey təkrarlanmayacaq və “daxili araşdırma” aparılacaq. Təbii ki, həmin araşdırmanı da Infantino-ya sadiq qanad aparacaq və nəticələrdən əvvəl nəticələrin nə olacağı hamıya məlum olacaq.

Bunu demək də guya Infantino-nun və Fifa-nın “yaxşı adına hücum” sayılır. 56 yaşlı prezidentin sosial şəbəkə paylaşımlarında hiss olunan həssaslıq sanki bütün təşkilata sirayət edib.

“Fifa artıq öz dürüstlüyünə, yaxşı idarəçiliyinə və prosedurlarına qarşı heç bir hücuma dözməyəcək və öz adını və nüfuzunu qorumaq üçün bütün zəruri tədbirləri görəcək”, – deyə məktubda ən çox reallıqdan uzaq görünən cümlələrdən biri qeyd olunur. Təsadüfə bax ki, Donald Trump da özünü daim “ədalətsiz hücumların qurbanı” kimi təqdim edir. İndi eyni rolu Fifa oynamaq istəyir.

Bu qurumun nüfuzunu qorumaq üçün isə çox gecdir. Infantino dövründə Fifa-nın adı kifayət qədər palçığa bulaşdırılıb: Cristiano Ronaldo və Folarin Balogun üçün verilmiş cəzaların ləğvi, Lionel Messi-nin klubu Inter Miami-ni Klublararası Dünya Çempionatına salmaq üçün qaydaların əyilməsi, ABŞ-ın somalili hakim Omar Artan-ın ölkəyə girişini qadağan etməsinə göz yumulması, Trump administrasiyasına açıq üstünlük verilməsi, “sülh mükafatı” yaradılıb, sonra qanunsuz müharibə başlayan şəxsə təqdim olunması – siyahı uzanır.

Fifa artıq tamahın sinoniminə çevrilib. ABŞ-da adi azarkeşlər belə bilet qiymətlərinin astronomik olmasına görə günahı açıq şəkildə Fifa-da görürdülər. Bu qurum nə neytrallıq simvolu oldu, nə də qlobal oyunun ədalətli təmsilçisi. Xüsusən də Dünya Kubokunu faktiki olaraq satmağa yönəlmiş strategiya, üzvlərin çoxunun xəbərsiz saxlanıldığı bir plan kimi üzə çıxandan sonra.

Əgər Fifa doğrudan da nüfuzunu bərpa etmək istəyirsə, yalnız bir yol qalır: daha çox şəffaflıq və yeni rəhbərlik. Infantino dünyasından göndərilən son məktub isə nə birini, nə də o birini vəd edir. Və sual açıq qalır: dünya futbolu bu kursla daha nə qədər yol gedə bilər?