FIFA-da Geri Addım: Infantino-nun Milyardlıq Planı Çöktü
Gecəyarısı verilən açıqlama, illərlə qurulan hakimiyyəti bir neçə günün içində sarsıtdı. FIFA və onun prezidenti Gianni Infantino, qurumun kommersiya və tədbir əməliyyatlarında pay satmaq planından rəsmi şəkildə imtina etdi. Bu, sadəcə maliyyə layihəsinin ləğvi deyil. Bu, dünya futbolunun ən güclü kreslosunda oturan adam üçün açıq-aşkar geriləmədir.
“Dinlədik, gördük, bölünmə yaranıb”
Cümə gecəsi gec saatlarda yayılan bəyanatda təzyiq altında qalan Infantino geri çəkilməsini belə əsaslandırdı: layihənin “bölünmə yaratdığını” və artıq ilkin məqsədlərə xidmət etmədiyini dedi. O, “birlik və inkişaf” kimi illərdir təkrarladığı şüarları yenidən səsləndirdi və nəticə etibarilə layihənin irəli aparılmayacağını bildirdi.
Bu sözlər kağız üzərində sakit görünə bilər. Amma kulislərdə baş verənlər, bunun sadəcə “müzakirədən sonra verilmiş qərar” olmadığını göstərdi. İdarəçiliyin mərkəzində siyasi zəlzələ yaşanıb.
Boykot hədəsi, qitələrin birləşən cəbhəsi
Plan ilk gündən etibarən böyük müqavimətlə üzləşdi. UEFA açıq şəkildə bildirdi ki, 55 üzvünün hamısı bu təklif qüvvədə qalsa, FIFA yarışlarını – o cümlədən Dünya Çempionatlarını – boykot etməyə hazırdır.
Concacaf və Asiya Futbol Konfederasiyası (AFC) də qısa zamanda eyni cəbhəyə qoşuldu. Üç konfederasiya birlikdə FIFA-nın 211 üzv assosiasiyasından 137-ni təmsil edir. Rəqəmlər hər şeyi deyirdi: plan səsverməyə getsə belə, Infantino-nun qələbəsinə zəmanət yox idi.
FIFA cümə səhəri Avropada yaydığı ilk bəyanatda hələ də geri çəkilmirdi, “heç kim futbolu satmır” iddiasını irəli sürür, narahatlıqları “hörmətlə qarşıladığını” deyirdi. Hətta “açıq və demokratik məsləhətləşmə”yə sadiq qaldığını vurğulayırdı.
Ancaq təzyiq dalğa-dalğa böyüdü. AFC az sonra UEFA və Concacaf-la həmrəy olduğunu ayrıca açıqlama ilə təsdiqlədi. Sanki hər bəyanat Infantino-nun kreslosundan bir vint daha çıxarırdı.
Daxildə üsyan: əvvəl müşavir, sonra COO qopdu
Əsl zərbələr isə içəridən gəldi. Birinci olaraq prezidentin müşaviri Carlos Cordeiro istefa verdi. O, planı açıq şəkildə “FIFA üzv assosiasiyaları üçün pis razılaşma, futbol üçün pis razılaşma, oyunun uzunmüddətli gələcəyi üçün pis razılaşma” adlandırdı.
Az sonra daha ağır bir ittiham səsləndi. FIFA-nın əməliyyatlar üzrə rəhbəri Kevin Lamour Associated Press-ə danışaraq, əməkdaşların Infantino tərəfindən “aldadıldığını” dedi. O, hətta bu sözlərin işinə başa gələ biləcəyini bilə-bilə danışdığını vurğuladı və “danışdıqdan sonra daha rahat yatacağını” qeyd etdi.
Lamour bir cümlə ilə layihənin mahiyyətini açdı: “Bu, bir nəfərin layihəsidir.” Və ardınca futbolun siyasi rəhbərlərini “düzgün suallar verməyə və düzgün qərarlar almağa” çağırdı. Bu artıq sırf kommersiya mübahisəsi deyildi, rəhbərliyə etimad müharibəsinə çevrilmişdi.
FFE və 4,2 milyard dollarlıq mübahisə
FIFA həftənin əvvəlində yeni özəl qurum – FIFA Forward Enterprises (FFE) – yaratmaq niyyətini açıqlamışdı. Bu qurum Dünya Çempionatları və Klub Dünya Çempionatları kimi əsas turnirlərin kommersiya və tədbir əməliyyatlarını idarə etməli idi. Planın ürəyində isə FFE-nin 21 faiz azlıq payının xarici investorlarə satılması dayanırdı.
Məqsəd aydındır: 4,2 milyard dollar cəlb etmək. FIFA bu vəsaiti dərhal 211 üzv assosiasiyaya yeni maliyyələşdirmə xətti – FIFA Fast-Forward Programme (FFFP) – vasitəsilə paylamağı planlaşdırırdı.
Kağızda rəqəmlər cazibədar görünürdü. Dörd il ərzində ümumi inkişaf büdcəsinin 10 milyard dolları keçəcəyi bildirilirdi. Üstəlik, FIFA açıq şəkildə deyirdi: əgər FFE planına qarşı çıxan assosiasiyalar səsvermədə uduzsa belə, 2027-30 dövrü üçün yenə də 20 milyon dollar alacaqlar (sonrakı dövrlərdə 22 və 24 milyon).
Razılaşmaya “hə” deyənlər isə 2027-30 üçün 40 milyon dollar görəcəkdi. Yəni siyasi loyalığın maliyyə mükafatı ikiqat idi. Bu mexanizm tənqidçilər üçün əlavə siqnal oldu: futbol idarəçiliyində prinsiplər, yoxsa pul?
Cənubi Amerika ehtiyatlı, amma sərt mesajlı
CONMEBOL cümə gecəsi açıqlama yayaraq planı açıq şəkildə rədd etmədi, amma incə bir xətt çəkdi: maliyyə və kommersiya qərarlarının “həmişə futbolun maraqlarına xidmət etməli” olduğunu və oyunun mahiyyətindən üstün tuta bilməyəcəyini vurğuladı.
Bu, nə tam dəstək idi, nə də açıq üsyan. Amma mesaj aydın idi: Cənubi Amerika da prosesə şərtsiz çek yazmaq niyyətində deyil.
Bir neçə saat sonra isə FIFA-nın son bəyanatı gəldi və masadakı hər şey silindi. Layihə rəsmən dayandırıldı.
Infantino-nun gələcəyi: təkcə layihə deyil, kreslo da riskdə
Bu həftə Gianni Infantino üçün sadəcə siyasi geri addım olmadı, şəxsi nüfuzunun sərt sınağına çevrildi. Yaya qədər o, kişi Dünya Çempionatından 15 milyard dollarlıq gəlir əldə etmiş prezident kimi təqdim olunurdu. Bir çox federasiya artıq 2027-ci ilin martında keçiriləcək növbəti seçki üçün ona dəstək məktublarını göndərmişdi.
İndi mənzərə fərqlidir. UEFA və Concacaf toplantılarında onun gələcək liderliyi açıq şəkildə sual altına alınıb. Norveç Futbol Federasiyasının prezidenti Lise Klaveness yerli mediaya açıqlamasında “hazırda onun çox böyük etimad itirdiyi təəssüratını” dilə gətirib. Norveç onsuz da son seçkidə Infantino-ya səs verməmişdi və idarəçilik prinsiplərinə laqeyd yanaşmanın etimadı necə tez məhv etdiyini xatırladıb.
Infantino 2016-cı ildə Sepp Blatter-in yerinə keçəndə özünü islahatçı kimi təqdim edirdi. İllər keçdikcə isə hakimiyyətini möhkəmləndirən, böyük turnirlərin sayını artıran, gəliri maksimumlaşdıran lider obrazı ön plana çıxdı. FFE planı həmin kursun kulminasiyası kimi görünürdü.
Amma bu dəfə həm qitə konfederasiyaları, həm də öz komandasının əsas fiqurları “dayan” dedi. İdeyalar uğrunda mübarizə bir anda kreslo uğrunda mübarizəyə çevrildi. Infantino bu dəfə kreslonu qorumağı seçdi, layihədən imtina etdi. Lakin indi “quzğunlar dairə vurur” – 2027 seçkilərində rəqiblərin ortaya çıxması real ssenaridir.
Namizədlər üçün müraciət müddəti noyabrda başa çatır. İndi sual budur: bu geri addım, Infantino üçün son xəbərdarlıq olaraq qalacaq, yoxsa FIFA-nın zirvəsində yeni dövrün başlanğıcını sürətləndirəcək?
