FIFA VAR hakimi Evans-ı mübahisəli jestdən bəraət qazandırdı
Dünya çempionatında meydanda hər detalın kameralara düşdüyü bir axşamda diqqət bu dəfə futbolçulardan çox, VAR otağındakı hakimin əlinə yönəldi.
Almaniyanın Curacao üzərində 7:1 hesablı qələbə qazandığı qarşılaşmadan əvvəl, qlobal yayımda görünən Avstraliyalı VAR hakimi Evans sağ əli ilə tərs çevrilmiş “OK” işarəsinə bənzər jest etdiyi üçün tənqid hədəfinə çevrildi. Sosial şəbəkələrdə görüntü sürətlə yayıldı, jestin mənası isə dərhal iki cəbhəyə bölündü: zarafat kimi görənlər və onu ifrat sağçı simvolu kimi dəyərləndirənlər.
Dallasda video yoxlaması və bəraət
BBC-nin məlumatına görə, FIFA məsələni təsadüfə buraxmadı. Quruma aid hakimlər mərkəzində, Dallasda çəkiliş materialları kadr-kadr incələndi. Yoxlamanın sonunda qərar verildi: Evans FIFA İntizam Məcəlləsini pozmayıb və turnirin hakimlər briqadasında qalır.
Rəsmi açıqlamada qurum, jestin arxasında qəsd və ya nifrət motivi olduğuna dair “heç bir dəlil” tapılmadığını bildirdi. Bu qərar, sosial mediada artan təzyiq fonunda həm hakimin, həm də turnirin imici üçün kritik idi.
“Bu jest mən deyiləm” – Evans özünü müdafiə edir
38 yaşlı Evans hadisədən sonra sərt tonda öz mövqeyini ortaya qoydu. O, jesti nə məqsədli etdiyini, nə də hər hansı mesaj vermək istədiyini qəbul etmir. Onun izahına görə, bu, sadəcə, illərlə formalaşmış şüursuz bir hərəkətdir.
Hakim bəyanatında qeyd edib ki, yayımdan sonra yaranan görüntü dalğası şəxsiyyətini əks etdirmir və jesti bilərəkdən etmədiyini “birmənalı və qəti şəkildə” vurğulayıb. O, həm də əlavə edib ki, oyunun gedişində qələm barmaqları arasında olarkən eyni hərəkəti dəfələrlə təkrarladığını göstərən fotolar mövcuddur.
Evans üçün bu turnir karyerasının zirvəsidir. O, dünya çempionatında ofsayd xətləri, penalti epizodları və incə toxunuşları izləməklə məşğul olduğu bir zamanda, birdən-birə özü monitorların o biri tərəfində mühakimə olunan tərəfə çevrildi. FIFA-nın qərarı isə onu yenidən öz peşəsinə – həmkarlarına dəstək vermək və turnirin sonuna qədər VAR otağında qalmaq – imkanı ilə baş-başa burdu.
Anti-diskriminasiya təşkilatlarının narahatlığı
Hadisə təkcə azarkeşləri deyil, illərdir futbolun daxilində nifrət nitqi və ayrı-seçkiliklə mübarizə aparan qurumları da hərəkətə gətirdi. FIFA və UEFA ilə əməkdaşlıq edən Fare təşkilatı, FIFA qərarını açıqlamazdan əvvəl jestlə bağlı açıq narahatlığını bildirmişdi.
Fare ekspertlərinin rəyinə əsaslanaraq, bu hərəkətin qlobal ifrat sağçı dairələrdə “white power” simvolu kimi istifadə olunan tərs “OK” işarəsinə “aydın şəkildə bənzədiyini” vurğulamışdı. Onların reaksiyası təsadüfi deyildi: 2019-cu ildə Anti-Defamation League həmin simvolu nifrət nişanələri bazasına əlavə etmişdi, çünki o, ekstremist qruplar tərəfindən əvvəlcə trol vasitəsi, sonra isə açıq siyasi işarə kimi istifadə olunmağa başlamışdı.
Bu kontekstdə, bir hakimin barmaqlarının aldığı forma artıq sadəcə jest kimi qalmır. O, futbolun uzun illərdir təmizləməyə çalışdığı qaranlıq simvolların kölgəsini yenidən gündəmə gətirir.
Sual açıq qalır: xətt harada çəkilməlidir?
FIFA-nın qərarı Evans üçün hüquqi və peşə baxımından rahat nəfəs almaq deməkdir. O, turnirdə qalır, VAR ekranlarının arxasında işinə davam edəcək. Amma bu hadisə başqa bir müzakirəni açıq saxlayır: qlobal futbol səhnəsində jestlərlə, simvollarla bağlı həssaslıq harada bitməli, sağlam şübhə ilə ifrat reaksiyanın sərhədi harada çəkilməlidir?
Dünya çempionatında növbəti oyunda yenə futbolçular, qollar, taktika danışılacaq. Amma Dallasdakı monitor otağında bir hakimin barmaqlarının necə göründüyü, artıq hamıya xatırladır: bu səviyyədə hər hərəkət, hər kadr hesab soruşula biləcək qədər böyükdür.
