FIFA-nın yeni maliyyə strategiyası: daha çox turnir və daha yüksək bilet qiymətləri
FIFA üzvlərinə satdığı yeni kommersiya layihəsini çox açıq mətnlə təqdim edib: daha çox turnir, daha yüksək bilet qiymətləri və borc hesabına böyümə. Qurumun gələcək illər üçün maliyyə strategiyası məhz bu üç sütun üzərində qurulur.
Guardian-ın əldə etdiyi, “Fifa Forward Enterprise Member Materials” adlı 25 səhifəlik təqdimat sənədi FIFA-nın kommersiya əməliyyatlarını idarə edəcək yeni şirkətin yaradılmasını əsaslandırır. Bu şirkətin 20%-nin ABŞ investoruna – Donald Trump-ın kürəkəni Jared Kushner-in qardaşı Joshua Kushner-ə satılması nəzərdə tutulur. Layihənin memarı isə beş il əvvəl Avropa Super Liqası fiaskosunun arxasında dayanan ABŞ bankı JP Morgan-dır.
Pulun mənbəyi: daha çox turnir, daha çox risk
Sənəddə üzv assosiasiyalar üçün vəd edilən vəsait diqqət çəkir. Artıq məlum olan, hər bir üzv üçün təxminən 20 milyon dollar həcmində “qoşulma bonusu”ndan əlavə, 2035–39 dövründə dördillik Fifa Forward ödənişlərinin hər assosiasiya üçün 24 milyon dollara qədər artacağı proqnozlaşdırılır.
JP Morgan bu artımın haradan gələcəyini açıq yazır: “artmaqda olan turnir portfeli”, “üçüncü tərəf kapitalı və borc maliyyələşdirilməsi”, həmçinin “yüksək gəlirli” tərəfdaşlıqlar və tədbirlərə üstünlük verilməsi. Yəni daha çox yarış, daha çox kommersiya təzyiqi, daha çox maliyyə aləti.
Sənəddə hər il keçirilən qlobal turnirlərin sayının 200-dən 450-yə qaldırılması perspektivi də yer alır. Bu rəqəm kağız üzərində cəlbedici gəlir qrafikləri yarada bilər, amma real həyatda futbolçuların iş yükünü partlatmaq riski daşıyır.
Dünya çempionatının daha tez-tez keçirilməsi bu modelin ən aydın hissəsidir. Gianni Infantino beş il əvvəl turniri iki ildən bir keçirməyi təklif etmişdi; indi isə bu fikir kommersiya planının mərkəzinə yerləşdirilmiş kimi görünür.
Ekranda da dəyişiklik: daha çox abunə, daha az açıq yayım?
JP Morgan-ın təqdimatında media hüquqlarının “genişləndirilməsi və optimallaşdırılması” xüsusi vurğulanır. Bu, praktiki planda nə deməkdir? Sənəd Dünya çempionatı kimi ən böyük turnirlərin yayım hüquqlarının daha çox abunə əsaslı kanallara və platformalara yönləndirilə biləcəyinə işarə edir.
Yəni, indiyədək açıq kanallarda milyonlarla azarkeşə çatan oyunların gələcəkdə daha çox ödənişli platformalara köçürülməsi ssenarisi masadadır. FIFA-nın “azmonetizasiya olunmuş” olduğunu iddia edən JP Morgan, gəlir müqayisələrini də diqqətlə seçib.
Burada FIFA-nın illik 3,6 milyard dollarlıq gəliri, milli assosiasiyaların qlobal idarəedici orqanı kimi deyil, klub və ya françayz əsaslı liqalarla yanaşı təqdim olunur: NFL – 21,2 milyard dollar, Major League Baseball – 13,1 milyard dollar, NBA – 12,5 milyard dollar. Bu müqayisə, FIFA-nın özünü getdikcə daha çox kommersiya liqası kimi görməyə başladığının siqnalıdır.
4 milyardlıq ehtiyat fondu varkən borc niyə?
Sənəd çərşənbə gecəsi bütün 211 üzv assosiasiyaya göndərilib və dərhal ciddi suallar doğurub. Bir sıra aparıcı fiqurlar ilk növbədə paradoksu qabardıb: təxminən 4 milyard dollar nağd ehtiyatı və cari dördillik dövrdə 15 milyard dollara çatan yığılıb qalmış gəliri olan FIFA niyə borc götürmək istəyir?
Başqa bir yüksək vəzifəli şəxs, qlobal idarəedici orqanın özəl, üzv-əsaslı liqalarla müqayisə edilməsini “qəribə” adlandırıb. Tənqid təkcə məntiqə yox, həm də prosesin sürətinə yönəlib.
JP Morgan-ın təqdim etdiyi qrafikə görə, “investorlara avqustda şərt vərəqi və seçilmiş materiallara çıxış veriləcək”, yəni FIFA üzvlərinin səsverməsi baş tutmamışdan əvvəl. Bu, layihənin nə qədər sıx təqvimlə irəli aparıldığını göstərir.
Investor kimdir, qazancı nədir – sənəddə sükut
Sənədin ən diqqətçəkən cəhətlərindən biri də budur: investor qrupunun özü haqqında demək olar ki, heç nə yazılmayıb. 25 səhifəlik materialda kim olduqları, hansı gəlir gözləntilərinə sahib olduqları, nə vaxt və hansı şərtlərlə çıxış edə biləcəkləri barədə konkret məlumat yoxdur.
Yalnız struktur, proqnozlar və üzvlərə vəd edilən rəqəmlər. Pərdə arxasındakı əsas oyunçular isə kölgədə saxlanılıb.
Bu qeyri-şəffaflıq, beş il əvvəl Avropa Super Liqası layihəsinə dəstək verən eyni bankın indi qlobal futbolun mərkəzinə daha dərin girməyə çalışdığı bir vaxtda, üzvlər üçün daha da narahatedici görünə bilər.
25 səhifəlik sənəddə bir kəlmə də qadın futbolu yoxdur
Və bəlkə də ən sərt mesaj buradadır. 25 səhifəlik kommersiya təqdimatında qadın futbolu barədə bircə cümlə belə yoxdur. Nə qadınlar üçün Dünya çempionatı, nə inkişaf proqramları, nə də artan marağın kommersiya potensialı barədə.
Qadın futbolunun son illərdəki sıçrayışı, stadionları dolduran final oyunları, reytinq rekordları – bunların heç biri bu sənəddə yer tapmayıb. Sanki FIFA-nın gələcək maliyyə xəritəsi yalnız kişi futbolu və böyük kommersiya paketləri üzərində qurulub.
FIFA-ya şərh üçün müraciət edilib. İndi sual budur: üzvlər bu planı sadəcə cazibədar rəqəmlər toplusu kimi görəcək, yoxsa futbolun gələcək simasını dəyişə biləcək siyasi qərar kimi?
