Futbol Assosiasiyasından təhlükəsizlik reforması: Vigarın faciəsi sonrası dəyişikliklər
Futbol Assosiasiyası ingilis futbolunda illərlə “görünməyən” sayılan bir təhlükə ilə bağlı sərt xətt çəkdi. Stadionların kənarındakı bərk divarlar – kərpic, “breeze block” və beton sədlər – artıq bir neçə liqa pilləsində qadağandır. Qərarın arxasında isə bir gəncin faciəsi dayanır.
Vigarın faciəsindən sonra gələn dönüş nöqtəsi
21 yaşlı Vigar üçün bu, sadəcə daha bir oyun idi. Keçmişdə Arsenal akademiyasından keçmiş, peşəkar səviyyəyə can atan gənc futbolçu sentyabr 2025-də Chichester City forması ilə Wingate and Finchley-ə qarşı meydana çıxdı. Oyunda aldığı “əhəmiyyətli beyin zədəsi” onun həyatını əlindən aldı.
Bu ölüm təkcə bir klubun, bir ailənin deyil, bütün futbol ictimaiyyətinin yaddaşına ağır iz saldı. Vigarın adı indi cədvəldəki statistikada yox, təhlükəsizlik sənədlərinin başlığında yaşayır. Elə bu hadisədən sonra başlanılan hərtərəfli təhlükəsizlik yoxlaması da İngiltərə futbolunda köklü dəyişiklik üçün start siqnalına çevrildi.
Müstəqil sağlamlıq və təhlükəsizlik mütəxəssisləri 2026–27 mövsümündən əvvəl geniş araşdırma apardılar. Nəticə kəskin idi: kişilərdə National League sistemində (steps 1–6), qadınlarda isə Women’s National League-də (tiers 3–4) meydanların ətrafında bərk kərpic, “breeze block” və ya beton baryerlərə yer qalmır.
Divarlar sökülür, futbolun sərhədləri yumşalır
Qərar kağız üzərində bir cümlə kimi görünə bilər. Amma ölkə boyu onlarla, yüzlərlə klub üçün bu, real tikinti işləri, böyük xərclər və qısa müddətdə ciddi infrastruktur yenilənməsi deməkdir.
FA rəsmi açıqlamasında klublara açıq mesaj verdi: mövcud bərk kərpic, “breeze block” və ya beton baryerlər “mümkün qədər tez” sökülməlidir. Əgər konstruktiv səbəblərə görə bu divarları tamamilə götürmək olmursa, onlar “uyğun qoruyucu örtüklə” təhlükəsiz hala gətirilməlidir.
Bu, sadəcə formal tələbin dili deyil. Bu, meydanın kənarında hər sprint atan, hər sürüşmə müdaxiləsinə gedən futbolçu üçün yaşamaq məsələsidir. Artıq heç kim “sadəcə divardır” deyə bilməyəcək.
FA, sərt tonuna baxmayaraq, klublara müəyyən nəfəs payı da saxlayıb. Oyunlar hələlik davam edə bilər. Amma bir şərtlə: klublar meydan kənarındakı baryerlərin təhlükəsizliyini “davamlı şəkildə qiymətləndirdiklərini” sübut etməli, dəyişiklikləri “məqbul zaman çərçivəsində” həyata keçirmək üçün aydın plan təqdim etməlidirlər. Yəni təxirəsalma üçün bəhanə qalmayıb.
Azarkeşlərin səsi, peşəkarların təzyiqi
Bu qərar boşluqda yaranmadı. Vigarın ölümündən sonra başlayan ictimai təzyiq dalğası getdikcə böyüdü. Meydan ətrafındakı kərpic divarların tam qadağan edilməsini tələb edən petisiya 4 minə yaxın azarkeş və futbolçunun imzasını topladı. Rəqəm bəlkə də böyük kampaniyalarla müqayisədə kiçik görünə bilər, amma bu imzaların hər biri eyni sualı soruşurdu: “Bu, niyə hələ də dəyişməyib?”
İllərdir yığılan başqa hadisələr də fonu qaranlıqlaşdırmışdı. Reklam lövhələrinə, sərt baryerlərə çırpılan futbolçular, karyerası bir anlıq toqquşma ilə alt-üst olanlar… Hər belə zədə, hər belə kadr bu qərarın gecikdiyini xatırladırdı.
2023-cü ilin iyununda hökumət və Professional Footballers’ Association (PFA) artıq açıq şəkildə hərəkət tələb edirdi. Onlar FA, Premier League, English Football League və National League rəhbərliyinə məktub göndərərək bu sahədə daha proaktiv, yəni qabaqlayıcı təhlükəsizlik yanaşması istədilər. O vaxt yazılan cümlələr indi konkret qaydalara çevrilib.
Növbəti sual: bu, harada dayanacaq?
İndi növbə klublardadır. Bəziləri üçün bu, sadəcə texniki yeniləmə olacaq. Digərləri üçün isə büdcəni silkələyən, tribunaları, reklam sahələrini yenidən dizayn etməyi tələb edən ağır proses.
Amma bir həqiqət dəyişmir: meydanın kənarındakı hər sərt səth, hər küncdəki kərpic artıq futbolun qəbul etdiyi risk deyil. Futbol Assosiasiyası sərhədi çəkdi. İndi sual başqadır – bu qərar qeyri-liqalardan başlayıb, oyunun ən yüksək səviyyələrinə qədər təhlükəsizlik mədəniyyətini tam dəyişdirəcəkmi?
