Futbolda Səyyahlar: Jhon Duran və Digərləri

Bir kluba ömür boyu sədaqət göstərənlər futbolun romantik qəhrəmanlarıdır. Premier League tarixinin ən titullu oyunçusu Ryan Giggs, Milan abidəsi Paolo Maldini, Roma-nın əbədi kapitanı Francesco Totti, Arsenal qalası Tony Adams – hamısı bir formanı sonadək daşıyanlardan olub.

Amma meydanın o biri tərəfində tamam başqa bir hekayə axır. Bir formaya yox, çamadanına bağlı olanlar var. Karyerasının ilk illərində belə klubdan-kluba gəzən, “səyyah” etiketini 23 yaşına çatmamış üzərinə yapışdıranlar.

Bu gün onların hekayəsidir.

Jhon Duran – 22 yaşında yeddinci dayanacaq

Hazırda bu obrazın ən tanınan siması Jhon Duran-dır. Keçmiş Aston Villa hücumçusu cəmi 22 yaşında karyerasının yeddinci klubuna keçidini rəsmiləşdirdi. Bu yaşda adətən gənc futbolçular hələ ilk böyük müqaviləsinin dadını çıxarır. Duran isə artıq yarım karyera qədər yol qət edib.

Bu, təkcə onun hekayəsi deyil. Onun kimi olanlar illərdir futbolun kölgə xronikalarında öz yerini tutur.

Freddy Adu – “növbəti Pele”dən itirilmiş istedada

Freddy Adu-nun adı bir vaxtlar bütün dünyada səslənirdi. “Növbəti Pele” deyirdilər. 13 yaşında Nike ilə müqavilə, 14 yaşında D.C. United forması ilə Major League Soccer debütü, 16 yaşında ABŞ millisində ilk oyun. Hər şey həddindən artıq sürətli başladı.

2004–2011-ci illər arasında Adu səkkiz fərqli klubla müqavilə imzaladı. ABŞ, Portuqaliya, Monaco, Yunanıstan, Türkiyə – hətta 2006-cı ildə Manchester United-də sınaq müddəti. Bütün bunlar o, hələ 22 yaşına çatmamış.

2012-ci ildə o, 2007-ci ildə Benfica-ya keçidini açıq şəkildə “yaxşı qərar deyildi” kimi dəyərləndirdi. Etirafı sərt idi: 18 yaşında dərhal qalib gəlmək təzyiqi, bir ildə üç baş məşqçi dəyişikliyi, dağılmış ritm.

Bu gün 37 yaşlı Adu-nun son klubu 2021-ci ildə İsveç təmsilçisi Osterlen FF oldu. Bir vaxtlar gələcəyin superulduzu kimi təqdim olunan futbolçu indi daha çox xəbərdarlıq hekayəsi kimi xatırlanır.

Nathaniel Chalobah – 22 yaşında yeddi klubun adamı

2017-ci ildə Watford, Chelsea-dən 22 yaşlı Nathaniel Chalobah-ı beşillik müqavilə ilə transfer edəndə, kağız üzərində bu, onun karyerasındakı ilk daimi keçid idi. Amma reallıq fərqli idi.

O vaxta qədər Chalobah artıq altı icarə dövrü keçmişdi. Onlardan biri 2012-ci ildə elə Watford-da idi. Beləliklə, 22 yaşına çatanda o, yeddi fərqli klubun formasını geyinmişdi.

Watford-da start ümidverici alındı. O qədər ki, 2018 dünya çempionatının seçmə mərhələsinin son oyunları üçün İngiltərə millisinin əsas heyətinə çağırıldı. Oktyabr 2018-də Chalobah yeganə yığma oyununa çıxdı – İspaniyaya qarşı 3:2 hesablı Uefa Nations League qələbəsində əvəzlənərək meydana daxil oldu.

İndi 31 yaşındadır və 2025–26 mövsümündən sonra Sheffield Wednesday-dən ayrıldıqdan sonra klubsuz qalıb. Gənclik illərindəki o sürətli marşrutun ardınca indi qeyri-müəyyən dayanacaq var.

Josh McEachran – parlaq başlanğıcdan aşağı liqaya

Josh McEachran 2010-cu ildə 17 yaşında Chelsea-nin əsas heyətinə düşəndə, klubun akademiyasının ən parlaq layihələrindən sayılırdı. London təmsilçisinin formasında 22 rəsmi oyun, texnikası ilə diqqət çəkən gənc yarımmüdafiəçi – hər şey onun üçün açıq görünürdü.

Sonra tanış ssenari başladı: icarələr. Swansea, Middlesbrough, Watford, Wigan. 2014–15 mövsümünü Niderlandda Vitesse Arnhem-də keçirdi.

22 yaşına çatanda Brentford-a keçdi. Bu, onun karyerasındakı yeddinci klub idi. O zaman verdiyi açıqlama açıq mesaj idi: Chelsea-dən “çıxmağın vaxtıdır” və bu transfer ona “sabitlik” gətirməli idi.

İllər keçdi. Bu gün 33 yaşlı McEachran artıq League Two təmsilçisi Bristol Rovers-in keçmiş futbolçusudur. Bir vaxtlar Stamford Bridge işıqları altında parıldayan gəncin son ünvanı aşağı liqa tribunaları oldu.

Ryan Bertrand – finalda debüt, karyerada doqquz icarə

Ryan Bertrand üçün də yol Chelsea-dən başladı. 22 yaşına qədər artıq altı klubun formasını geyinmişdi – hamısı icarə ilə.

İki dəfə Bournemouth, iki dəfə Norwich City, üstəgəl Oldham Athletic, Reading, Nottingham Forest. Adları bir-birinə oxşayan icarələr, eyni məqsəd: əsas heyətə yol tapmaq.

Chelsea onu ümumilikdə doqquz dəfə icarəyə göndərdi. Nəhayət, 2015-ci ildə, 25 yaşında Southampton-a daimi transfer baş tutdu. Amma o vaxta qədər Bertrand artıq klub tarixinin ən qeyri-adi epizodlarından birinin qəhrəmanı idi: 2012-ci ildə Bayern Munich-ə qarşı Çempionlar Liqasının finalında Avropa arenasında məhz orada debüt etmişdi.

Bu, hər futbolçunun xəyalı ola biləcək səhnə idi. Amma həmin parlaq gecə belə, onu Stamford Bridge-də sabitliyə aparmadı. 2023-cü ildə Leicester City-dən ayrıldıqdan sonra Bertrand futbolsuz qaldı.

Nicolas Anelka – erkən titul, daimi hərəkət

Nicolas Anelka-nın marşrutu isə tam başqa ölçüdə idi. 22 yaşına qədər o, artıq Arsenal ilə 1998-ci ildə “dubl” qazanmış, 2000-ci ildə Real Madrid ilə Çempionlar Liqasının kubokunu qaldırmışdı.

Karyerasına Paris St-Germain-də başlayan fransız hücumçu 1997-ci ildə klubdan ayrıldı. Səbəb aydındı: kifayət qədər oynamırdı, bu da onun yığmadakı perspektivinə zərbə vururdu.

Arsenal-da Anelka ingilis mediası ilə açıq qarşıdurmaya girdi. Özünü xoşbəxt hiss etmədiyini deyir, mətbuatı haqqında hekayələr “uydurmaqda” günahlandırırdı. 1999-cu ildə Real Madrid-ə keçdi, amma İspaniyada kök sala bilmədi. 2000-ci ildə yenidən PSG-yə qayıtdı.

Bir il sonra, 2001-də, 22 yaşında o, Premier League-ə geri döndü – bu dəfə Liverpool-da icarə əsasında. Bu, uzun siyahının sadəcə növbəti sətri idi. Anelka karyerası ərzində yeddi müxtəlif ölkədə 12 klubun formasını geyindi.

Bir formaya sədaqət göstərənlərə tez-tez heykəl qoyurlar. Amma bəlkə də futbolun bu “səyyahları” başqa cür abidədir – sabitlik tapmadan da zirvəyə dəyib keçən, fərqli mədəniyyətlərdə, müxtəlif sistemlərdə özünü sınayan, bəzən yüksələn, bəzən itən istedadların canlı xatırlatması.

Bugünkü gənc ulduzlar – Bukayo Saka, Phil Foden kimi – bir klubun simvoluna çevriləcək, yoxsa bu səyyahlar karvanına qoşulacaq? Mövsümlər keçdikcə cavabı elə meydan verəcək.