Galatasaray-dan hakimlərə sərt hücum: Daxilinizdəki şər

Türk futbolunda illərdir yığılan gərginlik bu dəfə “Ali Sami Yen”dən daşdı. Skor lövhəsində 3:0 yazılsa da, Galatasaray – Fenerbahce derbisinin ən səs-küylü nəticəsi Victor Osimhen-in qolu yox, sarı-qırmızılı klubun hakimlərə ünvanladığı “daxilinizdəki şər” ittihamı oldu.

Meydanda üstünlük, sosial şəbəkədə partlayan qəzəb

Galatasaray ilk hissəni 1:0 öndə başa vurdu. Qolu Victor Osimhen vurdu, tribunalar coşdu, komanda oyuna nəzarət etdi. Amma klubun rəsmi hesabları sakit qalmadı.

Fasilə ərəfəsində Galatasaray “X” platformasında ard-arda iki paylaşım etdi. Birincidə yazıldı ki, onlara verilməyən iki penaltıya baxmayaraq, komanda hissəni 1:0 öndə tamamlayır. Ton sərt idi, amma hələ həddini aşmamışdı.

Sonrakı mesaj isə Türkiyə futbolunda yeni qalmaqal dalğasını başlatdı: “Bu hakimlərə baxmayaraq, hələ də 1:0 öndəyik. Sizin nə etdiyinizi, planlarınızı, içinizdəki şəri görürük. Bu nizam belə davam etməyəcək. Buradayıq, susmayacağıq! Sonda yenə yaxşılar qalib gələcək!”

Bu cümlələr artıq sadəcə narazılıq deyildi. Açıq ittiham idi. Sistemə, idarəçiliyə, hakimlik mexanizminə yönələn ağır hücum.

Qırmızı kart, qaçan penalti və qopan balans

Oyunun özündə isə dramatik anlar kifayət qədər idi. Fenerbahce ilk hissədə penaltidən yararlana bilmədi. Şans ayaqlarına gəldi, amma dəyərləndirə bilmədilər. Bu epizodun üstündən çox keçməmiş, İstanbul nəhənglərinin taleyini dəyişən başqa qərar gəldi.

Keçmiş Manchester City qapıçısı Ederson baş hakim Yasin Kol tərəfindən meydandan qovuldu. Fenerbahce 10 nəfərlə qaldı, Galatasaray isə rəqibin zəifləyən müqavimətini soyuqqanlılıqla cəzalandırdı.

İkinci hissədə Baris Yilmaz və Lucas Torreira hesabı 3:0-a daşıdı. Meydanda rəqibini darmadağın edən Galatasaray, turnir cədvəlində də ağır zərbə vurdu: üç tur qalmış Fenerbahce ilə fərq yeddi xal oldu. Çempionluq yolunda çox böyük addım.

Amma sarı-qırmızılı klub üçün bu axşamın əsas mövzusu nə hesab idi, nə də fərq. Hədəf hakimlər idi.

Hakim böhranının dərin kökləri

Türkiyə Super Liqa-da klub–hakim münasibətləri bir neçə mövsümdür qaynar gündəmdən düşmür. Gərginlik təkcə açıqlamalarla bitmir, bəzən fiziki təzyiqə, bəzən meydanı tərk etmə aksiyalarına qədər uzanır.

2023-cü ildə Halil Umut Meler hadisəsi bütün dünyaya səs salmışdı. MKE Ankaragücü prezidenti Faruk Koca oyundan sonra hakimi yumruqlamış, liqa müvəqqəti dayandırılmışdı. Bu, təkcə bir adamın əsəbi deyildi; sistemə yığılan etimadsızlığın partlayışı idi.

Bir il sonra bu dəfə Jose Mourinho ön plana çıxdı. O zaman Fenerbahce-nin baş məşqçisi olan portuqaliyalı mütəxəssis hakimlərin qərəzsizliyini şübhə altına alan açıqlamalarına görə bir oyunluq cəza və təxminən 15 min funt-sterlinq həcmində cərimə aldı. Yenə eyni sual: Hakimlərə güvən hara gedir?

Bəzi komandalar qərarlarla razılaşmadıqları üçün oyunu yarımçıq qoyub meydanı tərk etdilər. Bu, artıq təsadüfi epizodların cəmi deyil, struktur problemin göstəricisidir.

Galatasaray – TFF xətti qopur

Galatasaray-ın son açıqlamaları isə təkcə bir oyunun içində yaranan əsəbin məhsulu deyil. İki gün əvvəl klub prezidenti Dursun Aydın Özbek açıq şəkildə bildirmişdi ki, hazırkı rəhbərlik dönəmində Türkiyə Futbol Federasiyası ilə bütün münasibətlər dayandırılır.

Bu, Türkiyə futbolunda ən güclü və ən səsli klublardan birinin federasiya ilə açıq “soyuq müharibə”yə girməsi deməkdir. Derbi axşamı yazılan “Bu nizam belə davam etməyəcək” cümləsi də həmin siyasi-futbol fonunun davamı kimi oxunur.

Hakimlərə yönəlmiş “içinizdəki şər” ifadəsi isə ritorikanı yeni səviyyəyə qaldırdı. Tək-tük yanlış qərar deyil, “plan”, “nizam”, “sistem” iddiası irəli sürülür. Bu tonun Türkiyə Futbol Federasiyası və Mərkəzi Hakimlər Komitəsi tərəfindən cavabsız qalması çətin görünür.

Hakimlik sisteminə kölgə salan mərc qalmaqalı

Təzyiqin arxa planında daha bir ağır fakt dayanır. Ötən il Türkiyə Futbol Federasiyası ölkədə yüzlərlə peşəkar oyun rəsmisinin mərc hesabı olduğunu üzə çıxaran araşdırmadan sonra 149 hakim və köməkçi hakimi cəzalandırdı, onları sistemdən uzaqlaşdırdı.

Bu rəqəm təkcə statistik göstərici deyil. Hər bir klubun, hər bir azarkeşin beynində eyni sualı gücləndirir: “Meydanlarda gördüyümüz hər qərar həqiqətən yalnız idman meyarları iləmi verilir?”

Galatasaray-ın bu qədər kəskin danışması da həmin fonu daha da qaranlıq göstərir. Hakimlik institutuna etimadın onsuz da zədələndiyi bir mühitdə “şər”, “plan”, “nizam” kimi sözlər yanan odun üstünə atılan benzin təsiri bağışlayır.

Çempionluq yolunda qələbə, lakin masada daha böyük oyun

Skor kağız üzərində aydındır: 3:0, yeddi xallıq fərq, üç tur qalıb. Galatasaray meydanda işini gördü, Fenerbahce-ni həm psixoloji, həm turnir cədvəlində ağır duruma saldı.

Amma Türkiyə futbolunun gündəmi bu mövsüm təkcə çempionluq yarışı ilə ölçülməyəcək. Hakimlərə hücumlar, federasiya ilə kəsilən əlaqələr, məhkəmə və intizam mexanizmlərinin verəcəyi qərarlar, meydandan kənardakı bu “gizli derbi”nin nəticəsini müəyyən edəcək.

Bir tərəfdə çempionluğa doğru qaçan komanda, digər tərəfdə “bu nizam belə davam etməyəcək” deyən klub rəhbərliyi. Suallar çoxdur: Hakimlik sistemi yenidən qurulacaq, yoxsa yalnız cəzalarla məsələ ört-basdır ediləcək? Federasiya ilə Galatasaray arasında körpülər tam yandırılacaq, ya da masaya dönüş yolu tapılacaq?

Cavablar hələ yoxdur. Amma bir həqiqət artıq aydındır: Bu derbi yalnız mövsümün taleyini yox, Türkiyə futbolunun gələcək istiqamətini də dəyişə biləcək bir dönüm nöqtəsinə çevrildi.