Haaland–Mbappe: niyə yeni Messi–Ronaldo doğulmur

Erling Haaland və Kylian Mbappe. Rəqəmlər, rekordlar, qollar – hamısı var. Amma bu ikilinin ətrafında hələ də Messi–Ronaldo səviyyəsində vulkanik bir rəqabət hiss olunmur. Səbəb nədir?

Birinci və ən sadə cavab: onlar eyni dünyada yaşamırlar.

Haaland hazırda Manchester City ilə Premier League-də öz heykəlini yonur, Mbappe isə La Liga-da Real Madrid-in növbəti “Galactico” dalğasının mərkəzindədir. İki fərqli ölkə, iki fərqli ritm, iki fərqli gündəlik dram. Onları bir-birinə yalnız Çempionlar Liqası və Avropanın qızıl buts mübarizəsi periodik olaraq yaxınlaşdırır. Bu, Messi ilə Ronaldo-nun illərlə yaşadığı daimi “yan-yana” təzyiqdən tamamilə fərqli mənzərədir.

City-nin qlobal imici də məsələni bir az dəyişir. Klub İngiltərədə meydanda hökmranlıq etsə də, bir çox neytrallar üçün Abu Dabi dəstəyi ilə qazanılan bu müasir uğur o qədər də emosional rezonans yaratmır. Barcelona və Real Madrid-in yaratdığı qütbləşmə, tarixi nifrət, siyasi və mədəni yüklənmişlik burada yoxdur.

Clasico-nun kölgəsi

Messi–Ronaldo dövrü sadəcə iki ulduzun yarışı deyildi. Bu, eyni zamanda Barcelona–Real Madrid müharibəsinin kulminasiyası idi. La Liga faktiki olaraq ikili hakimiyyətə çevrilmişdi. Jose Mourinho, Sergio Ramos kimi fiqurlar bu düşmənçiliyin tonunu qaldırır, Avropadakı nəhəng toqquşmalar isə hər mövsümü epik ssenariyə çevirirdi. Üstəlik, möhtəşəm “Barcelona” komandası çox vaxt Madrid-i meydanda cəzalandırırdı.

Haaland–Mbappe xəttində isə belə bir cəbhə yoxdur. Onlar nə eyni liqada, nə də eyni şəhərdə bir-birinə qarşı hər həftə mövqe tuturlar. Bu, rəqabətin təbii şəkildə qızışmasını əngəlləyir.

Buna bir də beynəlxalq səhnəni əlavə edin.

Norveç uzun illər futbol xəritəsinin kənarında qalıb. Haaland 25 yaşında ilk böyük turnirinə çıxırsa, bu, hər şeyi deyir. Mbappe üçün isə bu, artıq beşinci final mərhələsidir. O, gənc yaşından Fransa yığmasının favorit statusunun əsas səbəblərindən biri olub və 2018-ci ildə dünya çempionluğunu tonqal kimi alovlandıran əsas fiqurlardan idi.

Messi və Ronaldo-nun ölkələri ilə qazandığı titullar – Dünya çempionluğuna iddia, Avropa çempionluğu, Copa America – onların klub mübarizəsinə paralel gedən ikinci böyük cəbhə idi. Haaland bu səhnədən yeni-yeni pay almağa başlayır. Norveç bu dəfə “qaranlıq at” kimi təqdim olunur və əgər bu turnirdə ciddi iz qoymağı bacarsalar, bu, rəqabətin tonunu birdən-birə qaldıra bilər.

Hörmət, nifrət yox

Bu nəsil bir başqa cürdür. Messi–Ronaldo illərində tərəflərin bir-birinə münasibəti illərlə sirr kimi qaldı. Açıq-aşkar komplimentlər nadir idi, arxa planda isə onların hətta bir-birini sevmədiyi barədə fikirlər dolaşırdı. “Clasico”nun ən gərgin dövründə bu, inandırıcı da gəlirdi.

İndi isə tablo fərqlidir. Haaland və Mbappe bir-birini açıq şəkildə tərifləyir, müqayisələrdən qaçırlar. Rəqabəti alovlandırmaq əvəzinə, onu sakitcə soyudurlar.

Haaland 2023-cü ildə Canal+ kanalına danışarkən Mbappe haqqında belə deyirdi: fransız ulduzun gücündən, sürətindən, illərdir yüksək səviyyədə oynamağından heyranlıqla söz açır, üstəlik onun hələ ən azı 10 il zirvədə qala biləcəyini vurğulayırdı. Bu, “mən ondan yaxşıyam” alt-mətnindən çox uzaq, açıq hörmət tonudur.

Mbappe də eyni xətti tutur. Dünya çempionatı ərəfəsində o, Messi və Cristiano-nu açıq şəkildə “ən yaxşılar” kimi təqdim edir, Haaland haqqında sualı isə “bu, jurnalistlərin debatıdır, mən komandama kömək etməyi düşünürəm” deyərək kənara itələyirdi. Fokus – kubok, yoxsa şəxsi duel deyil.

Haaland da 2023-cü ildə France Football-a açıqlamasında “yeni Messi–Ronaldo” narrativindən sanki qaçırdı. O, bu iki əfsanənin etdiklərini “dəli” adlandırır, onların hələ də yüksək səviyyədə olduğunu xatırladır və özünü heç vaxt “kiməsə qarşı” deyil, “özünü inkişaf etdirmək” kontekstində gördüyünü deyirdi. Bu, yeni dövrün futbolçusunun düşüncə tərzidir: fərdi rəqabətdən çox, fərdi inkişaf.

Fərqli bədən, fərqli ruh

Maraqlısı odur ki, Messi və Ronaldo-nun oyun üslubları fərqli olsa da, ikisi də pik dövrlərində əsasən cinahda oynayır, kənardan mərkəzə sürüşərək rəqib müdafiələrini dağıdırdı. Bu, birbaşa mövqe rəqabəti hissini gücləndirirdi.

Haaland və Mbappe isə tam başqa hekayədir.

Haaland – klassik “9 nömrə”. Cərimə meydançasında ovçu instinkti ilə yaşayan, arxaya atılan ötürmələrə zərbə kimi qaçan, bir toxunuşla işi bitirən forvard. Mbappe isə illərlə Paris Saint-Germain və Fransa yığmasında daha çox cinahda, “uçan” hücumçu kimi oynayıb. Sürəti, fərdi reydi, hər mövqedən qapıya zərbə imkanı onu daha sərbəst hücum silahına çevirir.

Mbappe özü də 2022-ci ildə məhz bu fərqi önə çəkmişdi: hər il mövqe dəyişib, yenə də ən yüksək səviyyədə çıxış etməyin çətinliyindən danışmış, özünü sırf mərkəz hücumçusu ilə eyni tərəziyə qoymağın doğru olmadığını vurğulamışdı. Bu, Haaland–Mbappe müqayisəsinin niyə tam “alma-alma” olmadığını yaxşı izah edir.

Çempionlar Liqasında xətlər kəsişəndə

Onların yolları hələlik ən ciddi şəkildə Çempionlar Liqasında kəsişib. Burada isə indiyə qədər üstünlük Mbappe tərəfindədir.

İlk böyük duel 2019–20 mövsümündə, 1/8 finalda baş tutdu. Haaland o vaxt Borussia Dortmund formasında idi və onun dubli alman klubuna Almaniyada 2:1 hesablı qələbə qazandırdı. Amma cavab görüşündə PSG oyunu çevirdi, ümumi hesabda 3:2 irəli çıxdı. Mbappe zədə səbəbindən sonradan oyuna daxil oldu, lakin matçın sonunda fransız futbolçuların Haaland-ın məşhur “meditasiya” sevincini təqlid etməsi bu duelin yadda qalan detalı oldu.

Növbəti böyük toqquşma 2024–25 mövsümündə, pley-off mərhələsində gəldi. Artıq ikisi də yeni nəhənglərində idi: Haaland – Manchester City, Mbappe – Real Madrid. İlk oyunda norveçli dubl etdi, amma cavab görüşündə səhnə tam Mbappe-nin idi. O, het-triklə Real-ı növbəti mərhələyə daşıdı, Haaland isə tam hazır olmadığı üçün ehtiyatda oturub bu şounu kənardan izləməli oldu.

Son mövsümdə Haaland nəhayət ki, Bernabeu-da qələbə dadını aldı – onun penaltisi liqa mərhələsində City-yə qələbə qazandırdı, bu dəfə ehtiyatda qalan Mbappe idi. Amma 1/8 finalda ssenari yenə Madridin xeyrinə yazıldı: Mbappe zədə səbəbindən minimal rol oynasa da, Real ümumi 5:1 hesabı ilə asanlıqla 1/4 finala yüksəldi. Haaland ikinci oyunda qol vursa da, bu, ümumi mənzərəni dəyişmədi.

Avropada fərdi duellərdə Mbappe daha çox iz qoyub. Amma kubok vitrinində hələlik Haaland öndədir. 2023-cü ildə City ilə qazanılan tarixi “trebl” ona Çempionlar Liqası kubokunu artıq dadmağa imkan verib. Mbappe isə hələ də qitə səhnəsində o böyük gecəni gözləyir.

Messi–Ronaldo səhnəsi yenidən qura bilərmi?

Bu hekayəni başqa səviyyəyə qaldıra biləcək bir ssenari var. Və bu, illərdir dillərdədir: Haaland-ın La Liga-ya, xüsusən də Barcelona-ya keçidi.

Norveçli nəhəng uzun müddətdir həm Real Madrid, həm də Barcelona ilə əlaqələndirilir. Son aylarda Kataloniya variantı yenidən gündəmə gəlib. Təsəvvür edin: Mbappe – Real Madrid-in hücumunda, Haaland – Barcelona-nın ön xəttində. Yenidən “Clasico” cəbhəsi, yenidən iki ulduzun eyni liqada, eyni şəhvətlə, eyni kuboklar uğrunda döyüşü.

Ronaldo Madrid-ə keçəndə Haaland-dan cəmi bir yaş kiçik idi. O transfer Messi ilə onun arasındakı uzunmüddətli savaşın real start nöqtəsi oldu. Eyni ssenari bu dəfə də təkrarlana bilərmi?

Hazırda bu, hələ ki, nəzəriyyədir. Barcelona post-Covid maliyyə böhranından yeni çıxır, əl-qolu yenicə açılır. Haaland isə Etihad-da özünü rahat hiss edir. Onun agenti Rafaela Pimenta mart ayında La Sexta-ya açıqlamasında Barcelona-ya hörmət və heyranlıqdan danışsa da, konkret təmasların olmadığını, Haaland-ın bir neçə ay əvvəl müqaviləsini yenilədiyini və Manchester City-də çox xoşbəxt olduğunu bildirib. Bu şərtlərdə böyük transferdən danışmaq üçün real zəmin yoxdur.

Alov hələ tam yanmır – hələlik

Haaland–Mbappe rəqabəti hazırda daha çox fon səsi kimidir. Bəzən yüksəlir, bəzən itir, amma heç vaxt Messi–Ronaldo dövründəki kimi gündəlik futbol müzakirəsinin mərkəzinə yerləşmir. Onlar özləri də bu odunu qəsdən azaldırlar, karyeralarını “kim daha çox qol vurdu?” sualına qurban vermək istəmirlər.

Amma futbol tarixinin bizə öyrətdiyi bir həqiqət var: böyük rəqabətlər çox vaxt bir oyunun, bir turnirin, bir gecənin içində alışır.

Haaland və Mbappe-nin növbəti Dünya çempionatında, Boston səhnəsində mümkün dueli məhz belə bir qığılcım ola bilər. O oyunda kim üstün çıxsa, bəlkə də illər sonra bu günlərə baxıb “hə, hər şey elə oradan başladı” deyəcəyik. Ya da bu nəsil öz ritmini tapacaq və Messi–Ronaldo dövrü sadəcə toxunulmaz mif kimi qalacaq.