İnfantino geri addım atdı: Dünya Kubokunun satışı planı çökdü

Gianni Infantino Dünya Kubokunun gələcək gəlirlərini özəl investorlara satmaq planını rəsmən məhv olmuş layihələr siyahısına göndərdi. Futbol aləmindən gələn sərt müqavimət bu dəfə FIFA prezidentini dayandırmağı bacardı.

Bir neçə gün əvvəl FIFA yeni kommersiya nəhəngi kimi təqdim etdiyi FIFA Forward Enterprise (FFE) layihəsini elan edəndə, Sürixdə bunu futbolun gələcəyinə “yeni model” kimi satmağa çalışırdı. Yayım, sponsorluq, biletləmə, lisenziyalaşdırma – qısası, Dünya Kuboku da daxil olmaqla bütün böyük turnirlərin kommersiya hüquqları və turnirlərin təşkilati icrası tək bir çətir altında toplanacaqdı.

Planın mərkəzində isə daha kəskin detal vardı: gələcək Dünya Kuboku gəlirlərindən payın özəl investisiya fondlarına satılması.

4,2 milyard dollar, 20 milyardlıq dəyər və 19 sentyabra qədər ultimatum

İlkin təklifə görə FIFA, FFE vasitəsilə azlıq paylarını sataraq xarici investorlar cəlb etməyi və 4,2 milyard dollara qədər vəsait toplamağı hədəfləyirdi. Layihənin ümumi dəyəri təxminən 20 milyard dollar səviyyəsində qiymətləndirilirdi. Rəsmi arqument belə idi: növbəti dörd ildə futbolun inkişafına 10 milyard dollardan çox əlavə maliyyə axını təmin etmək.

İnfantino üzv assosiasiyalara açıq mesaj göndərmişdi: 19 sentyabra qədər planı dəstəkləyin, qarşılığında 30,1 milyon funt-sterlinqlik “təşviq paketi” sizi gözləyir.

Amma bu dəfə köhnə resept işləmədi. UEFA, CONCACAF və Asiya Futbol Konfederasiyası (AFC) sərt şəkildə etiraz etdi. İngiltərənin Baş naziri Andy Burnham da “futbol azarkeşlərə məxsusdur” deyərək, FIFA-nın idarəçiliyinə təcili yenidən baxış tələb etdi. İngiltərə Futbol Assosiasiyası isə planla bağlı “dərin narahatlıq” keçirdiyini bildirdi.

Təzyiq dalğası böyüdükcə, layihənin siyasi dayaqları bir-bir sıradan çıxmağa başladı.

“Bölünmə artıq məqsədə xidmət etmir”

Şənbə gününə keçən gecə saatlarında yayılan qısa, amma ton etibarilə ağır bəyanatda Infantino geri çəkildiyini açıqladı. O, FFE layihəsinin məqsədini belə izah etdi: üzv assosiasiyaları və xüsusilə də dəstəyə ən çox ehtiyacı olan ölkələri daha da gücləndirmək.

Sonra isə açıq etiraf gəldi: üzvləri, FIFA Şurasını, konfederasiyaları və digər maraqlı tərəfləri dinlədikdən sonra aydın olub ki, layihə elə bir səviyyədə parçalanma yaradıb ki, artıq istənilən dəstək faizindən asılı olmayaraq ilkin məqsədə xidmət etmir. Onun sözləri ilə, FIFA-nın “həmişəki məqsədi birləşdirmək və yaxşılaşdırmaq olub”.

Nəticə: təklif irəli getməyəcək.

İnfantino indi bütün maraqlı tərəfləri “ortaq maraqlar ruhunda” yenidən bir masaya toplamaq niyyətindədir. Xüsusi vurğusu isə eynidir: dəstəyə ən çox ehtiyacı olan ölkələrdə futbolu böyütmək.

Asiyadan açıq mesaj: qərar alqışlandı

AFC prezidenti Şeyx Salman bin İbrahim Əl Xəlifə, qurumun rəsmi saytında yayılan açıqlamasında FIFA-nın geri addımını açıq şəkildə müsbət qarşıladı. O, qlobal futbola təsir edə biləcək istənilən təşəbbüsün konfederasiyalar, FIFA Şurası, üzv assosiasiyalar və digər tərəflərlə vaxtında, şəffaf və məzmunlu şəkildə müzakirə olunmalı olduğunu vurğuladı.

Mesaj aydındır: qlobal futbolun gələcəyi, qurulmuş idarəetmə strukturlarına hörmət, kollektiv dialoq və real məsləhətləşmə üzərindən formalaşmalıdır.

Bu, təkcə FFE-yə yox, ümumiyyətlə “yuxarıdan aşağıya” sırıqlanmış hər cür kommersiya layihəsinə ünvanlanmış xəbərdarlıq kimi səsləndi.

Daxildən gələn zərbə: “futbol üçün pis sövdələşmə”

İnfantinonun mövqeyini daha da zəiflədən isə öz komandasından gələn etirazlar oldu. Onun yüksək səviyyəli müşavirlərindən Carlos Cordeiro etiraz əlaməti olaraq istefa verdi və planı “futbol üçün pis sövdələşmə” adlandırdı.

Cordeiro, həm maliyyəçi, həm də ömürlük futbol azarkeşi kimi bu prosesə göz yuma bilməyəcəyini bildirdi. O, bu təklifdə heç bir rol oynamadığını, planı birmənalı şəkildə rədd etdiyini xüsusi qeyd etdi.

Daha bir ağır zərbə FIFA-nın baş əməliyyat direktoru Kevin Lamour-dan gəldi. O, qurumun əməkdaşlarının İnfantinonun planları barədə açıq şəkildə məlumatlandırılmadığını, özünü aldadılmış hiss etdiyini dedi. Lamour, işçilərin “təzyiq və hörmətsizlikdən daha yaxşısını haqq etdiyini” vurğuladı və Dünya Kuboku layihəsini “bir nəfərin layihəsi” adlandırdı. Onun çağırışı kəskin idi: futbol rəhbərləri hərəkətə keçməlidir.

Bu açıqlamalar yayılarkən, FIFA cümə gecəsi “heç kim futbolu satmır” məzmunlu bəyanatla özünü müdafiə etməyə çalışırdı. Amma artıq həm daxildən, həm də xaricdən gələn səs-küyü susdurmaq mümkün deyildi.

İndi nə olacaq? İnfantino üçün həyatda qalma oyunu

Gianni Infantino üçün bu geri addım sadəcə bir layihənin ləğvi deyil, siyasi instinktinin hələ işləyib-işləmədiyinin testidir. Sky Sports News-in baş müxbiri Kaveh Solhekol-un sözləri ilə, o, bu planı dayandırmaqla faktiki olaraq FIFA prezidentliyini qorumaq üçün “təcili əyləci” çəkdi.

Gecə saat 00:30-da yayılan bəyanatın xüsusi məqamı var idi: mətn açıq şəkildə “FIFA prezidentinin bəyanatı” kimi işarələnmişdi. Bu detal qurum daxilində dəstəklə məsafənin açıldığını göstərən simvolik jest kimi oxundu.

Mətn FIFA standartlarına görə qısa idi və orada nə “üzr”, nə də peşmanlıq tonunu xatırladan bir cümlə tapmaq olardı. İnfantino üçün “bağışlayın” sözü hələ də ən çətin ifadə olaraq qalır.

Əsas sual indi budur: o, bu siyasi zərbədən sağ çıxa biləcəkmi?

Normal şəraitdə belə qalmaqalın bir rəhbərin reputasiyasına nə qədər ziyan vurduğunu soruşardıq. Amma futbol dünyasında çoxları üçün İnfantinonun itirəcək nüfuzu qalmadığını iddia etmək artıq klişeyə çevrilib.

Bununla belə, FIFA prezidentini kürsüdən endirmək asan deyil. İnfantinonu tanıyanlar, onun hakimiyyətdən imtina etməyəcəyini, sonadək yapışacağını yaxşı bilirlər.

Mart seçkiləri, noyabr son tarix və namizəd axtarışı

Martda FIFA prezident seçkisi keçiriləcək. Bu həftəyə qədər demək olar ki, heç kim şübhə etmirdi: İnfantino tək namizəd olacaq. O, artıq 211 üzv assosiasiyanın 200-dən çoxunun, o cümlədən İngiltərə Futbol Assosiasiyasının dəstəyini arxasına almışdı.

İndi isə bu rəqəmlər kağız üzərində qalsa belə, siyasi reallıq dəyişir. Bir çox federasiya rəhbərləri, konfederasiya prezidentləri və baş icraçılar yeni alternativ axtarışına başlayıb. Noyabrın 18-nə qədər namizədlər prezidentliyə iddialarını rəsmən açıqlamalıdır. Vaxt çox deyil, amma futbol siyasətində bir neçə həftə belə nəhəng blokların yerini dəyişməyə bəs edə bilər.

İnfantino bu müddətdə çox şey izah etməli olacaq – FIFA daxilindəki həmkarlarına, Şura üzvlərinə, konfederasiya liderlərinə, milli federasiya prezidentlərinə, gizli danışıqlar apardığı bankirlərə və investor şəbəkəsinə. Hətta bir vaxtlar ona güvənən siyasi liderlərə.

Arxa planda isə daha incə, amma siyasi baxımdan simvolik detal dayanır: o, bir vaxtlar Donald Trump-a da müəyyən vədlər vermişdi. Trump isə məğlubiyyətləri sevmir. İnfantino ona reallaşmayan bir sövdələşmə vəd etmişdi. Sual indi budur: nə vaxtsa Trump da FIFA prezidentini “dünənin adamı” hesab etməyə başlayacaqmı?

Kim İnfantinonu əvəz edə bilər?

Kulis arxasında adlar artıq çəkilir. Paris Saint-Germain klubunun prezidenti, UEFA İcraiyyə Komitəsinin üzvü Nasser Al-Khelaifi tez-tez bu söhbətlərdə hallanır. O, dünya futbolunun ən güclü fiqurlarından biri sayılır. Amma hazırda bu rola maraqlı olmadığı bildirilir.

Real namizədlər sırasında yenidən Şeyx Salman bin İbrahim Əl Xəlifənin adı çəkilir. O, 10 il əvvəl FIFA prezident seçkisində ikinci olmuşdu və bu gün AFC prezidenti kimi FFE planına açıq şəkildə qarşı çıxanlar sırasındadır.

Digər potensial fiqur – CONCACAF prezidenti Victor Montagliani. Son Dünya Kuboku üç CONCACAF ölkəsində keçirildi, tarixi olaraq bu konfederasiya İnfantinoya yaxın sayılırdı. Amma onlar da cümə axşamı planı rədd etdiklərini açıqladılar. Bu, siyasi xəritədə mühüm çatdırma xətti kimi görünür.

Avropada isə bir ad xüsusi çəkilir: UEFA prezidenti Aleksander Ceferin. O, futbolun idarə olunmasına tam fərqli baxışı ilə tanınır. Onun rəhbərliyində olan bir FIFA-da nə hidratasiya fasilələri, nə sülh mükafatları, nə də prezident üçün Qətər sahiblikli şəxsi təyyarələr və 1 milyon dollarlıq Dünya Kuboku biletləri təsəvvür olunur. Amma Ceferin indiyə qədər açıq şəkildə FIFA prezidentliyinə maraq göstərməyib.

Reallıq budur: bəlkə də futbol ictimaiyyəti bir az irəli qaçır. İnfantino hələ vəzifədədir, təzyiq altındadır, bəli, amma rəsmən qarşısına çıxacaq namizədlər səhnəyə çıxmayıb. Hələlik.

Bir şey isə artıq aydındır – Dünya Kubokunun gəlirlərini özəlləşdirmək cəhdi təkcə bir layihəni yandırmadı. O, FIFA prezidentliyinin gələcəyi, futbolun idarəçiliyinin kimə və nəyə xidmət etdiyi barədə sualları daha da sərtləşdirdi.

Cavabları isə indi Sürix yox, bütün futbol dünyası tələb edir.