İngiltərə-Argentina yarımfinalında Harry Kane-in çıxışı
Bir saatlik yuxu, otuz dəqiqəlik kabus. İngiltərənin Argentina ilə yarımfinalı elə bu qədər kəskin dəyişdi.
Azteca xatirəsi hələ təzə idi: Meksikoya qarşı qəhrəmancasına müdafiə, dar hesablı qələbə, meydanın hər qarışında vuruşan komanda. Eyni ruh bu dəfə də görünürdü. Thomas Tuchel-in komandası dünya çempionu ilə nə üstün, nə də geri – demək olar ki, bərabər oynayırdı. Anthony Gordon-un 55-ci dəqiqədə vurduğu qol ədalətsiz görünmürdü. Bu, sadəcə ilk zərbə idi. Hamı düşünürdü ki, Argentina cavab verəcək, İngiltərə də yenə dirənəcək.
Elə bu nöqtədən sonra hər şey dağıldı.
Qoxunu duyan Argentina, geri çəkilən İngiltərə
Lionel Scaloni oyundan sonra dedi ki, komandası “qan qoxusunu aldı”. O anlardan etibarən elə idi ki, Tuchel sanki özü suda yem səpirdi. İngiltərə geri çəkildi, qorxdu, cərimə meydanına sığındı. Argentina isə əksinə, heç nədən çəkinmədən irəli atıldı.
Bu fırtınanın ortasında Harry Kane qəribə bir tamaşaçıya çevrildi. Statistika acı görünür: cəmi 26 toxunuş, 9 dəqiq ötürmə, 1 zərbə (o da bloklanmış), Argentina cərimə meydanında isə bircə toxunuş belə yox. Kağız üzərində bu rəqəmlər onu oyundan tam silir, amma meydanda gördüyü iş bir az fərqli idi.
Oyun çirkli idi, qop-qoplu idi. Kane isə bu davaya hazır idi. İlk hissənin böyük hissəsini təkər kimi vuruşaraq keçirdi. Lisandro Martínez və Alexis Mac Allister-dən daha çox mübarizəyə girdi, bəzən bədənini düşünmədən ortaya qoydu. Bu enerji, bu fiziki savaş, futbolun az olduğu ilk hissədə dəyərli idi.
Amma İngiltərənin ikinci hissədə ehtiyacı olan bu deyildi.
Tuchel-in dilemması və itən çıxış yolu
Qoldan sonra oyun Tuchel üçün qəribə bir tapmacaya çevrildi. Azteca-dakı kimi yenə qəhrəman müdafiə? Yoxsa Argentina qarşısında xətləri irəli çəkən, risk alan komanda?
Reallıqda İngiltərə nə tam sıxıldı, nə də tam çıxdı. Arada, boşluqda qaldı. Elə burada da Kane problemin mərkəzinə çevrildi.
İngiltərənin ehtiyacı olan şey aydın idi: ön xəttdə topu saxlayan, Argentina mərkəz müdafiəçilərini məşğul edən, onları geriyə çəkilməyə məcbur edən bir “çıxış topu”. Kane isə demək olar ki, hər şeyə sahib olan hücumçudur – bir xüsusiyyətdən başqa. Sürət. O, geriyə düşdü, topu aşağıda qəbul etməyə, hücumları sakitləşdirməyə çalışdı. Amma dalğa-dalğa gələn Argentina təzyiqi qarşısında bu, sadəcə yetərli olmadı.
Bu artıq Kane üçün oyun deyildi. Tuchel onu meydandan götürməli idi. Götürmədi. Kane isə önündə baş verən faciəyə sadəcə şahidlik etdi.
Oyundan sonra özü də etiraf etdi ki, komanda önə çıxmalı, topa daha çox sahib olmalı idi: topa presin çatışmadığını, Argentina üçün momentumu asanlaşdırdıqlarını dedi. Paradoks ondadır ki, bu çatışmazlığın bir hissəsi məhz onun mövqeyi və rolu ilə bağlı idi.
Rekord mövsüm, yarımçıq qalan mövsüm
Bu finala bənzər yarımfinal, Kane üçün mövsümün son akkordu idi. Və bu akkord kəskin dissonans verdi. Çünki klub mövsümündə o, demək olar ki, mükəmməl idi.
Bayern Munich forması ilə keçən il rekordu alt-üst etdi: bütün turnirlərdə 58 qol, liqada 36. Avropanın beş böyük liqasında heç kim bu rəqəmə çata bilmədi. Klub tarixində 100 qol+asist həddinə bu qədər sürətlə çatan başqa oyunçu olmayıb. Bayern liqanı 16 xal fərqlə qazandı, özü də mövsümün sonunda sürəti bir az aşağı salmış halda.
Bu rəqəmlər Ballon d'Or müzakirələrində onu ciddi namizədə çevirdi. Robert Lewandowski belə bu qədər yüklü mövsüm keçirməmişdi. Statistik baxımdan Kane Messi-Ronaldo səviyyəsinə toxunurdu. Təkcə rəqəmlərə baxsan, Michael Owen-dən sonra bu mükafata ən yaxın olan ingilis o idi.
Amma Bayern-in böyük turnirlərdəki performansı işə qarışdı. Komanda sonradan çempion olacaq PSG ilə dişə-diş oynasa da, geridönüşü tamamlaya bilmədi, yarımfinalda 6:5 hesabı ilə əldən verdi. Kane üçün Dünya çempionatı bir növ yeni səhifə idi. Özü də etiraf etmişdi ki, güclü mundial onu yenidən Ballon d'Or mübarizəsinə qaytara bilər.
Turnirə necə başladısa, bu iddianı o qədər dəstəklədi. Xorvatiyaya iki qol, Panamaya bir, Kongoya iki, Azteca-da isə bir məhsuldar ötürmə. Jude Bellingham ilə birlikdə komandanı daşıyırdı, qalanlar sadəcə öz işini görürdü.
Qızıl buts uğrunda mübarizə də əlverişli görünürdü. Argentina ilə yarımfinala çıxarkən Messi və Mbappe-dən cəmi iki qol geri idi. Məntiq deyirdi ki, İngiltərə finala yüksəlmək istəyirsə, Kane-in qollarına möhtacdır. Başqa cür desək, səhnə onun üçün qurulmuşdu.
Qapı açıq idi, o isə keçə bilmədi.
Qızıl buts, qızıl fürsət və bəlkə də son şans
Argentinaya qarşı susqunluq, yəqin ki, Qızıl buts xəyalını da bitirdi. Üçüncü yer uğrunda Fransa ilə oyunda het-trik belə vursa, Messi-nin İspaniya ilə finalda susacağını iddia etmək sadəlövhlük olardı. Kane Almaniyaya qayıdacaq: nə Qızıl buts, nə final, nə də mövsümün üstünü bəzəyən beynəlxalq kubok.
Ən ağrılısı odur ki, bu, həqiqətən də onun üçün son böyük şans ola bilər.
Bayern-ə keçid sanki karyera yenidən doğuluşu idi. Tottenham-da bir-iki il artıq qaldığı hissini indi hamı anlayır. Orada möhtəşəm idi, illərlə Premyer Liqanın ən elit hücumçularından biri oldu, amma ətrafdakı problemlər, yetərsiz sərmayə, dağınıq layihə onu məhdudlaşdırdı. İroniyaya bax ki, o getdikdən sonra klub yüzmilyonlarla xərcləməyə başladı.
Bayern-də ilk iki mövsüddə qazandığı uğur, əslində, onun legitimliyinin möhürü idi. Kane ən yüksək səviyyədə hələ də fərq yarada biləcəyini sübut etdi. Bəlkə də, hətta hələ pikinə belə çatmamışdı. O, dəfələrlə başqa idman növlərindən, idmançıların bədənlərinə necə qayğı göstərdiyindən danışıb. Zamanla mübarizə aparmaq istəyir. Klub səviyyəsində buna gücü çatdığını göstərdi.
Amma yığma futbolu tamam başqa ritmdir. Burada uzun mövsümlər, tədrici taktiki tənzimləmələr, istirahət həftələri yoxdur. Heç kimə “bu turu burax, növbəti həftə qayıdarsan” deyə bilməzsən. İngiltərə düşərgəsini maksimum uzatmağa çalışdı, amma yenə də bu, iki aydan az idi. Uzun mövsümdən sonra birbaşa sprint. Və Kane, ən vacib anda, yıxıldı.
Ən yaxşı hücumçu, amma yarımçıq miras
Əgər bu həqiqətən də onun böyük turnirlərdəki son zirvə şansı idisə, onda Kane-in İngiltərə mirası çox qəribə görünür. Çünki bir tərəfdən, o, yəqin ki, ölkənin tarixində ən yaxşı hücumçudur.
Bu tempdə davam etsə, yığmada 100 qolu keçməsi demək olar ki, qaçılmazdır. Peter Shilton-un 125 oyunluq rekorduna çatmaq da əlindədir – hazırda 121 matçı var. Dünya çempionatlarında ən çox penalti qolunun müəllifidir. 2018-də Qızıl buts qazandı.
Amma böyük turnirlərdəki uğursuzluqlar bu mirası kölgələyəcək. Euro 2024-də effekt vermədi, 2022-də Qətərdə həlledici penaltini qaçırdı. 2018 Dünya çempionatı və 2021 Avropa çempionatında komandalar daha zəif olsa da, Kane heç vaxt Messi, Ronaldo, Pele, Maradona və ya Henry kimi ölkəsini çiynində daşıyan forvard obrazına yüksələ bilmədi. Rəqəmləri bu adlarla eyni cərgədə, amma vitrinində böyük kubok yoxdur.
İngiltərənin də dalanı yoxdur
Burada məsələ təkcə Kane deyil. İngiltərənin öz problemi də dərinləşir. Hücum xəttinə baxanda, gələcək üçün mənzərə qorxuducu dərəcədə boşdur. Tuchel bu Dünya çempionatına 30 yaşlı Ollie Watkins və 30 yaşlı Ivan Toney ilə gəldi. Ardınca gələn gənc, elit səviyyəyə hazır hücumçu görünmür.
Belə olan halda, Kane-i kənara çəkmək nə qədər realdır? Çətin. O, 2028-də də yəqin ki, heyətdə olacaq. İngiltərə həmin turnirdə də güclü görünə bilər, amma o vaxta qədər Kane-in fiziki zirvəsi çoxdan arxada qalacaq. Alternativ isə yoxdur.
Kane özü davam etmək istəyir. Deyir ki, yığma onun “qürur və sevinc” mənbəyidir, ən çox sevdiyi şeydir. Yaşını xatırladır, amma Messi nümunəsini göstərir: 33 yaşın son deyil, hələ də ən yüksək səviyyədə oynamaq mümkündür. Limit qoymaq istəmir.
Amma tarix göstərir ki, o, artıq bir neçə dəfə “böyüklüyünü sübut etmək” şansını əldən verib. Bu Dünya çempionatı isə, xüsusən də Argentina qarşısında bu şəkildə əldən çıxan fürsət, onların içində ən böyüyü kimi görünür.
Bəlkə də, Kane-in karyerası elə bu paradoksla yadda qalacaq: rəqəmlərdə nəhəng, anlarda isə bir addım gec. İngiltərə üçün sual indi budur – növbəti addımı kim atacaq?
