İngiltərə və Avropa Assosiasiyalarının FIFA ilə qarşıdurması
Futbolun mərkəzində, süni ot örtüyü deyil, real siyasi zəlzələ yaşanır. İngiltərə və bir sıra Avropa assosiasiyaları tərəfindən FIFA turnirlərinə mümkün boykot artıq abstrakt hədə deyil, masanın üstündə dayanan real ssenaridir.
Bu gərginlik ötən həftə zirvəyə qalxdı. Gianni Infantino-nun Dünya Çempionatı da daxil olmaqla, FIFA-nın əsas kommersiya aktivlərinə böyük payların satılmasını idarə edəcək yeni törəmə şirkət yaratmaq planı ortalığa çıxanda, futbol ailəsində etimad xətti qopdu. Cümə gecəsi bu plan rəsmən geri çəkildi, amma buraxılan iz silinmədi.
UEFA-nın sərt cavabı
UEFA tərəddüd etmədi. Qitə futbol qurumu Sky News-a göndərdiyi kəskin bəyanatda mövqeyini açıq şəkildə sərtləşdirdi. Bildirildi ki, Avropa assosiasiyaları FIFA turnirlərində iştirak etməmək üçün şərtlərini əvvəldən aydın qoyub: əvvəlcə böyük turnirlərin “satılması” ilə bağlı təkliflər tam şəkildə geri götürülməli, sonra isə bu cür addımların bir daha təkrarlanmayacağına dair qəti təminat verilməlidir.
Bu iki şərt – UEFA-nın sözləri ilə – hələ də yerinə yetirilməyib. Qurum xatırlatdı ki, şənbə günü yaydığı bəyanatda Gianni Infantino-nun prezidentliyinə etimadını itirdiyini açıq elan edib və bu mövqe dəyişməyib. Dünən FIFA rəhbərliyində çalışan bəzi şəxslərin – karyerası birbaşa prezidentin rəğbətindən asılı olan insanların – Infantino ilə razılaşması isə UEFA-nın fikrincə, heç nəyi dəyişmir.
Başqa sözlə, Avropa futbolu geri addım atmır.
Zürich-dən zeytun budağı – və sərhədlər
Artan üsyan qarşısında Gianni Infantino və FIFA baş katibi Mattias Grafström zərəri azaltmaq üçün birgə məktubla çıxış etdilər. Məktubda kommersiya planının elan olunma tərzinə görə peşmanlıq ifadə olundu, səhvlərə görə üzr istəndi. Amma Avropa assosiasiyalarının getdikcə daha açıq şəkildə tələb etdiyi rəhbərlik dəyişikliyi barədə heç nə deyilmədi.
FIFA rəhbərliyinin rəsmi məktubunda qeyd olundu ki, edilən səhvlərə görə səmimi üzr istənilir, bu cür halların təkrarlanmayacağına dair öhdəlik götürülür və təklifin mətbuata sızmasından sonra da yanlış addımlar atıldığı etiraf olunur. Qurum növbəti FIFA Council iclasında təqdim olunmaq üçün daxili icmal və hesabat vəd edir.
Amma eyni məktubda başqa ton da vardı. FIFA, layihənin hüquqi baxımdan tam qaydalara uyğun hazırlandığını vurğuladı, məxfi məlumatların sızmasına qarşı sərt xəbərdarlıq etdi və özünün nizamnamə çərçivəsində hərəkət etdiyini israrla qeyd etdi. Dünya futbol ictimaiyyəti Dünya Çempionatının “hissə-hissə satılması” ideyasına şokla reaksiya verərkən, Zürich rəhbərliyi özünü müdafiə mövqeyindən geri çəkilmədi.
FIFA-nın məktubunda açıq mesaj yer alırdı: layihə rəsmən geri götürüldükdən sonra təşkilat artıq öz bütövlüyünə, idarəetmə prinsiplərinə və prosedurlarına qarşı hücumlara dözməyəcəyini, adını və nüfuzunu qorumaq üçün bütün zəruri addımları atacağını bəyan etdi. Hər şeyin FIFA-nın normativ çərçivəsinə tam uyğun edildiyi iddia olundu.
Boykotun ilk zərbəsi: gənclər və qadın futbolu
Bu siyasi toqquşmanın nəticələri kağız üzərində qalmaqdan çox uzaqdır. İlk real sınaq artıq gələn ay gələ bilər. İngiltərənin həm gənclər, həm də əsas yığmaları potensial boykotun birbaşa təsiri altındadır.
İlk böyük sınaq nöqtəsi Women’s U20 World Cup olacaq. Turnir üçün İngiltərə artıq hazırlıq heyətini elan edib. İndi isə həmin gənc futbolçular üçün sual təkcə start heyətinə düşüb-düşməmək deyil, ümumiyyətlə turnirə gedib-getməməkdir. Qitə ilə Zürich arasındakı siyasi mübarizə, ən həssas yerdən – gənc oyunçuların karyerasından – vurmağa hazırlaşır.
Gözlər daha irəlidə: Dünya Çempionatının taleyi
Daha böyük səhnədə isə risklər qat-qat ağırdır. Beynəlxalq təqvim, Infantino üçün sadəcə sıx qrafik deyil, mina sahəsinə çevrilə bilər.
2027 Women’s World Cup üçün pley-off mərhələləri oktyabrda keçiriləcək. Burada İngiltərə, Scotland, Wales, Northern Ireland və Republic of Ireland iştirak etməlidir. Bu ölkələrdən hər hansı birinin, yaxud bir neçəsinin, yaxud hamısının boykota qoşulması təkcə bir turnirin yox, bütün sistemin etibarlılığını sual altına sala bilər.
Əgər Avropa assosiasiyaları mövqelərindən dönməsə, FIFA isə siyasi kursunu dəyişməsə, o zaman sual artıq belə olacaq: gələcək Dünya Çempionatları həqiqətən “dünya”nı əks etdirəcəkmi, yoxsa ən güclü futbol mərkəzlərindən bəziləri kənarda qalacaq?
Cavab hələ yoxdur. Amma bir həqiqət aydındır: bu dəfə mübahisə sadəcə təqvim, VAR və ya ofsayd xətləri barədə deyil. Söhbət oyunun öz ruhunun kimə məxsus olduğundan gedir.
