İran millisinin 2026 dünya çempionatındakı iştirakı getdikcə daha çox siyasi və hüquqi düyünə çevrilir. Turnirin startına aylar qalmış, meydandakı rəqiblərdən çox, meydandan kənardakı risklər müzakirə olunur.
Tehranın tələbi: ABŞ yox, Meksika
66 yaşlı idman naziri Əhməd Daniya Mali çərşənbə axşamı verdiyi açıqlama ilə mövqeyi bir daha sərtləşdirdi. Onun sözlərinə görə, İran Futbol Federasiyası hələ də rəsmi şəkildə FIFA-ya müraciət edib və qrup oyunlarının ABŞ-dan Meksikaya köçürülməsini istəyir. Səbəb kimi ABŞ-İsrail–İran müharibə vəziyyəti fonunda təhlükəsizlik riskləri göstərilir.
Federasiya artıq ötən ay FIFA ilə danışıqlara başladığını bildirmişdi. Elə həmin günlərdə FIFA prezidenti Gianni Infantino isə İranın 2026 mundialında təqvim üzrə, yəni ABŞ-da oynayacağını vurğulamışdı. Yəni, təşkilatçı qurum şərti dəyişməyə hazır görünmür, Tehran isə geri addım atmır.
Daniya Mali Anadolu agentliyinə açıqlamasında açıq danışdı: “Matçlarımızın ABŞ-dan Meksikaya köçürülməsi ilə bağlı FIFA-ya müraciətimiz qüvvədədir, amma hələ cavab almamışıq”.
Nazir davam etdi: “Əgər bu tələb qəbul olunsa, İranın dünya çempionatında iştirakı təsdiqlənəcək. Amma hələlik FIFA tərəfindən heç bir reaksiya yoxdur”.
Bu cümlə ilə də məsələni sırf idman çərçivəsindən çıxarıb hökumət səviyyəsinə qaldırdı: “İdman naziri kimi, Futbol Federasiyası ilə birlikdə yığmanın mundiala hazır olmasını təmin edəcəyik. Lakin yekun qərarı Nazirlər Kabineti verəcək”.
Kağız üzərində hər şey hazırdır
Kağız üzərində isə hər şey çoxdan müəyyənləşib. İran, Group G-dəki bütün oyunlarını ABŞ-da keçirməlidir. Rəqiblər – Yeni Zelandiya və Belçika ilə Los Angeles-də, qrup mərhələsinin son matçı isə Misirə qarşı Seattle şəhərində.
Bu, futbol baxımından cəlbedici, siyasi baxımdan isə gərgin ssenaridir. Stadionlar dolu, televiziya reytinqləri yüksək olmalıdır. Amma Tehranın gözündə ilk sual budur: təhlükəsizlik kim tərəfindən və necə təmin olunacaq?
ABŞ prezidenti Donald Trump ötən ay mövzuya toxunaraq İran millisinin ölkəsində oynamağa “xoş gəldin” deyib. Eyni zamanda, bunun öz həyatı və təhlükəsizliyi üçün “uyğun olmaya biləcəyini” dilə gətirib. Sonradan isə dəqiqləşdirib ki, futbolçulara hər hansı təhlükə ABŞ-dan gəlməyəcək.
Siyasi ritorika bir tərəfə, İran tərəfi üçün əsas məsələ rəsmi təminat sənədləridir.
Təhlükəsizlik bəndi – ən ağır şərt
Daniya Mali çıxışının son hissəsində məhz bu hüquqi məqama toxundu: “FIFA-nın müvafiq qaydalarına əsasən, ev sahibi ölkədə təhlükəsizlik təmin olunmalıdır. Dünya çempionatı yaxınlaşır, belə təminatları bu müddətdə əldə etmək isə olduqca şübhəlidir”.
Nazirin bu cümləsi faktiki xəbərdarlıq idi. O, ardınca daha da irəli getdi: “Bu şəraitdə ABŞ-da keçiriləcək dünya çempionatı oyunlarında İranın iştirak ehtimalı çox aşağıdır”.
Son nöqtəni isə belə qoydu: “Əgər zəruri təhlükəsizlik təminatları təqdim olunarsa, hökumət İranın mundialda iştirakı ilə bağlı öz qərarını verəcək”.
Beləliklə, Tehran topu FIFA və ev sahibi ölkələrin meydançasına atdı. Qısa müddətdə konkret təminatlar gəlməsə, İranın geri çəkilməsi real ssenariyə çevrilir.
Əgər İran çəkilsə… İtaliya səhnəyə çıxa bilərmi?
İndi sual təkcə İranın nə edəcəyi deyil. Əgər Tehran mundialdan imtina etsə, boş qalan yer kimin olacaq?
Britaniya nəşri The Sun məlumat yayıb ki, son üç dünya çempionatının final mərhələsinə qatılmayan İtaliyanın hələ də çox zəif də olsa, 2026 mundialına gedə bilmək şansı mövcuddur. Söhbət rəsmi qərardan yox, ehtimaldan gedir, amma qaydalar da öz sözünü deyir.
İtaliya, pley-off mərhələsindən keçə bilməyən komandalar arasında FIFA reytinqinə görə ən yüksək pillədədir. Bu fakt, İran rəsmi şəkildə iştirakdan imtina edəcəyi təqdirdə, “Squadra Azzurra” üçün gözlənilməz qapı aça bilər.
Meydanda hələ heç bir top vurulmayıb, amma 2026 mundialı artıq indi siyasi qərarların, təhlükəsizlik sənədlərinin və mümkün sensasiyaların turnirinə çevrilib. İndi hamının gözü bir sualdadır: Tehran geri addım atacaq, yoxsa dünya çempionatının ən səs-küylü yoxluğu kimi tarixə düşəcək?
