İran Yığması 2026 Dünya Çempionatında Şikayət Edəcək
İran yığması 2026 Dünya Çempionatında üzləşdiyi səfər məhdudiyyətlərinə görə Fifa-ya rəsmi şikayət etməyə hazırlaşır. Turnirin ABŞ, Kanada və Meksikada keçiriləcəyi mundialda iranlıların hər oyundan öncə və sonra hərəkət azadlığı, faktiki olaraq, vizanın şərtləri ilə kilidlənib.
ABŞ-a giriş icazəsi yalnız oyunadək bir gün əvvəl verilir. Komanda matçın keçirildiyi günün axşamı ölkəni tərk etməlidir. Nə bir gün artıq, nə də hazırlıq üçün əlavə saat.
Los-Ancelesdə Yeni Zelandiya ilə 2:2 hesablı açılış oyunundan sonra baş məşqçi Amir Qalenoei komandasını turnirin “ən çox sıxışdırılan” yığması adlandıranda, bu sözlər sadəcə emosional şikayət kimi görünə bilərdi. Amma indi məsələ rəsmi müstəviyə daşınır.
Bərabər şərtlərə ziddir
İran Futbol Federasiyası (FFIRI) yaydığı bəyanatda bu məhdudiyyətləri “bütün iştirakçı komandalar üçün bərabər şərtlərin təmin olunması prinsipinə zidd” adlandırıb və bunun hazırlıq prosesinə mənfi təsir göstərə biləcəyini vurğulayıb.
Federasiya açıq yazır: narazılıq formal şəkildə Fifa-ya çatdırılacaq, rəsmi şikayət proseduru işə salınacaq.
İranın dünya çempionatındakı iştirakı elə başlanğıcdan qeyri-müəyyənliklə, Yaxın Şərqdəki müharibə və təhlükəsizlik narahatlıqları ilə müşayiət olunurdu. Gərginliyin fonunda Fifa prezidenti Gianni Infantino Yeni Zelandiya ilə oyundan sonra İran komandasının paltardəyişmə otağına enərək komanda ilə görüşüb. Bu ziyarət, meydandakı 2:2-dən çox, kənardakı siyasi fonu xatırlatdı.
Məsələ yalnız uçuş qrafiki ilə bitmir. Komandanın bir neçə “əsas” qərargah üzvü ABŞ vizası ala bilməyib. Turnirin startına az qalmış İran tərəfinə ayrılmış bilet kvotası da ləğv edilib. FFIRI Fifa-nı “neytrallıq, ədalət və qəbul olunmuş qaydaların qorunmasına” çağırır.
Şərtləri qəbul etmişdilər
ABŞ Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyinin sözçüsü isə tamam başqa ton tutur. BBC-yə açıqlamasında o, İran yığmasının bu şərtlərə əvvəlcədən razılıq verdiyini bildirir: yəni, qaydalar sonradan dəyişdirilməyib, İran komandasına əvvəlcədən məlum olub.
Ağ Ev Fifa Task Force-un icraçı direktoru Andrew Giuliani də ABŞ-ın mövqeyini aydın ifadə edib. Onun sözlərinə görə, komanda oyundan bir gün əvvəl ölkəyə buraxılacaq, matç bitən kimi isə axşam saatlarında yenidən çıxmalı olacaq. Eyni mexanizm Los-Anceles üçün də qüvvədə qalacaq.
Bu, İranın istədiyi turnir rejimindən tamamilə fərqlidir.
Baza dəyişdi, problemlər qaldı
İran yığması Yaxın Şərqdəki münaqişə fonunda baza qərarını da dəyişməli olub. Komanda əvvəlcə ABŞ-ın Arizona ştatında məskunlaşmağı planlaşdırırdı, amma sonda Meksikanın Tixuana şəhərini seçdi. Buna baxmayaraq, qrup mərhələsində qalan iki oyunun hər ikisi ABŞ-da keçiriləcək.
Cədvəl sıxdır və bu sıxlıqda hər saatın qiyməti var. İran 21 iyunda (20:00 BST) Los-Ancelesdə Belçika ilə, 27 iyunda (04:00 BST) Sietldə Misirlə qarşılaşacaq.
FFIRI bildirir ki, komanda optimal texniki və fiziki hazırlıq üçün hər oyundan iki gün əvvəl matçın keçiriləcəyi şəhərə çatmalı, oyundan bir gün sonra isə baza düşərgəsinə qayıtmalı idi. Yeni Zelandiya ilə görüşdən əvvəl bu xahiş rədd olunub.
İndi eyni ssenari yenidən təkrarlanır.
Belçika matçı öncəsi yenidən divara dirənən tələb
Federasiya açıqlamasında yazır ki, Belçikaya qarşı Los-Ancelesdə keçiriləcək ikinci matç üçün də eyni tələblə müraciət ediblər. Oyunun yerli vaxtla günorta saat 12:00-da başlanacağı nəzərə alınaraq, futbolçuların şəraitə uyğunlaşması, son məşqin keçirilməsi və hazırlığın tamamlana bilməsi üçün iki gün öncədən şəhərə köçmək istənilib.
Texniki arqumentlər sadalanıb, oyunun vaxtı və məsafələr göstərilib. Amma cavab yenə eyni olub: rədd.
Beləliklə, İran yığması hər dəfə oyuna, demək olar ki, “uçuşdan birbaşa” çıxacaq, rəqiblər isə tam bərpa olunmuş, uyğunlaşmış vəziyyətdə meydana çıxacaq. FFIRI-nin “bərabər şərtlər pozulur” arqumenti məhz buradan doğur.
Siyasət, təhlükəsizlik və meydanın sərhədləri
ABŞ və İran prezidentləri artıq müharibəyə son qoymağı hədəfləyən ilkin sülh sazişinə imza atıblar. Kağız üzərində gərginlik azalsa da, dünya çempionatının logotipi altında belə, iki ölkə arasındakı dərin etimadsızlıq hiss olunur.
İran tərəfi hesab edir ki, təhlükəsizlik adı ilə tətbiq olunan məhdudiyyətlər komandanın idman şansına toxunur. ABŞ rəsmiləri isə qaydaların əvvəlcədən məlum olduğunu, təhlükəsizlik çərçivəsinin hamı üçün dəyişməz qaldığını deyir.
Nəticədə meydandakı mübarizə hələ başlamamış, İran artıq başqa cəbhədə – Fifa dəhlizlərində, komitə otaqlarında, rəsmi məktublarda – mübarizəyə girişib.
İndi sual budur: bu şikayət sadəcə səs-küy kimi yadda qalacaq, yoxsa 2026 mundialında futbolun sərhədlərini siyasət deyil, yenidən oyunun özü müəyyən edəcək?
