İspaniya – Belçika: SoFi-də Gec Oyanan Üsyan
İspaniya bu mundialda hələ tər tökmədən irəliləyib. Qapısında sıfır, meydanda soyuq baş, topa tam nəzarət. İndi isə qarşıda ABŞ-ı turnirdən kənarlaşdıran, Senegal qarşısında ölünü dirildən, amma hələ də tam olaraq kim olduğunu axtaran Belçika var. Mükafat isə Fransa ilə yarımfinal görüşüdür.
Səhnə: Inglewood, isti axşam, soyuq hesab
SoFi Stadium, Kaliforniya. Cümə, 10 iyul, yerli vaxtla günorta. Dünya reytinqində üçüncü olan Avropa çempionu İspaniya səkkizinci pillədə qərarlaşan Belçika ilə üz-üzə gəlir. Kağız üzərində favorit aydındır. Amma bu turnirdə kağız tez-tez cırılıb.
İspaniya H qrupunu yeddi xalla zirvədə bitirib: Cape Verde ilə sönük 0:0, ardınca Səudiyyə Ərəbistanına 4:0, Uruqvaya 1:0. Pley-offda əvvəlcə Avstriya 3:0, sonra Portuqaliya 1:0 – Mikel Merinonun 91-ci dəqiqədəki zərbəsi ilə. Beş oyunda sıfır buraxılmış qol, 609 dəqiqəlik tarixi rekord seriyası.
Belçikanın yolu daha çətin, daha dramatik olub. G qrupunda Misirlə 1:1, İranla 0:0, sonda Yeni Zelandiyaya 5:1. Ardınca Senegal qarşısında 0:2-dən 3:2-yə möhtəşəm dönüş: son beş dəqiqədə Romelu Lukaku və Youri Tielemans, əlavə vaxtda penalti ilə tamamlanan hekayə. Sonra isə ABŞ-a qarşı 4:1 – özü də Folarin Balogun ətrafında yaranan diskvalifikasiya qalmaqalının kölgəsində.
İndi isə bu iki fərqli ritm eyni axşamda toqquşur.
İspaniya: dəmir arxa xətt, hələ açılmamış hücum potensialı
Luis de la Fuente-nin komandası bu mundialda təməlini müdafiədən qurub. Unai Simón beş oyunda beş “quru” matçla turnirin rekordunu genişləndirib. Aymeric Laporte və Pau Cubarsí mərkəzdə demək olar ki, səhvsiz oynayıb. Amma bu möhkəmlik təkcə müdafiəçilərin işi deyil.
İspaniya topu elə uzun müddət özündə saxlayır ki, rəqibin nəfəsi kəsilir. Yüksək press, itirilən topun dərhal geri qazanılması, rəqibi öz cərimə meydançasına sıxan struktur. Rəqiblər İspaniyanın qapısına cəmi 29 dəfə zərbə endirə bilib – Belçikanın buraxdığı 53 zərbənin təxminən yarısı.
Hücumda isə tablo bir az daha qarışıqdır. Mikel Oyarzabal Səudiyyə Ərəbistanı və Avstriya qarşısında dubl edib, amma Uruqvaya və Portuqaliyaya qarşı komanda uzun müddət kəsərsiz görünüb. Sanki hamı kimin isə partlayışını gözləyir.
Bu “kimsə”nin adı çoxdan məlumdur: Lamine Yamal. 19 yaşına az qalmış “Barcelona” ulduzu hələ bu turnirdə tam alışmayıb. Portuqaliyaya qarşı Nuno Mendes onu çox yaxşı bağladı, əvəzləyən Nelson Semedo da eyni işi gördü. Amma Belçikanın bu mundialdakı dalğalı müdafiəsini nəzərə alanda, məhz bu oyun onun üçün səhnəyə tam çıxış ola bilər.
Mərkəzdə Rodri yavaş-yavaş tam formasına qayıdır və bu, İspaniyanın oyununun ritmini müəyyən edir. Onun yanında De la Fuente üçün əsas sual “10 nömrə” zonasındadır. Dani Olmo turniri pis keçirmir və Portuqaliyaya qarşı hücumda ən parlaq adlardan biri idi. Amma Merinonun son dəqiqə qolu onu güclü alternativə çevirib. Pedri isə gözlənilən səviyyədən uzaqdır, buna görə də “Paris Saint-Germain” yarımmüdafiəçisi Fabián Ruiz-in startda görünməsi sürpriz olmaz. Solda Alex Baena-nın davam etməsi gözlənilir – indiyə qədər etibarlı performans göstərib.
Bir cümlə ilə: İspaniya topa nəzarəti ilə boğur, qapısında səhv etmir, hücumda isə hələ tam açılmayıb. Bu, Belçika üçün həm şansdır, həm də təhlükə.
Belçika: ulduzlardan imtina və gecikmiş balans
Rudi Garcia qrup mərhələsində sanki köhnə Belçikanın kölgəsi ilə mübarizə aparırdı. Komanda nə press edə bilirdi, nə də kollektiv şəkildə boş topları yığa bilirdi. Hər şey Senegal qarşısında 0:2 geridə olduqları anda dəyişdi.
Garcia cəsarətli qərar verdi: Kevin De Bruyne və Jeremy Doku kənara, əvəzlərinə Dodi Lukebakio və Nicolas Raskin. Kağız üzərində bu, daha az hücumameyilli görünürdü – Raskin daha çox top qoparan, yoxlayıcı tipli yarımmüdafiəçidir, yoxsa açar ötürmə ustası deyil. Amma məhz bu dəyişiklik Belçikanı kollektivə çevirdi.
Raskin, Tielemans və Amadou Onana ilə birlikdə mərkəzdə balans yaratdı. Onananın ABŞ-a qarşı 21-ci dəqiqədə ön çarpaz bağının qopması ilə turniri bitməsi ağır zərbə idi, amma Hans Vanaken oyuna girəndən sonra da Belçika üstünlüyünü qorudu. Daha sonra Lukaku və Doku yorulmuş rəqib müdafiəsinə qarşı oyuna atıldı və məhz bu zaman onların fərdi keyfiyyəti işə yaradı.
İndi əsas sual budur: Garcia İspaniyaya qarşı yenə də eyni reseptə sadiq qalacaqmı? Bütün işarələr bəli deyir. De Bruyne ABŞ-a qarşı ümumiyyətlə oyuna girmədi. Belçika artıq daha möhkəm, daha kompakt görünür və ulduz gücünü oyunun son mərhələlərinə saxlayır.
Bu, İspaniyanın topa nəzarətinə qarşı məntiqli yanaşmadır. Belçika indi daha çox kollektiv, daha az “De Bruyne-ə ver, özü nəsə etsin” komandasıdır. Leandro Trossard 17 yaradılmış qol epizodu ilə turnirin lideridir, Tielemans isə həm təmkin, həm də cərimə meydançasına gec, amma öldürücü qaçışları ilə fərqlənir.
Amma bir problem var: bu komanda hələ də rəqiblərin zərbələrini çox buraxır. 53 zərbə, altı fərdi səhv nəticəsində qapıya zərbə imkanı – bu göstəricidə yalnız ABŞ və Braziliya onlardan irəlidədir. Və indi qarşılarında topu itirən kimi dişləyən İspaniya pressi var.
Kənarlar: oyunun ürəyi
Bu qarşılaşmanın taleyi çox güman ki, cinahlarda həll olunacaq.
Sağda Yamal – Pedro Porro tandemi turnir ərzində epizodlar şəklində də olsa, parlaq anlar göstərib. Yamal birə-bir vəziyyətlərdə turnirin ən təhlükəli oyunçularından biridir, sadəcə hələ ardıcıl olaraq “partlamayıb”. Porro ilə kombinasiyaları, mərkəzə çəkilib boş zonaya ötürmələri Belçikanın cinah müdafiəçilərini ciddi sınağa çəkəcək.
Solda Marc Cucurella və Baena tez-tez üst-üstə düşən qaçışlarla rəqib cinahını yükləyir, Avstriyaya qarşı bunu mükəmməl nümayiş etdirmişdilər. Dərinlik arxasına qaçışlar, aşağı kəsilmiş ötürmələr – İspaniyanın bu turnirdə yaratdığı üç aşağı ötürmə şansı var, bu baxımdan Belçika, Niderland və İsveçrə ilə birlikdə zirvəni bölüşürlər.
Belçika da cinahları sevir. Garcia-nın komandası tam əksinə – bəzən müdafiəçilərin topsuz qaçışlarından istifadə edərək, cinah hücumçuları üçün boşluq açır. Yeni Zelandiya qarşısında 5:1 hesablı qələbədə bu plan dəfələrlə işə düşdü. Onlar da aşağı ötürmələrdən üç qol imkanı yaradıb və turnirin birincisi olan 58 birtoxunuşlu zərbə ilə oynayırlar. İspaniya bu göstəricidə 46 ilə üçüncüdür.
Yəni ritm yüksək olacaq, xüsusilə cinahlarda düşünməyə vaxt çox olmayacaq.
Top yox olanda: kim daha yaxşı nəfəs alır?
Burada İspaniyanın üstünlüyü açıqdır. De la Fuente-nin komandası topu itirən kimi rəqibi boğur. Yüksək zona pressi, qısa zamanda topun geri qazanılması – bu, onların 36 dəfə rəqibin son üçdəbirində topu ələ keçirməsi ilə rəqəmləşir. Turnirdə heç kim bu qədər yüksək zonada top qazanmayıb.
İspaniya eyni zamanda ofsayd tələsində də ustalıq göstərir: rəqiblərini 18 dəfə ofsayda salıblar – mundialda birinci göstərici. Bu, xəttin birlikdə hərəkət etməsini, müdafiənin ox kimi düz qalmasını tələb edir. İndiyə qədər bu riskli xətt mükəmməl işləyib.
Belçika isə bu sahədə xeyli dalğalıdır. Onların orta xətti bəzən asanlıqla yarılır, rəqiblər müdafiə ilə yarımmüdafiə arasındakı boşluqları tapmağı bacarır. Altı fərdi səhv birbaşa zərbə ilə nəticələnib, bu da İspaniyanın çevik hücumçuları üçün cazibədar dəvətdir.
Digər tərəfdən, Belçika hücumda çox çəkir. 107 zərbələrindən cəmi 14-ü “təmiz zərbə” hesab olunur – qarşısında sıfır və ya bir müdafiəçi olan vəziyyətlər. Amma bu 14-dən 13-ü qolla nəticələnib. Bu, effektivlik baxımından Fransa, İngiltərə və İspaniyanı belə geridə qoyan nəhəng göstəricidir. Yəni onlara bir neçə təmiz fürsət verilsə, bunu bağışlamaya bilərlər.
Tarix: Ceulemans-dan bu günə
İspaniya və Belçika ilk dəfə 1920-ci ildə, Antverpendə keçirilən Olimpiadada qarşılaşıb. O vaxt meydan sahibi belçikalılar 3:1 hesabı ilə qalib gəlmişdi. Ən məşhur duel isə 1986-cı ildə Meksikadakı Dünya çempionatının 1/4 finalında olub.
Jan Ceulemansın dalışla vurduğu baş zərbəsi Belçikanı önə çıxarmış, Juan Señor isə son beş dəqiqədə 30 metrlik möhtəşəm zərbə ilə hesabı bərabərləşdirmişdi. Penaltilər seriyasında Jean-Marie Pfaff-ın qurtarışı İspaniyanın mundial tarixində uzun illər davam edəcək penalti kabusunun başlanğıcı olmuşdu: beş seriyadan cəmi bir qələbə.
Dörd il sonra, Italia 1990-da İspaniya qrup mərhələsində 2:1 hesablı qələbə ilə bir növ qisas aldı. O vaxt hər iki komanda qrupdan çıxmağı bacarmışdı.
XXI əsrdə isə balans tam İspaniyanın xeyrinə dəyişib. Son beş oyunun hamısı ispanların qələbəsi ilə bitib, o cümlədən 2010 mundialına aparan seçmə mərhələdəki iki qələbə. La Coruña-dakı 5:0 həmin qızıl nəslin nəyə qadir olduğunun ilk ciddi siqnallarından biri idi. Son görüş 2016-cı ildə Brüsseldə oynanılan yoldaşlıq matçı olub – İspaniya 2:0 qazanıb, meydanda isə Thibaut Courtois, Lukaku, Thomas Meunier və De Bruyne var idi.
İndi isə yeni nəsillər səhnədədir, amma tarixin ağırlığı yenə də meydanın bir tərəfində daha çox hiss olunur.
Ulduzlar: biri hələ oyanmayıb, digərləri skamyada gözləyir
İspaniya üçün baxışlar yenə Yamalın üzərinə yönələcək. Bu turnirdə onu hələ “partlayan” halda görməmişik. Portuqaliyaya qarşı Mendes və sonra Semedo onu kifayət qədər yaxşı nəzarətdə saxladı. Amma Belçikanın müdafiə xətti bu mundialda bir neçə dəfə silkələnib və məhz belə oyunlar gənc ulduzların karyerasında dönüş nöqtəsi olur.
Olmo hazırda İspaniyanın hücumda ən inamlı fiqurlarından biridir. O, start heyətinə daxil olandan sonra komandanın hücum oyunu daha axıcı görünməyə başlayıb.
Belçika tərəfində isə ən böyük adlar – Lukaku və De Bruyne – böyük ehtimalla yenə də ehtiyatda qalacaq. Komandanın son həftələrdəki yüksəlişi daha çox kollektiv strukturun məhsuludur. Trossard yaradılan epizodların sayında hamını qabaqlayır, Tielemans isə həm oyunun ritmini saxlayır, həm də cərimə meydançasına gec daxil olub vacib anlarda peyda olur.
Bu, fərdi duel deyil, daha çox iki fərqli sistemin toqquşması olacaq.
Hakim, tribunalar və sabahın sualı
Oyunu Michael Oliver idarə edəcək. Bu, onun Dünya çempionatlarında yeddinci oyunu olacaq – bu göstərici ilə ingilis hakimləri arasında birinci yerdədir. Təcrübəsi, xüsusilə yüksək tempdə və emosional matçlarda qərar vermək bacarığı bu cür oyunda xırda detala çevrilə bilər.
Qalib gələn tərəf Texasda, AT&T Stadium-da Fransa ilə yarımfinal oynayacaq. Vaxtlar artıq bəllidir, planlar çəkilib. Amma kağızdakı xətlər yalnız 90 (bəlkə də 120) dəqiqədən sonra reallığa çevriləcək.
İspaniya öz dəmir müdafiəsi və sakit gücü ilə daha bir mərhələni problemsiz keçəcək, yoxsa Belçikanın gec oyanan, amma bu dəfə çox gecikməyən üsyanı dünya çempionatının axarını dəyişəcək? Bu sualın cavabı SoFi-də, işıqlar altında yazılacaq.
