İspaniya: Dünya Çempionatı 2026-ya Yolda Ümid və İnanc

İspaniya bir zamanlar dünyaya yuxarıdan baxırdı. 2008–2012 arasında elə bir hegemonluq qurdu ki, qalan hamı kölgədə qaldı: 2010 Dünya Çempionluğu, hər iki tərəfində Avropa çempionluğu ilə birlikdə, La Roja-nı toxunulmaz göstərirdi. O sehr bitəndə isə ölkə uzun və ağrılı bir enişə yuvarlandı, illərlə təkrar-quruculuq, məyusluq, sərt ayılma.

İndi isə hava tamam başqadır. 2026 Dünya Çempionatına gedən İspaniya nə o köhnə təkəbbürü daşıyır, nə də özünə inamsızlıq içindədir. Bu dəfə ümid daha sağlam, daha ayıqdır.

Təkəbbürdən sağlam inama

Euro 2024-ə qədər skeptisizm ölkəni bürümüşdü. Luis de la Fuente-yə inam az idi, komanda şübhə altında idi. Sonra isə İspaniya həmin turnirdə dalbadal Xorvatiya, İtaliya, Almaniya, Fransa və İngiltərəni səliqə ilə kənara qoydu və qitəni yenidən fəth etdi. Bu yürüş təkcə kubok gətirmədi, La Roja-nın kimliyini də bərpa etdi.

İspaniya indi Şimali Amerikaya özünü tanıyan, nəyə qadir olduğunu dəqiq bilən komanda kimi gəlir. Sanki illərlə davam edən özünütənqid, uğursuzluqlardan sonra ölkə nəhayət, nəticə ilə romantika arasında balansı tapıb.

İspaniya-ABŞ mənşəli jurnalist və ITV Dünya Çempionatı aparıcısı Semra Hunter-in təsvir etdiyi kimi, bu komanda əvvəlki “ya titul, ya fiasko” şantajından çıxıb. Onun gözündə hazırkı La Roja “mükəmməl qurulmuş” bir mexanizmdir – dünyada yenə də sonadək gedə biləcək səviyyədə.

Ən önəmlisi isə, azarkeşlərlə komanda arasındakı zəhərli gərginlik dağılıb. Hunter deyir ki, 2008–2012 dövrünün şirin uğurları xalqı həddindən artıq şıltaq etmişdi: toxunulmazlıq illüziyası vardı. 2012-dən sonra gələn sərt zərbələr, turnirdən-turnirə məyusluq bu illüziyanı yandırıb kül etdi.

Euro 2024-ün ərəfəsində tənqid dalğası pik həddə çatmışdı. De la Fuente-yə ümid az idi, atmosfer ağır idi. Məhz bu inamsızlıq futbolçular üçün əlavə yanacaq oldu. Onlar turnirə “hamını susdurmaq” niyyəti ilə girdilər və meydanda ardıcıl ən yaxşı komanda kimi çıxış etdilər. İndi azarkeş yenidən güvənir, amma ton dəyişib: “mütləq qalib gəlməlisiniz, yoxsa məğlubsunuz” ritorikası xeyli zəifləyib.

Elektrik cinahlar və gərgin gözlənti

Bu yay zirvəyə qayıdış planının açar fiqurları cinahlardadır. Lamine Yamal və Nico Williams – bu iki ad bu gün İspaniyanın hücum xəyalının mərkəzindədir və hər ikisi üçün də düşərgədə narahat gözlənti var.

Apreldə Lamine Yamal zədələndi, hamstring problemi ilə kənarda qaldı. 18 yaşlı möcüzənin Dünya Çempionatında iştirak etməsi gözlənilir, amma ilk oyuna qədər nə qədər hazır olacağı, partlayış gücünü nə dərəcədə bərpa edəcəyi qaranlıqdır.

Hunter bu iki cinah oyunçusunu “dünyanın ən xüsusi, ən unikal oyunçuları” sırasına qoyur. Onlar olmadan İspaniyanın hücumuna xas kəskinlik, gözlənilməzlik ciddi azalır. Lamine Yamal meydanda xaos yaradan, rəqibi balansdan salan tipdir. O artıq bəzən mərkəzə çəkilərək, klassik cinah oyunçusundan çox, Messi-yə bənzər “sərbəst beyin” roluna girir və sıx oyunlarda bir anlıq dahiliklə fərqi yarada bilir.

Nico Williams isə Euro 2024-də bəlkə də komandanın ən parlaq ulduzu idi. Mayda o da hamstring zədəsi aldı. Hunter-in sözlərinə görə, bu dəfə zədə o qədər ciddi görünmür və o, məşqlərə başlaya biləcək. İspaniya struktur sayəsində onlarsız da qalib gələ bilər, amma ən yuxarı pilləyə qalxmaq üçün hər ikisinin tam gücündə olmasına ehtiyac var.

Orta xətt – bolluq içində seçim

İspaniyanın orta xətti yenə də lüks vitrinə bənzəyir. Manchester City-dən Rodri, Barcelona-dan Pedri, Gavi, Dani Olmo, Arsenal cütlüyü Martin Zubimendi və Mikel Merino, üstəgəl PSG-dən Fabian Ruiz – seçim siyahısı hər məşqçinin arzusudur.

Amma Hunter-in fikrincə, De la Fuente-nin start heyətində iki ad artıq daimi yazılıb: Rodri və Pedri. Onlar sağlamdırsa, meydandadırlar. Qalan yerlər isə plan və rəqibə görə dəyişir. Gavi oyuna diş, aqressiya və fiziki sərtlik qatır. Dani Olmo xətləri yarıb keçən, qapı qarşısına daxil olan, bəzən demək olar hücumçu kimi oynayan tipdir.

Bu zənginlik fonunda İspaniya turnir öncəsi ağır itki də yaşadı. Barcelona-nın bu mövsüm 30 qol iştirakına imza atan Fermin Lopez-i zədə vurdu – ayaq sınığı, əməliyyat, və Dünya Çempionatını buraxmaq məcburiyyəti. Hunter onu İspaniya üçün potensial “partlayış” futbolçusu kimi görürdü.

Yenə də, bu komandanın ən böyük üstünlüklərindən biri çoxşaxəlilikdir. Martin Zubimendi-nin Rodri üçün birbaşa, eyni tip ehtiyat variant kimi olması, digər oyunçuların müxtəlif mövqelərdə oynaya bilməsi De la Fuente-yə taktik manevr üçün geniş sahə verir. İspaniya orta xəttdə “şımartılmış” durumdadır.

Ən köhnə zəiflik: mərkəz hücumçusu

Bütün bu zənginliyə rəğmən, İspaniyanın tarixi “Axilles dabanı” yerində qalır. Ölkə uzun illərdir klassik, bir toxunuşla cərimə meydanında işi bitirən mərkəz hücumçusu yetişdirməkdə çətinlik çəkir.

Hunter bunu gizlətmir: onun üçün ən açıq zəiflik budur. David Villa və Fernando Torres dövründən bəri, “fox in the box” tipli, cərimə meydanında qoxu ilə qol tapan hücumçu çatışmır. Álvaro Morata-ya hörmətlə yanaşsa da, Hunter-in fikrincə, ölkənin futbol mədəniyyəti daha çox yarımmüdafiəçilər üzərində qurulub, mərkəz forvard profili isə kölgədə qalıb.

Real Sociedad-dan Mikel Oyarzabal-ın ön xətti aparacağı gözlənilir. O, Euro 2024 finalında İngiltərəyə qarşı qələbə qolunu vurmuşdu, amma rəqib müdafiəçilərin ürəyinə klassik “qorxu” salan tipik 9 nömrə deyil. Bu, İspaniyanın bu yay da cavab axtaracağı sualdır: struktur, pressing, ağıllı hərəkət və kollektivlik fərdi qatil instinktini yenə kompensasiya edə biləcəkmi?

Futbol fəlsəfəsi – lövhədən başlayan mədəniyyət

İspaniyanın illərdir Premyer Liqa-ya Pep Guardiola, Mikel Arteta, Unai Emery, Xabi Alonso, Andoni Iraola kimi məşqçilər “ixrac etməsi” təsadüf deyil. Bu, ölkənin taktiki düşüncəyə olan dərin aludəçiliyinin məhsuludur.

Hunter-in sözləri ilə desək, İspaniyada futbol bir dildir. Uşaqlıqdan taktikadan danışılır, lövhə üzərində oyunun xırdalıqları izah olunur. Hər kəs özünü bir növ “futbol filosofu” sayır. Romantika, ideya, oyunun mənası – bunların hamısı gündəlik söhbətin bir hissəsidir.

Bu mədəniyyət Premyer Liqa-ya gedən ispan məşqçilərin işində aydın görünür. Onlar kollektivə, əməkdaşlığa, bütövün fərddən üstün olmasına inanırlar. Şəxsiyyətlərini ön plana çıxarmaqdan çox, sistemi mükəmməlləşdirməyə çalışırlar. Guardiola və Xabi Alonso kimi oyunçular hələ meydanda olarkən belə, sanki artıq məşqçi idilər – oyunu oxuyan, ritmi idarə edən beyinlər.

Bu yanaşma hazırkı İspaniya millisində də hiss olunur. Ulduzlar var, amma mərkəzdə “biz” dayanır.

Qrupdan finala gedən yol

İspaniyanın qrupunda Cape Verde, Saudi Arabia və təhlükəli Uruguay var. Kağız üzərində bu, ağır “ölüm qrupu” deyil, amma tələlər gizlidir.

Hunter ilk iki rəqibə qarşı üstünlük gözləyir. Cape Verde debütantdır, Saudi Arabia isə intizamlı, yaxşı təşkilatlanmış komandadır, amma İspaniya normal günündə hər ikisini keçməlidir. Əsas sınaq Uruguay olacaq.

Cənubi Amerika təmsilçisi aqressiv, ağıllı, “küçə futbulu” hiyləgərliyini itirməmiş komandadır. Texniki cəhətdən də çox vaxt dəyərləndirildiklərindən daha istedadlıdırlar. İstəsələr, oyunu sərtləşdirib İspaniyanı fiziki və emosional mübarizəyə çəkə bilərlər. La Roja-nın bu tip rəqibə qarşı reaksiyası, Dünya Çempionatının gedişatı üçün ciddi siqnal olacaq.

Bütün bu risklərə rəğmən, Hunter yay üçün nikbin ssenari cızır. Onun proqnozuna görə, İspaniya 7–9 xal toplayıb qrupu lider bitirəcək və irəliləyəcək. Oradan sonra isə o, komandanın birbaşa finala qədər gedəcəyinə inanır.

Və soruşanda ki, sonadək gedib kuboku da qaldıra bilərlərmi, cavabı tərəddüdsüzdür: bu Dünya Çempionatını qazanan komandanın İspaniya olacağını düşünür.

İndi sual budur: bu dəfə də struktur, mədəniyyət və kollektiv şüur tarix yazmağa yetəcək, yoxsa illərin həsrəti yenə bir “9 nömrə”nin çatışmazlığında ilişib qalacaq?