Jeremy Doku: Dünya Çempionatında Ata Olma Seçimi

Jeremy Doku artıq qərarını ürəyində verib: ailə birincidir. Manchester City-nin cinah oyunçusu gələn ay ata olacaq və o, açıq şəkildə deyir – əgər həmin an dünya çempionatının ortasına düşsə belə, Belçika düşərgəsini tərk edib övladının doğumunda iştirak etmək istəyir.

Bu, sadə bir “icazə verin, gedim” hekayəsi deyil. Bu, milyonların izlədiyi turnirin, nəhəng maliyyə maraqlarının və milli komandanın hədəflərinin içində bir insanın ən şəxsi qərarıdır.

Bir cümlə, böyük qəzəb

Məsələyə od atan isə Fransa mediası oldu. L'Equipe kanalının aparıcısı France Pierron efirdə atanın uşağın doğumu zamanı “tamamilə faydasız” olduğunu, həmin anı isə “iyrənc” adlandırdı. Bir neçə saniyəlik bu cümlə futbol aləmini ayağa qaldırdı.

Reaksiya dərhal gəldi. L'Equipe rəsmi açıqlama yayaraq, aparıcının fikirlərinin “dəyərlərindən çox uzaq” olduğunu bildirdi və üzr istədi. Pierron özü də üzr istədi, Fransada yayılan xəbərlərə görə, o, bazar ertəsi verilişini təqdim etməyəcək.

Futbol dünyası – və yalnız futbol yox – bu dəfə nadir hallarda gördüyümüz qədər yekdil idi.

Doku: “Heç kim ilk övladının doğumunu qaçırmaq istəmir”

Doku dünya çempionatında artıq əsas fiqurlardan birinə çevrilib. O, Belçikanın qrupdakı ilk oyununda – Misirlə 1:1 hesablı görüşdə – 86 dəqiqə meydanda oldu. İranla 0:0 bitən matçı isə xəstəlik səbəbindən buraxdı.

24 yaşlı futbolçunun həyat yoldaşı Shireen iyulun ikinci həftəsində doğum gözləyir. Bu tarix, Belçika irəliləsə, potensial olaraq 1/4 final günlərinə düşə bilər. Yəni Doku üçün konkret seçim anı deməkdir.

O, Reuters-ə danışarkən fikrini gizlətmədi: “Əgər məndən nə istədiyinizi soruşsanız, cavabım budur: heç kim ilk övladının doğumunu qaçırmaq istəmir. Amma bilirəm ki, futbol çox başqa amilləri də özündə cəmləyir. Federasiyanın oyunçularını dəstəklədiyini və onların vəziyyətini anladığını da bilirəm. Görək nə edə biləcəyik”.

Bu, həm emosional, həm də peşəkar tərəfləri olan bir balans axtarışıdır. Doku bilir ki, təkcə özünü deyil, komandanı, federasiyanı, ictimaiyyəti də hesablamalıdır. Amma eyni zamanda ilk dəfə ata olacaq.

Ollie Watkins: “Bu, bir dəfə olur”

İngiltərə millisinin hücumçusu Ollie Watkins, iki uşaq atası kimi, belçikalı həmkarını tərəddüdsüz müdafiə etdi.

O, doğumu “iyrənc” adlandıran ifadəyə münasibət bildirərək dedi ki, belə bir təsvirin özü yolverilməzdir. Watkins həyat yoldaşının nələrdən keçdiyini, hətta “nisbətən rahat” doğum prosesində belə, öz gözləri ilə gördüyünü xatırlatdı. O, ailə üzvlərinin və dostlarının daha ağır təcrübələrindən də xəbərdar olduğunu vurğuladı.

Watkins-in sözlərində bir əsas xətt vardı: bu an təkrarlanmır. “İlk övladını dünyaya qarşılayan an yalnız bir dəfə olur və bu, nemətdir. Mövsüm boyu ailədən, dostlardan çox uzaqda qalırıq, bu da çox çətindir. Bu anı qaçırmaq ağır olar, onu çox yaxşı anlayıram”, – deyə o bildirdi.

PFA: “Futbolçular yalnız idmançı deyil, insandır”

Professional Futbolçular Assosiasiyası (PFA) da Dokuya dəstək mövqeyi tutdu. Qurumun mesajı sadə idi: oyunçulardan tələb olunanlar “əsas ailə anları” bahasına olmamalıdır.

“Biz inanırıq ki, hər situasiya fərqlidir, amma oyunçular peşəkar öhdəliklərini həyati önəmli hadisələrlə tarazlaşdırmaqda dəstəklənməlidirlər. Futbolçuları yalnız idmançı kimi yox, insan kimi dəstəkləmək, sağlam peşəkar mühitin qurulmasının vacib hissəsidir”, – PFA-nın sözçüsü qeyd etdi.

Bu, illərdir yüksək səviyyə futbolunda səslənən, amma çox vaxt praktikaya çevrilməyən bir tezisdir: futbolçu da ata, oğul, həyat yoldaşıdır.

“Kolizeydə qladiatorlar” – ata obrazı necə təhrif olunur

Mövzuya yalnız futbol deyil, ata rolları ilə məşğul olan qurumlar da qoşuldu. Fatherhood Institute-un sədr müavini Jeremy Davies BBC Sport-a danışarkən, idmançılara münasibətdə sərt bir bənzətmə işlətdi.

Onun fikrincə, cəmiyyət bu kişiləri sanki “Kolizeydəki qladiatorlar” kimi görür. Onlar bizim əyləncəmiz üçün mövcuddur, qəhrəman fiqurlardır, böyük pullar qazanırlar. Amma bir həqiqət dəyişmir: bəzi şeylərin dəyəri puldan qat-qat yüksəkdir.

Bu sözlər Doku ətrafında başlayan müzakirəni daha geniş çərçivəyə çıxardı – bu artıq təkcə bir cinah oyunçusunun qərarı deyil, peşəkar idmanın insanı hansı həddə sıxışdırdığı sualıdır.

Qadınlara qayda var, kişilərə yox

FIFA-nın qaydaları qadın futbolçular üçün analıq məzuniyyətini aydın şəkildə müəyyənləşdirir: minimum 14 həftə ödənişli məzuniyyət, bunun ən azı səkkiz həftəsi doğumdan sonra olmalıdır.

Atalıq məzuniyyəti barədə isə konkret heç nə yoxdur. Nəticə? Kişi futbolçular öz məsuliyyətlərini özləri jonglyor kimi tarazlaşdırmağa məcburdur.

Reallıqda klublar və məşqçilər bu boşluğu öz qaydaları ilə doldurur. Bir klub oyunçunun həyat yoldaşı doğuma yaxınlaşanda stadionun kənarında sürücü ilə maşın saxlayıb, hər an onu xəstəxanaya aparmağa hazır tuturdu. Başqa bir nümunədə, Avropanın yüksək liqalarından birində çalışan baş məşqçi ikinci övladının doğumu ərəfəsində səfər oyununa getməməyi seçdi.

O, texniki zonada yox idi, matçı televizordan izləyib qulaqcıqla məşqçi heyətinə göstəriş verirdi: “Qulaqcıqla ehtiyat skamyasına bağlı idim, oyunun 10-cu dəqiqəsində həyat yoldaşımda sancılar başladı. Fasilədə 2:1 irəlidə idik, amma o, getdikcə daha çox doğuma girirdi. Xəstəxanaya zəng edib gələcəyimizi dedim, amma penalti qazandıq deyə danışığı kəsməli oldum. Qol vurduq, oyunu qazandığımızı bildim və dərhal xəstəxanaya getdik. Qızımız iki saat sonra doğuldu”.

Məşqçilər adətən daha yaşlı olur, ona görə bu hallara az rast gəlinir, amma bir həqiqət dəyişmir: “Oyun dayanmaz... növbəti matçı qazanmalısan”.

Doku tək deyil – Delph, Silva, De Gea və digərləri

Futbol tarixində ailəni seçən ilk oyunçu Doku olmayacaq. 2018-ci ildə Fabian Delph İngiltərənin dünya çempionatı düşərgəsini tərk edib, Rusiyadan Böyük Britaniyaya qayıdıb ki, qızının doğumunda iştirak etsin.

Eyni ildə David Silva oğlu vaxtından əvvəl dünyaya gəldiyi üçün Manchester City-nin iki oyununu buraxdı. Keçmiş Manchester United qapıçısı David de Gea isə 2021-ci ildə pandemiya dövründə partnyoru Edurne qızlarını dünyaya gətirəndə uzunmüddətli icazə aldı.

Amma hamı bu seçimi edə bilməyib. Elə bu həftə Norveç millisinin müdafiəçisi Leo Ostigard oğlunun doğumunu dünya çempionatında olduğu üçün FaceTime vasitəsilə izləməli oldu. Ruben Neves 2021-ci ilin yanvarında eyni vəziyyətə düşdü – həyat yoldaşı həkiminə görə Portuqaliyaya qayıtmışdı, Neves isə pandemiya məhdudiyyətləri səbəbindən onun yanına uça bilmədi. O, üçüncü övladının doğumunu Wolves-un Crystal Palace-dan 0:1 uduzduğu oyundan sonra komanda avtobusunda, telefon ekranından izlədi.

Bu, təkcə futbolla bitmir. Kriketçi Jamie Smith qızının doğumundan sonra Yeni Zelandiyaya qarşı ikinci Test oyununu buraxdı. İngiltərənin rekordsmen top atanı Sir James Anderson 2010-cu ildə Avstraliyadakı Ashes seriyası zamanı testlər arasında geri qayıdıb ikinci övladının doğumunda iştirak etdi.

Basketbol ulduzu Anthony Edwards 2024-cü ildə bir oyunun fasiləsində zalı tərk edib qızının doğumu üçün xəstəxanaya getdi. Britaniyalı tennis əfsanəsi Sir Andy Murray isə 2016-cı ildə açıq şəkildə demişdi ki, həyat yoldaşı Kim doğuma girərsə, Australian Open-i yarımçıq qoyub gedəcək: “Australian Open-i qazanıb övladımın doğumunda olmamaq məni daha çox məyus edər”.

Əks qütbdə isə darts oyunçusu Rob Cross dayanır – o, 2017-ci ildə üçüncü övladının doğumunu qaçırdı ki, World Matchplay turnirinə vəsiqə qazansın.

Sual açıq qalır: qələbə, yoxsa həyat anı?

Jeremy Doku indi bu uzun siyahının növbəti adı ola bilər. O, ya Belçikanın dünya çempionatındakı yürüşünün mərkəzində qalacaq, ya da həyatının ən önəmli anlarından birinə – ilk övladının doğumuna – şahidlik etmək üçün düşərgəni tərk edəcək.

Biri peşəkar zirvə, digəri şəxsi zirvədir. Futbol illərlə “oyun heç kimdən asılı deyil” deyə israr edib. İndi isə sual başqa cür səslənir: bu oyunun mərkəzində dayanan insanlardan nəyi qurban vermələri gözlənilir – daha bir matçı, yoxsa bir ömür unudulmayacaq anı?