Khvicha Kvaratskhelia: UEFA Superkubokda Yenidən Mərkəzdə
Ulduzların hamısının parlayacağı Dünya Çempionatı kimi təqdim olunmuşdu. Yay səhnəsini də məhz böyük adlar işıqlandırdı. Amma klub futbolu geri qayıdır və Salzburgdakı UEFA Superkuboku indi başqa bir hekayəni önə çıxarır: Khvicha Kvaratskhelia yenidən mərkəzə addımlayır.
25 yaşlı gürcü hücumçu mayda kuboku qoruyan Paris Saint-Germain üçün Çempionlar Liqasının mövsümün oyunçusu seçildi. Avqustda isə o, ardıcıl üçüncü dəfə həmin mükafata iddia etməyə qayıdır. Sanki hamıya xatırlatmaq istəyir: bəlkə də bu qitənin ən yaxşı futbolçusu Dünya Çempionatında ümumiyyətlə iştirak etməyən idi.
PSG-nin qızıl dövrünün simvolları çoxdur. Marquinhos kuboku iki dəfə qaldırıb. Desire Doue və Vitinha ardıcıl olaraq Münhen və Budapeştdə finalın ən yaxşı futbolçusu seçilib. Ousmane Dembele isə ilk tarixi titula aparan performansına görə Ballon d'Or mükafatını alıb.
Amma bu hegemonluq erasının fitilini çəkən, əslində, bir oyunçunun gəlişi oldu. Kvaratskhelia.
Parisə gələn fırtına
O, ötən ilin yanvarında Napoli-dən transfer olundu. Təsiri dərhal hiss olundu. PSG Avropada güclü idi, amma tamamlayıcı bir hissə çatmırdı. Qalib komanda idi, amma hələ də nəsə yarımçıq görünürdü.
Bu boşluğu Kvaratskhelia doldurdu. Komandanı irəliyə sıxan, aqressiv, vahid bir pres maşınına çevirdi. Onun yorulmaz, hərtərəfli oyunu Luis Enrique-nin tələblərinə təkcə uyğun gəlmədi, həm də ətrafındakı hücumçuları dəyişdirdi. Cəbhə xəttində standartları qaldırdı, tempini diktə etdi.
Bu mövsümün UEFA Superkubokundakı rəqib Aston Villa onu çox yaxşı tanıyır. 2025-ci ilin 1/4 finalında, ilk oyunda Axel Disasi-nin ayaqlarını dolaşdıran, müdafiəni çaşdıran məhz onun "rəqs edən" addımları idi. Həmin duel, bəlkə də, PSG-nin o nokaut mərhələsində ən çətin sınağı sayılırdı.
Keçən mövsüm isə Kvaratskhelia səhnəni tam ələ aldı. Pley-off mərhələsindən etibarən heç kim ondan çox qol vurmadı. Açıq oyundan ən çox qol ötürməsini də o verdi. Statistika soyuq görünə bilər, amma burada danışan rəqəmlər deyil, ardıcıl həlledici anlarda səhnəyə çıxan bir liderdir.
“Kvaradona”nın izi
Onun qurduğu irs təkcə Parislə məhdudlaşmır. PSG-yə gəlməzdən əvvəl də o, Napoli-ni uzun illik həsrətdən çıxarıb çempionluğa daşıyan adam idi. Yalnız Diego Maradona-nın bu şəhərə titul gətirə biləcəyi barədə illərlə dolaşan mif məhz o mövsümdə dağıldı. Elə buna görə də “Kvaradona” ləqəbi havadan yaranmayıb.
Kvaratskhelia-nı maraqlı edən cəhətlərdən biri də budur: o, həqiqi mənada bir “outlayner”dir. Nə üslub, nə də hekayə baxımından dünyada ona bənzər ikinci futbolçu tapmaq çətindir. Parisdəki komanda yoldaşlarının əksəriyyəti Fransanın illərdir işləyən istehsal xəttindən çıxan istedadlardır.
İngiltərədə akademiya sisteminin yenilənməsi, Premyer Liqa-nın yüksəlişi, gənc oyunçuların elit mühitdə böyüməsi – bütün bunlar yeni ulduzların çıxmasını müəyyən qədər izah edir. Kvaratskhelia isə başqa yoldan gəlib.
Onun Rubin Kazan-dakı keçmiş baş məşqçisi Leonid Slutsky 2023-cü ildə bu fərqi sadə cümlə ilə ifadə etmişdi: “İtaliyaya gələnə qədər onu heç kim tanımırdı və bu, başadüşüləndir”. Slutsky o vaxt Napoli-ni “lotereyanı udan” klub adlandırmışdı.
Məşqçi gürcü ulduzun meydandakı “anormal düşüncə tərzindən”, adi həll yolunu seçməyən qərarlarından danışırdı. Kvaratskhelia-nın keçmiş klubu Dinamo Tbilisi-də oynamış və orada çalışmış ispan Xisco Munoz isə bunun kökünü başqa yerdə görür.
Onun baxışı sərtdir: İspaniyada futbol çox vaxt meydançada, məktəb sistemində öyrədilir, topu saxla, ötür, struktura əməl et. Gürcüstanda isə küçə istedadı hökm sürür. Küçədə oynayırlar, mübarizə aparırlar, təmasdan qaçmırlar. Bu instinkti məktəbdə öyrətmək çətindir.
Kvaratskhelia-nın milli komandadakı işini yaxından görmüş David Webb də başqa detalı xatırladır: məşqdən çıxarmaq, onu meydançadan yola salmaq çətin idi. Prosesi sevən, təkrar-təkrar işləyən, bunu görüntü üçün deyil, ilk gündən vərdiş kimi edən futbolçudan danışırıq.
Dünya Çempionatı lənət, yoxsa fürsət?
Bu mənzərədə Gürcüstanın son Dünya Çempionatına vəsiqə qazana bilməməsi Kvaratskhelia üçün həm lənət, həm də fürsət oldu. O, yığmanı Euro 2024-ə qədər çiyinlərində apardı, ötən il isə Klub Dünya Kubokunda oynadı. İllərdir ilk dəfə bu yay bədənini və beynini yeniləmək imkanı tapdı.
Bunun fiziki baxımdan ona kömək edəcəyi aydındır. Amma Ballon d'Or yarışında əlini zəiflədə bilər. Tarixdə Kevin Keegan Dünya Çempionatı ilində İngiltərə mundiala düşmədiyi halda bu mükafatı qazanıb. O dövrdə yalnız avropalı futbolçular səsverməyə daxil olurdu və Argentina dünya çempionu olmuşdu. Kontekst tamam fərqli idi.
İndi isə 2026-nın panoraması başqa cürdür. Dünya çempionu olmuş ispan futbolçular, klub və yığmada inanılmaz qol seriyaları ilə diqqət çəkən Kylian Mbappe və Harry Kane – fərdi mükafat yarışı dar koridora çevrilib. Bu sıxlıqda hər oyun, hər kubok əhəmiyyət daşıyır.
Salzburgdakı Superkubok da məhz belə bir səhnədir. Kvaratskhelia üçün yenidən iddia irəli sürmək, adını yenidən gündəmin ən yuxarısına yazdırmaq imkanı.
Hazırda Avropanın ən yaxşı komandası sayılan PSG-nin oyununu bəzəyən də, irəliyə daşıyan da onun fərdi keyfiyyətləridir. Çempionlar Liqasının son mövsümünün ən parlaq futbolçusu, Paris Saint-Germain-in döyüşkən cinah oyunçusu Khvicha Kvaratskhelia yenidən start xəttindədir.
Bu dəfə işıqların hamısı həqiqətən onun üzərində qala biləcəkmi? Superkubok cavabı verəcək.
