Kovboy papaqlı baş məşqçi Graham Potter və İsveçin dönüşü

Graham Potter bir həftə əvvəl məşqə Stetson papaqla çıxanda, bu, Texasdakı dünya çempionatına kiçik bir giriş, əhval yüksəldən zarafat kimi görünürdü. İngiltərədə ard-arda iki işdən – əvvəl Chelsea, sonra West Ham – cəmi 15 ayda qovulan adam üçün bəziləri bu kovboy obrazını “son şans barı” ilə də bağlayırdı.

Amma zarafat Meksikada, Estadio Monterrey-də bitdi. Orada İsveç meydanda heç kimin gülmədiyini, bu turnirə turistik səfər kimi yox, ciddi yürüş kimi baxdığını açıq göstərdi.

Beş qol. Tunisə qarşı 5:1. Qrup F-in balansını ilk gündən dağıdan, rəqibi hiss-hiss parçalayan bir performans.

Sıfırdan pley-offa, pley-offdan Monterrey səhnəsinə

Bu mənzərə bir neçə ay əvvəl xəyal kimi görünürdü. İsveçin əvvəlki baş məşqçisi Jon Dahl Tomasson dövründə komanda elə vəziyyətə düşmüşdü ki, qrupdan birbaşa Dünya çempionatına çıxmaq artıq mümkün deyildi. Onların seçmə mərhələdə vurduğu ümumi qol sayı – cəmi dörd. Tunisə qarşı isə bir oyunda beş.

Tomasson getdi, oktyabrda sükan arxasına Potter keçdi, amma zərər artıq vurulmuşdu. İsveç seçmə qrupunu altıncıda – İsveçrə, Kosovo və Sloveniya kimi rəqiblərin arxasında, altı oyunda heç bir qələbə qazanmadan bitirdi. Dibi gördülər.

Onları bu turnirə gətirən yeganə ip Uefa Nations League reytinqi (34-cü yer) oldu. O pley-off cığırı Potter üçün həm qapı, həm də imtahan idi: Ukrayna və Polşanı yolundan götürüb Dünya çempionatına çıxmaq, eyni zamanda, İngiltərədə şübhə ilə baxılan məşqçi reputasiyasını xilas etmək.

İndi, Tunis üzərindəki bu dağıdıcı qələbədən sonra İsveç yalnız qrupdan çıxmaq barədə yox, daha irəliyə baxa bilər.

İngiltərənin təzyiqindən Skandinav rahatlığına

Bu ssenari Potterin özü üçün də planlaşdırılmış deyildi. Mövsümə West Ham baş məşqçisi kimi başlamışdı, sentyabrın sonuna işsiz qaldı. London klubunda 23 Premyer Liqa oyunundan yalnız altısını uda bildi. Ondan öncə Chelsea-də uğursuzluq, ondan da əvvəl isə Brighton-da parlaq iş – çoxları üçün bu, “böyük klub yükünü daşıya bilmədi” hekayəsinə çevrilmişdi.

İngiltərədə yüksək təzyiq altında mətbuatla münasibətləri sərtləşmiş, müsahibələrdə əsəbi, qıcıqlanan bir obraz formalaşmışdı. Monterrey-də isə tam başqa Potter gördük: yüngülləşmiş, açıq, öz mühitində olan adam.

Bunun səbəbi aydındır. O, məşqçi kimi həqiqətən formalaşdığı ölkəyə – İsveçə qayıdıb. Ostersunds FK-ni dördüncü liqadan elitaya, oradan da ölkə kubokuna və ilk avrokubok səfərinə aparan illər, onu sadəcə legioner məşqçi yox, futbol baxışına görə demək olar ki, “isveçli” etmişdi.

Öz sözləri ilə: o, iş başında özünü “çox isveçli” hiss edir. İki övladı orada doğulub, Ostersunds-da yeddi unudulmaz il keçirib, dördüncü liqadan Allsvenskan-a qədər pillə-pillə qalxıb. Bu təcrübə indi milli komandanın başında ona açıq-aşkar kömək edir.

Potter artıq İsveç Futbol Federasiyasının baş məşqçisi kimi yalnız taktika qurmur. Sosial şəbəkələrində ailəsi ilə təbiət gəzintiləri, şimal ədəbiyyatı, yerli mədəni tədbirlər – o, bu ölkəni sadəcə iş yeri kimi yox, həyatının bir parçası kimi yaşayır. Amma Monterrey axşamı göstərdi ki, o, turist yox, planlı, ciddi hazırlıq görmüş məşqçidir.

İsk və Gyökeres – 125 milyonluq hücum xətti alovlandı

Bu hazırlığın ən böyük hədiyyələrindən biri də tam sağlam “Liverpool” hücumçusu Alexander Isak-ın vaxtında sıraya qayıtmasıdır. 125 milyon funt sterlinqlik ulduzun “Arsenal” forvardı Viktor Gyökeres ilə qurduğu tandem İsveç üçün yalnız statistikadan ibarət deyil, qorxulu silah təsirini bağışladı.

Onların hər ikisi bir-birinə qol ötürməsi verdi, hər ikisi rəqib müdafiəni dağıtdı. Bu qarşılıqlı anlaşma, Potterin uzun müddət axtardığı hücum kimyasının canlı sübutu idi.

Beynəlxalq səhnəyə 2022 Qətər turnirini buraxdıqdan sonra qayıdan İsveç üçün bu hücum xətti həm bahalı, həm də cəsarətvericidir. İsk və Gyökeres ritm tutanda, istənilən rəqib üçün problem yarada bilərlər.

İndi əsas məsələ qalan heyəti bu hücum nüvəsinin ətrafında düzgün yoğurmaqdır. Komandada yalnız Victor Lindelöf Dünya çempionatında oynayıb. Qapıçı Kristoffer Nordfeldt 2018-də Rusiya turnirində heyətdə olsa da, meydanda olmayıb. Bu qədər təcrübəsiz oyunçunu turnir təzyiqinə hazırlamaq, onları inamlı saxlamaq Potterin növbəti böyük tapşırığıdır.

Bu formatda artıq 5:1-lik start onlara son 32-yə çıxmaq üçün ciddi mövqe qazandırır.

Növbəti dayanacaq: nəhənglərlə toqquşma

Tunis, əlbəttə, bu turnirdəki ən çətin rəqib deyil. FİFA reytinqində 56-cı yerdə olan komanda İsveçə qarşı çox tez dağılırdı. Əsl sınaq şənbə günü gəlir. Rəqib – çempionatın favoritlərindən sayılan Netherlands.

Potter oyundan sonra mətbuat konfransında bir xətti xüsusi vurğuladı: onlar yalnız öz oyunlarına, öz performanslarına fokuslanırlar. Kənardan deyilənlər, proqnozlar, şərhlər – hamısı səs-küydür. Dünya çempionatının gözəlliyi də bundadır: hər kəs danışır, amma meydanda danışan yalnız 90 dəqiqəlik futboldur.

İsveç tarixən bu turnirdə iki dəfə üçüncü yer alıb. Birincisi 1958-də, məşqçi kürsüsündə başqa bir ingilis – George Raynor olanda. İkincisi 1994-də, yarış yenə ABŞ-da keçiriləndə.

İndi yenə amerikalı tribunalar, yenə ingilis pasportlu baş məşqçi və yenidən böyük səhnəyə qayıdan İsveç. Təsadüf, yoxsa taleyin kiçik zarafatı?

Bir həftə əvvəl Stetson papaq sadəcə əyləncə kimi görünürdü. Monterrey gecəsindən sonra isə sual başqadır: bu kovboy papaqlı baş məşqçi Dünya çempionatının sonuna qədər bu süvari yürüşünü davam etdirə biləcəkmi?