Kylian Mbappe və Nike: 19 illik tərəfdaşlığın sonu
Kylian Mbappe-nin karyerası boyu ayağında demək olar ki, həmişə eyni loqo olub. Nike. Həm də uşaq yaşından.
Amerikalı nəhəng onu cəmi səkkiz yaşı olanda, Paris kənarındakı Bondy-də ilk addımlarını atdığı dövrdə müqaviləyə bağladı. O vaxt bu, sadəcə perspektivli bir uşağa atılan risk idi. İndi isə həmin riskin nə qədər uzaqgörən addım olduğu aydındır.
Monaco-da partlayış etdiyi illərdə də ayağında Nike var idi. 2018-ci ildə Rusiyada dünya futbol səhnəsini alt-üst edib Fransa ilə dünya çempionu olanda da. 2022-ci ildə Argentina ilə finalda möhtəşəm het-trik vurub kuboku son anda əldən verdiyi gecədə də.
Paris Saint-Germain və indi Real Madrid forması ilə ulduzluğu qaçılmaz həddə çatdıqca, Mbappe brendin futbol xəttinin əsas simasına çevrildi. Cristiano Ronaldo-nun karyerası axşamçağına yaxınlaşdıqca, Nike üçün vitrinə çıxarılan yeni üz açıq-aşkar Mbappe idi.
27 yaşlı hücumçunun şirkət üçün çəkisini anlamaq üçün bir detal kifayətdir: indiyədək onun üçün 12 fərdi “signature” buts modeli hazırlanıb. Avqustun əvvəlində təqdim olunan qızılı Mercurial Superfly 11 isə sanki zirvə nöqtə idi. İndi isə çox güman, həm də sonuncu.
Şok ayrılıq: 31 iyul xətti
Gözlənilmədən məlum olub ki, Mbappe artıq Nike ilə yollarını ayırıb. Təxminən 19 il davam edən tərəfdaşlıq kəskin şəkildə bitib. Onlayn məlumatlara görə, fransalı ulduzun müqaviləsi 31 iyulda başa çatıb və yenilənməyib.
Bu xəbər təkcə müqavilənin özü baxımından deyil, simvolik mənada da zəlzələ effekti yaradır. Nike-nin futbol vitrinində Ronaldo-dan sonra ən böyük fiquru itirməsi, üstəlik alman nəhəngi adidas qarşısında son illərdəki çətinlikləri fonunda, ciddi zərbədir.
Amma hekayə burda daha da maraqlı olur. Mbappe nə adidas, nə PUMA, nə də bazara sonradan girən New Balance və ya Skechers ilə anlaşır. Fransalı jurnalist Thibaut Vezirian-ın məlumatına görə, o, futbol butsları dünyasında indiyədək “naməlum” sayılan bir brendlə birləşməyə hazırlaşır. Unikal və son dərəcə gəlirli bir razılaşma ilə.
İlk işarələr göstərir ki, söhbət İsveçrə şirkəti On-dan gedir. Cəmi 16 il əvvəl qurulan bu brend, patentli CloudTec texnologiyası sayəsində qaçış ayaqqabıları bazarını silkələyərək sürətlə böyüyüb. 2026-cı ilin avqustuna olan dəyərləndirmə: təxminən 10,77 milyard dollar (7,95 milyard funt sterlinq).
İndi isə On ilk dəfə hiper-rəqabətli futbol butsları arenasına daxil olmağa hazırlaşır. Və bu səhnəyə adım atan ilk ulduz, şübhəsiz, Kylian Mbappe olacaq.
Sadəcə buts müqaviləsi deyil: pay, “sub-brend” və strateji güc
Bu anlaşma klassik “buts geyin, şəkil çəkdir, reklam et” müqaviləsi deyil. Vezirian-ın bildirdiyinə görə, Mbappe On şirkətində səhmlər vasitəsilə pay sahibi olacaq. Yəni o, təkcə brendin üzü yox, həm də ortaq kimi çıxış edəcək.
27 yaşlı hücumçuya, şirkətin ümumi məhsul xəttindən ayrı, öz “sub-brənd”i altında xüsusi buts seriyası verilməsi gözlənilir. Məhsul strategiyası, brendin qurulması, dizayn xətti – bütün bunlarda Mbappe-nin söz haqqı olacaq.
Bu yanaşma, Nike-nin basketbolda Michael Jordan ilə yaratdığı Jordan Brand modelini xatırladır. On-un hədəfi də məhz bu cür çəkidə, amma futbol mərkəzli bir struktur formalaşdırmaq ola bilər.
Bəs niyə Mbappe bu qədər uğurlu Nike hekayəsini arxada buraxır? Pul amili aydındır. Amma təkcə bu deyil. Müəyyənedici nüfuz, birbaşa qərar mexanizminə təsir, sürətlə yüksələn bir şirkətin uğur hekayəsinə içəridən qoşulmaq imkanı – bunlar artıq müasir idmançı-nəsil üçün ən az maaş qədər cəlbedicidir.
Mbappe uzun müddətdir özünü təkcə futbolçu kimi yox, həm də sahibkar kimi təqdim edir. Dior, Oakley, EA Sports kimi tərəfdaşlıqlar onun kommersiya portfelinin miqyasını göstərir.
On-un əvvəlki böyük zərbəsi: Roger Federer nümunəsi
“Kiçik startap” imicinə baxıb On-un belə bir addımı atmağa gücünün çatmayacağını düşünənlər üçün şirkətin artıq imza atdığı bir nümunə var.
2019-cu ildə, yəni yaranmasından cəmi doqquz il sonra On, tennis əfsanəsi Roger Federer-i Nike-dən qoparmağı bacardı. Həm də yalnız ayaqqabı geyindirmək üçün yox.
Federer İsveçrə şirkətinə təxminən 50 milyon dollar yatıraraq 3 faiz pay aldı. Karyerasının son iki ilində kortda On ayaqqabıları ilə oynadı. Ardınca “The Roger” adlı limitli seriyalı həyat tərzi idman ayaqqabısı xətti buraxıldı. Federer dizayn və inkişaf prosesinə birbaşa qoşuldu və bu xətt qısa zamanda populyar oldu.
Federer-i karyerasının sonuna yaxın cəlb etmək bir məsələdir. Mbappe-ni isə futbol gücünün pikində, Real Madrid və Fransa ilə hər həftə qlobal ekranlara çıxarkən yanına çəkmək tamam başqa səviyyədir.
İdman marketinqi üzrə mütəxəssis Steve Martin maliyyə nəşri City AM üçün yazısında belə bir ssenarinin miqyasını belə təsvir edib: Mbappe kimi bir ulduz üçün bu cür struktur qurularsa, hər Real Madrid oyunu, hər Çempionlar Liqası gecəsi, hər Fransa yığma matçı On üçün qlobal marketinq platformasına çevriləcək.
Skechers və Harry Kane: yeni oyun qaydalarının sübutu
Bu “ani qlobal etibarlılıq” anlayışının necə işlədiyini başqa bir nümunə də göstərir. 2023-cü ildə İngiltərə millisinin və Bayern Munich-in bombardiri Harry Kane, Skechers ilə ömürlük müqavilə imzalayanda futbol dünyasında qaşlar qalxdı. Ayaqqabı brendi ilk dəfə ciddi şəkildə buts bazarına girirdi.
Risk böyük görünürdü, amma özünü doğrultdu. Kane-dən sonra başqa futbolçular da Skechers-ə keçdi və brend artıq bu bazarda daimi pozisiya tutmağa başlayıb.
Mbappe–On cütlüyü isə bu tendensiyanı daha da irəli apara bilər. Çünki burada söhbət təkcə yeni bir buts istehsalçısının meydana çıxmasından yox, müqavilə strukturunun özünün dəyişməsindən gedir.
Martin-in sözlərinə görə, ən böyük pozucu faktor təkcə görünürlük deyil, uyğunluqdur. Pay əsaslı razılaşma münasibəti kökündən dəyişir: idmançı artıq sadəcə məhsulu tanıdan sima yox, biznesin dəyərinin artmasında birbaşa maraqlı tərəfə çevrilir.
Bu modeldə baza haqqı, performans bonusları və əhəmiyyətli pay paketi birləşərək, idmançı ilə brendin maraqlarını eyni xəttə gətirir. Mbappe üçün bu, uzunmüddətli dəyər yaradılmasında birbaşa iştirak deməkdir. Brend üçün isə – yalnız reklam üzü yox, uğurda pay sahibi olan qlobal superulduz.
İndi nə olacaq?
Əlbəttə, bu hekayənin uğur qazanması üçün On və Mbappe-nin həll etməli olduğu kifayət qədər ciddi məsələlər var. İlk növbədə, bazara çıxarılan ilk buts modelinin həm texniki, həm də vizual baxımdan inandırıcı olması şərtdir. Futbolçuların etibarını qazanmaq, peşəkar səviyyədə performans vermək, eyni zamanda geniş kütləyə cazibədar görünmək – bunların hamısı bir yerdə tələb olunur.
Amma başlanğıc nöqtəsi güclüdür: Mbappe bu gün dünya futbolunun ən tanınan simalarından biridir. On üçün bu, sözün əsl mənasında orbit dəyişdirə biləcək şansdır.
Nike ilə 19 illik yolun sonunda Mbappe indi öz butsunun yalnız sahiblik hüququnu yox, fəlsəfəsini də formalaşdırmaq istəyir. Sual budur: bu addım futbol butsları bazarının qaydalarını necə dəyişəcək? Və növbəti superulduz hansı brendin səhmdarı kimi meydana çıxacaq?
