Leeds United-in Premyer Liqada Yüksəlişi: Farke-nin Taktik Dəyişikliyi

Premyer Liqanın hələ yeni formalaşan cədvəlinə baxanda, üçüncü pillədə dayanan Leeds United adı insanı bir anda əsrin əvvəlinə qaytarır. O illərə ki, klub ardıcıl beş mövsüm ilk beşlikdən kənara çıxmırdı.

İndi isə tabloya rəng verən son nəticədir: bazar ertəsi Elland Road-da Newcastle United üzərində 4:1-lik inamlı qələbə. Daniel Farke-nin məğlubiyyətsiz komandası bununla 2001-02 mövsümündə David O'Leary dönəmindən bəri ən yaxşı elit startını rəsmiləşdirdi – dörd oyundan səkkiz xal.

Bu sıçrayış birdən-birə yaranmayıb. Leeds xeyli müddətdir yaxşı futbol oynayır və bu yüksəlişin başlanğıc nöqtəsi təxminən doqquz ay əvvəl verilən cəsarətli bir qərara bağlanır.

Farke-nin Etihad riskindən başlayan dönüş

29 noyabrda Etihad Stadium-da Manchester City ilə oyunun fasiləsində Farke komandasını dəyişdi – həm də kökündən. O, dörd müdafiəçili sistemdən imtina edib üçlü arxaya keçdi. Leeds həmin qarşılaşmada fasiləyə 0:2 geridə yollandı, amma yeni düzülüşlə 2:2-ni tapdı, yalnız əlavə olunmuş dəqiqələrdə buraxılan qolla uduzdu.

Bu, sadəcə taktiki epizod deyildi. 3 dekabrda Chelsea üzərində ev qələbəsindən başlayaraq Leeds son 29 liqa matçının yalnız beşində məğlub olub. Həmin dövr üçün xəyali cədvəl tərtib olunsa, bu göstərici onları beşinci yerə çıxarardı.

Sual indi daha sərtdir: bunu necə etdilər? Və 24 ildən sonra avrokubok xəyalı real hədəfə çevrilə bilərmi?

Boy, güc və Premyer Liqa üçün yenidən qurulan heyət

2025-ci ilin yay transfer pəncərəsində Farke və klubun yeni idman direktoru Adam Underwood çox aydın xətt çəkdi: komanda fiziki cəhətdən böyüməli idi. Onlar İngiltərə elit futbolunun sərt tələblərinə uyğun, “xüsusi fizikalıq” gətirəcək uzunboylu oyunçuların ardınca getdilər.

On daimi transferdən səkkizi – Jaka Bijol, Sebastiaan Bornauw, Dominic Calvert-Lewin, James Justin, Lukas Nmecha, Noah Okafor, Lucas Perri və Anton Stach – 1,83 metrdən hündürdür. Bu, təsadüfi seçim deyildi.

Farke 2025-ci ilin iyulunda açıq danışmışdı: Premyer Liqaya ən alçaqboy kollektivlərdən biri kimi gəlirsənsə, səni daha çox hava mübarizəsi, daha çox cərimə meydançasına asılan toplar gözləyir. Cavab isə sadə idi – cərimə meydançasını hava toplarında da, fiziki duellərdə də möhkəmləndirmək.

Yayda mərkəz müdafiəçisi Pascal Struijk Brighton-a yollananda, Leeds yenidən bazara çıxdı. Farke bu dəfə iki dünya çempionatı iştirakçısına yönəldi: Bosniya və Herseqovinadan Tarik Muharemovic və İsveçrədən Nico Elvedi müdafiə xəttini dərinləşdirmək üçün gətirildi.

Newcastle qarşısında gecikmiş təsəlli qoluna səbəb olan səhvinə baxmayaraq, Muharemovic ümumilikdə parlaq təsir bağışlayır. O, bütün liqa dəqiqələrini 1,96-lıq İngiltərə millisinin üzvü James Trafford-un qarşısında keçirib. Trafford City-dən 40 milyon funt ilkin məbləğə transfer olunanda karyerasında ikinci dəfə tarixdə ən bahalı britaniyalı qapıçı statusunu qazandı.

Bu tabloya bir də ötən mövsüm liqanın ən parlaq oyunçularından sayılan Harry Wilson-u əlavə edin. O, Fulham-dan azad agent kimi qoşuldu və Leeds-in son transfer paketini daha da ağıllı göstərdi.

Enişdən çıxışa: 18-ci yerdən avropa söhbətinə

Bu nöqtəyə gəlib çıxmaq üçün Leeds əvvəlcə dibi görmüşdü. 2025-26 mövsümünün ilk 13 liqa oyununda səkkiz məğlubiyyət, cədvəldə 18-ci pillə və real düşmə təhlükəsi. O dövrdə yayılan xəbərlər Farke-nin kreslosunun ciddi şəkildə silkələndiyini deyirdi. Halbuki o, cəmi bir mövsüm əvvəl Burnley-ni qabaqlayıb Çempionşip çempionluğunu qazanmışdı.

Sistem dəyişikliyi müdafiəni nəzərdə tutsa da, təsiri təkcə orada qalmadı. Premyer Liqada fasiləsiz çıxış edən komandalar arasında həmin vaxtdan bəri yalnız Arsenal, City və Nottingham Forest daha az qol buraxıb. Bu, artıq təsadüf deyil, struktur dəyişiklikdir.

Amma bu yeni Leeds-in ən böyük qazancı arxada yox, ön xətdə özünü göstərdi.

Calvert-Lewin üçün yenidən doğuluş

Ən çox fayda görən futbolçu Dominic Calvert-Lewin olub. O, ötən dekabrdan bəri yalnız üç adın – Erling Haaland, Ollie Watkins və Joao Pedro-nun – gerisində qalıb. Calvert-Lewin həmin müddətdə 14 liqa qoluna imza atıb.

Əvvəllər 4-3-3-də tək hücumçu kimi əziyyət çəkirdi. Kənarlardan gec-gələn dəstək, cərimə meydançasında tənha mübarizə, bəzən oyundan qopmalar. İndi isə yanında həqiqi tərəf-müqabil var. Çox vaxt bu rolu Lukas Nmecha və ya Noah Okafor oynayır. Okafor son 11 liqa görüşündə yeddi qol və bir məhsuldar ötürmə ilə hücum xəttini diri saxlayır.

Farke sistemlə oynamağa davam edir, bəzən 3-4-3, bəzən 3-5-2-yə qayıdır, amma bir prinsip dəyişməyib: Calvert-Lewin tək qalmır. O özü də bunu açıq deyib – ətrafında bədənlər, ona yaxın oynayan komanda yoldaşları olanda zövq alır.

Bu, rəqib müdafiəçilər üçün kabusa çevrilir. Havada güclü, cərimə meydançasında aqressiv, indi isə həm də kombinasiyada daha çox iştirak edən bir hücumçu.

Tarixə toxunan seriya və milli komandaya açılan qapı

Şənbə günü Elland Road-a gələn növbəti rəqib Crystal Palace olacaq. Calvert-Lewin üçün isə bu, sadəcə üç xal oyunu deyil. O, Leeds tarixində xüsusi bir seriyanı təkrarlamağa yaxındır.

Əgər qol vurarsa, 1932-ci ildən bəri ilk dəfə bir Leeds futbolçusu kimi ardıcıl altı liqa ev matçında fərqlənəcək. Bu göstərici hazırda Arthur Hydes-in adını daşıyır. Demək olar yüz ilə yaxın toxunulmamış rekord indi bir Everton keçmişlisinin ayaqları altındadır.

Calvert-Lewin dünya çempionatına gedən İngiltərə heyətinə düşmədi. İndi isə üç qol ilə mövsümə başlayıb və Nations League çərçivəsində qarşıdakı dördlük üçün Thomas Tuchel-in cümə günü açıqlayacağı siyahını gözləyir.

Leeds üçün bu yüksəliş hələ başlanğıcdır, yoxsa 24 illik fasilədən sonra avropaya açılan real bir marşrut xəritəsinə çevrilir? Cavabı Elland Road-un səs-küyü, Calvert-Lewin-in zərbələri və Farke-nin cəsarətli üçlü müdafiəsi verəcək.