Los-Ancelesdə İran – Yeni Zelandiya oyunu: Siyasi gərginlik və futbolun qarşıdurması
2026 Dünya Çempionatının ilk böyük siyasi tufanı bu axşam Los-Ancelesdə, SoFi Stadium-un tribunalarında qopacaq. Kağız üzərində bu, sadəcə İran – Yeni Zelandiya qrup oyunu kimi görünür. Reallıqda isə bu, müharibə, rejimə qarşı hiddət və futbolun ortasında sıxışıb qalmış bir komandanın hekayəsidir.
Məsələ təkcə rəqibdə deyil. İran, turnirin ev sahibi ABŞ-la müharibə şəraitində bu mundiala gəlib. Komandanın hazırlığı da, əhval-ruhiyyəsi də buna görə alt-üst olub.
Taremi: “Bu gərginlik futbolun sevincini öldürür”
Yığmanın kapitanı Mehdi Taremi ilk oyundan əvvəl açıq danışdı. Onun sözlərinə görə, İran millisinin Dünya Çempionatına gəlişi daha ilk gündən gərginliklə zəhərlənib.
Komanda öz bazasını dəyişməyə məcbur qalıb, məhz müharibə fonunda Meksikaya köçürülüb. Viza problemləri səbəbindən nümayəndə heyətinin bəzi üzvləri və azarkeşlər çempionata tam heyətlə çata bilməyib, bəzilərinin biletləri əlindən alınıb. Bu, sadəcə logistik narahatlıq deyil, komandanın içində hiss olunan daimi təzyiqdir.
Taremi bu atmosferin FİFA-nın illərlə təbliğ etdiyi “futbol sülh gətirir” mesajını da zədələdiyini vurğulayıb. Onun baxışında bu Dünya Çempionatı daha yaxşı, daha sakit mühitdə keçirilə bilərdi. Amma reallıq fərqlidir: siyasi böhran, müharibə və stadionlara daşınan daxili üsyan.
Tribunada “cəhənnəm” vəd edən diaspor
Məhz o üsyan bu axşam SoFi Stadium-u hədəf alıb. ABŞ-da yaşayan iranlı müxaliflər bu oyunu rejimə qarşı açıq meydan oxumaq üçün fürsət kimi görürlər. Planlar aydındır, niyyət isə sərtdir.
Azarkeş qrupları himn zamanı stadionu fit səslərinə qərq etməyə hazırlaşır. Onlar ayağa qalxmayacaq, əksinə, himn çalınanda tribunada arxalarını meydana çevirib, qadağan olunmuş, inqilabdan əvvəlki bayraqları göstərməyi planlaşdırırlar. FİFA həmin bayrağın stadionlara gətirilməsini yasaqlayıb, amma aksiyanın təşkilatçıları bunu saymır, bayrağı içəri keçirməyin yolunu tapacaqlarına əmindirlər.
Etirazçılar açıq şəkildə bildiriblər ki, milli komanda üçün bu axşamı “cəhənnəm”ə çevirmək niyyətindədirlər. Los-Anceles, San-Dieqo, Orange County və ətraf şəhərlərdən avtobuslarla azarkeşlər stadiona axışacaq. Onların hədəfi meydandakı rəqib deyil, Tehrandakı hakimiyyətdir.
Gələn göstəriş: bayraq görünsə, oyunu dayandır
Bu oyunu daha da partlayıcı edən detal isə İran millisinin baş məşqçisi Amir Qələnoeyiyə verilən siyasi təlimatdır. Məlumata görə, o, hökumətdən konkret göstəriş alıb: tribunada inqilabdan əvvəlki bayraqlar görünərsə və ya rejim əleyhinə şüarlar açıq şəkildə eşidilərsə, oyunun dayandırılmasına cəhd etməlidir.
Bu, Dünya Çempionatının 96 illik tarixində nadir, bəlkə də misilsiz vəziyyətdir. Bir tərəfdə FİFA-nın “futbol siyasətdən kənardır” şüarı, digər tərəfdə isə dövlətin birbaşa müdaxiləsi.
Qələnoeyi dünən mətbuat konfransında meydanın kənarındakı bütün bu təlatümü görməzliyə vurmağa çalışdı. O, komandanın diqqətinin yalnız futbolda olduğunu iddia etdi, özlərini “İranın hörmətli xalqının” təmsilçiləri kimi təqdim etdi – həm ölkə daxilindəki, həm də diasporadakı iranlıların. “Biz siyasi insanlar deyilik, futbol siyasətdən ayrıdır” – baş məşqçi belə deyib.
Amma bu axşam SoFi Stadium-da nə tribunada, nə də atmosferdə bu ayrılığı hiss etmək mümkün olacaq.
Dünyanın gözü Los-Ancelesdə: oyundan çox sınaq
Turnirin açılış mərhələsində çox şey görülüb: boykot çağırışları, siyasi pankartlar, tribunadakı aksiyalar. Amma bir ev sahibi ölkə ilə müharibə aparan, eyni zamanda öz diasporu tərəfindən açıq şəkildə meydanda sıxışdırılan milli komanda? Bu, Dünya Çempionatının tarixində ilkdir.
İran – Yeni Zelandiya qarşılaşması bu mənada adi qrup oyunu deyil. Burada nəticə protokolda qalacaq, amma yaddaşlarda daha çox səs-küy, himn zamanı fit səsləri, tribunada dalğalanan bayraqlar, ehtimal olunan oyun fasilələri ilə xatırlanacaq.
Bu axşam Los-Ancelesdə tək bir sual havada asılı qalacaq: futbol bu qədər siyasi təzyiqin içində hələ də oyundan ibarət qala bilərmi, yoxsa meydan da, turnir də yeni reallığın sərt qaydalarına boyun əyməyə məcbur olacaq?
