Manchester City akademiyasının Simpson-Pusey satışı: maliyyə strategiyası
Manchester City ötən həftə daha bir akademiya yetirməsini pul çevirdi. Cəmi altı dəfə əsas komandada şans alan, Celtic-də icarə dönəmi uğursuz alınan, ötən mövsümü isə Almaniyada keçirən 20 yaşlı Jahmai Simpson-Pusey artıq FC Koln futbolçusudur.
Rəqəmlər xırda görünə bilər, amma hekayə böyükdür. Şəhər klubu bu keçiddən ilkin olaraq 5,5 milyon avro qazanır, bonuslarla birlikdə məbləğ 7,5 milyona qədər yüksələ bilər. Üstəlik, müqavilədə həm geri alqı, həm də uyğunlaşdırma (matching rights) bəndləri var. Yəni gənc cinah oyunçusu Bundesliqada partlasa, City onu yenidən Etihad-a qaytarmaq üçün ilk sırada olacaq.
Bu, sadəcə bir transfer deyil. Bu, City-nin son illərdə qurduğu maliyyə maşınının daha bir dişlisidir.
Akademiyadan gələn 180 milyon funt – “təmiz mənfəət” mexanizmi
UCFB-də baş müəllim və futbol maliyyəsi üzrə ekspert Chris Winn-in hesablamaları City-nin nə etdiyini açıq göstərir. Onun sözlərinə görə, son üç mövsümdə – 2025/26 daxil olmaqla – klub akademiya məzunlarının satışından mövsümə orta hesabla 60 milyon funt qazanıb. Üç ildə bu, 180 milyon funt edir.
Ən önəmlisi isə odur ki, bu məbləğin demək olar hamısı mühasibat baxımından “təmiz mənfəət” sayılır.
Transfer bazarının dili artıq çoxdan dəyişib. “Amortizasiya” termini indi sadəcə maliyyə hesabatlarında yox, gündəlik futbol müzakirələrində də dolaşır. Winn bunu sadə misalla izah edir: bir klub futbolçunu 50 milyon funta alıb, ona beşillik müqavilə bağlayırsa, həmin oyunçunun dəyəri ildə 10 milyon funt “əridir”. İki ildən sonra balansda onun 30 milyon funt “kitab dəyəri” qalır. O futbolçu 100 milyona satılarsa, 70 milyon funt mənfəət yazılır.
Akademiya futbolçularında isə bu mexanizm işləmir. Onların inkişafına çəkilən xərclər konkret bir oyunçuya yazılmadığı üçün balansda fərdi transfer dəyəri daşımırlar. Yəni mühasibat kitablarında sıfır kimi görünürlər. Belə olanda, City bir akademiya yetirməsini 100 milyona satarsa, kağız üzərində bu, 100 faiz mənfəət deməkdir.
Məhz buna görə Simpson-Pusey kimi satışlar, rəqəm nə qədər “kiçik” görünsə də, City üçün son dərəcə dəyərlidir.
PSR-dən SCR-ə: qaydalar dəyişir, strategiya qalır
Premier League-in mövcud Profit and Sustainability Rules sistemi tezliklə tarixə qovuşur, onu Squad Cost Ratio əvəz edəcək. City üçün bu, yad bir model deyil. Klub artıq UEFA-nın oxşar tələblərinə uyğun xərcləmə rejimində yaşayır.
Hal-hazırda City ümumi gəlirinin 70 faizindən çoxunu futbolçuların və heyətin maaşlarına, agent haqlarına və meydanla bağlı digər xərclərə sərf edə bilməz. Bu, UEFA-nın sanksiyalarına uyğun məhdudiyyətdir. Premier League üçün planlaşdırılan hədd 85 faiz olacaq, amma City Çempionlar Liqasında oynadığı üçün 70 faiz çərçivəsində qalmağa məcburdur.
Kağız üzərində bu, City və digər avrokubok iştirakçıları üçün ədalətsiz görünə bilər. Amma reallıq başqadır: Avropa turnirlərindən gələn böyük gəlirlər sayəsində bu klublar, ümumilikdə, UEFA yarışlarında olmayan rəqiblərindən daha çox xərcləyə bilirlər.
Yeni qaydalar akademiya satışlarını cazibəsiz etmir, əksinə. Winn-in fikrincə, belə “təmiz mənfəət” gətirən əməliyyatlara ehtiyac müəyyən mənada daha da artacaq. Çünki bu satışlar xərcləmə limitləri sıxılarkən kluba nəfəs payı verir.
Azarkeşlərin ikili hissi: itirilən gənclər, qazanılan sərbəstlik
Bu modelin emosional tərəfi isə başqadır. Tribunalarda böyüyən azarkeşlər akademiya yetirmələrinin əsas heyətdə yer almasını görmək istəyir. Gənc oyunçuların tez-tez satılması, təbii ki, müəyyən məyusluq yaradır.
Amma City bu hissləri tamamilə görməzdən gəlmir. Klub illərdir ki, akademiya futbolçularının satışına sistemli şəkildə geri alqı və uyğunlaşdırma şərtləri əlavə edir. Simpson-Pusey nümunəsində olduğu kimi, əgər gənc futbolçu Bundesliqada potensialını tam açsa, City onu daha sonra münasib qiymətə geri qaytarmaq imkanına malik olacaq.
Bu, həm riskləri azaldır, həm də City-yə strateji üstünlük verir: klub istədiyi an “öz adamını” geri çəkə bilir.
Etihad ətrafında böyüyən imperiya
City-nin maliyyə gücü yalnız transfer siyasətinə söykənmir. Etihad stadionunun şimal tribunasının genişləndirilməsi, yeni otel layihələri və qonaqpərvərlikdən əldə edilən gəlir axınları klubun gəlir strukturunu daha da şaxələndirir.
Chris Winn xatırladır ki, City 2024/25 mövsümü üçün Deloitte Football Money League sıralamasında 6-cı yeri tutub. Bu o deməkdir ki, klub dünyada ən çox gəlir əldə edən altı komandadan biridir. Yəni baza artıq kifayət qədər möhkəmdir.
Burada akademiyanın rolu ikiqatdır. Bir tərəfdən, City-nin öz heyətinə keyfiyyətli gənclər verir. Digər tərəfdən, Morgan Rogers kimi nümunələrdə olduğu kimi, başqa klublarda inkişaf edən, amma City-yə həm də maliyyə “yastığı” rolunu oynayan futbolçular yetişdirir.
Ən önəmlisi isə budur: bu model City-yə kimdən imtina etməli, kimi saxlamalı sualına soyuqqanlı, strateji cavab vermək imkanı verir. Və hər dəfə belə bir gənc oyunçu klub qapısından çıxanda, arxada təkcə boş paltar dolabı yox, həm də növbəti böyük transfer üçün maliyyə “baş məkanı” qalır.
Suallar indi başqa yerdədir: bu mexanizm daha neçə il City-yə meydanda üstünlük qazandıracaq və hansı akademiya yetirməsi növbəti dəfə bu sistemin simvoluna çevriləcək?
