Matheus Cunha və Vinicius Junior: Futbolçuların Xarakter Diaqnozu

Matheus Cunha, Vinicius Junior və qəribə “çox yaxşı uşaq” günahı

İngiltərə mediası yenə öz sevimli idman növü ilə məşğuldur: futbolçulara xarakter diaqnozu qoymaqla. Növbədə Matheus Cunha var. Gah Braziliya üçün Vinicius Junior səviyyəsində heç vaxt lider olmayacağı yazılır, gah da hələ Man United formasını geyinməmiş oyunçunun “çox mehriban” olduğuna görə mütləq uğursuzluğa düçar olacağı iddia olunur.

Səbəb? Yaponiyaya qarşı matçdan sonra Cunha-nın rəqib futbolçu Ao Tanaka-nı təsəlli etməsi. Bir neçə saniyəlik jest. Normal peşəkar davranış. Amma Jeremy Cross üçün bu, “Braziliyanın narahat həqiqəti”nə çevrilir: guya Cunha “böyük futbolçu olmaq üçün lazım olan sərtliyə malik deyil, yalnız zəriflik var”.

Bu qədər sadə olsaydı, futbolda psixoloqlara ehtiyac qalmazdı. Üstəlik, vaxtilə Ipswich təhlükəsizlik işçisinin eynəyini dartıb götürdüyünə görə cəzalandırılmış futbolçuya “qətiyyət çatışmır” damğası vurmaq da bir az qəribə səslənir.

Son cümlə isə daha da bəsitdir: Neymar millidən getdiyi gün estafeti Cunha-ya yox, Vinicius Jr-a verəcək. Təbii ki, verəcək. Vinicius hazırda dünyanın ən yaxşı hücumçularından biridir. Bunun Cunha-nın Tanaka-nı qucaqlaması ilə nə əlaqəsi var, onu yazı müəllifi də izah edə bilmir.

Harry Kane: “ən təvazökar superulduz”, amma…

Daily Mail yazarı Craig Hope isə Harry Kane haqqında daha poetik yanaşma sərgiləyib. Onun fikrincə, Kane “ənənəvi mənada eqoya malik deyil – o, superulduzların ən təvazökarıdır – amma bu qədər qol vurmaq üçün inadkar özünəinam zolağına sahib olmalısan”.

Bir cümlədə həm “eqosu yoxdur”, həm də “yüksək özünə hörmət inadkarlığı” var. Yəni həm “ən təvazökar superulduz”, həm də özündən əmin bir fiqur. Qəribə ziddiyyət deyilmi?

Daha da maraqlısı odur ki, eyni müəllif Jude Bellingham üçün “divisive soloist”, “poster boy for moodiness”, “brand ambassador for petulance”, “angry young man” kimi ifadələr işlədir, amma Kane üçün hamısı yumşalır, “təvazökar superulduz”a çevrilir. İki ulduz, iki ölçü.

Kane-in Barcelona mövzusu

Hope, Kane-in Barcelona variantını izah edərkən də sanki oxucuya futbol əlifbası öyrədir: “Bayern is not Barca and the Bundesliga is not LaLiga. Der Klassiker is not El Clasico. Der Klassiker is Bayern versus Dortmund, by the way.”

Sanki “by the way” ilə məktəb lövhəsinə yazır: uşaqlar, diqqət, indi sizə yeni söz deyəcəyəm.

Üstəlik, Bayern-i Barcelona ilə müqayisədə “stabil”, “tanış”, “məntiqli”, Nou Camp-ı isə “qarşısıalınmaz” kimi təqdim etmək də, yumşaq desək, seçməli yanaşmadır. Keçən mövsüm Çempionlar Liqasında daha irəli gedən, daha çox kubok qazanan klub “yalnız stabil” kimi təsvir olunur. Çünki narrativ belə tələb edir.

Yaponiya, İngiltərə və “böyük üstünlük” mifi

Daily Mirror saytında Matty Hewitt Braziliyanın Yaponiyaya qarşı qələbəsini şərh edərkən yazır: “Elə görünürdü ki, Yaponiya hesabı açdıqdan sonra Three Lions böyük üstünlük qazanacaq, çünki Canarinho turnirdən çıxmaq təhlükəsi ilə üz-üzə idi.”

Problem sadədir: İngiltərə üç ay əvvəl Yaponiyaya uduzub. Bu halda Yaponiyaya arxayın “böyük üstünlük” kimi baxmaq nə dərəcədə məntiqlidir? Statistikada da, yaddaşda da rəqib üstün çıxıb. Hətta İngiltərə Braziliyanı Yaponiyadan daha yaxın zamanda məğlub edib. Amma yazıda Yaponiyanın qolu sanki Southgate komandasına hədiyyə kimi təqdim olunur.

Julian Nagelsmann və “qadın jurnalist” başlığı

MailOnline Almaniyanın Paraqvaya penaltilərlə uduzub mundialdan kənarda qaldığı gecəni belə təqdim edir: “Germany manager Julian Nagelsmann snaps at female reporter’s questioning after being knocked out of the World Cup by Paraguay – as Jurgen Klopp eyes up his job”.

Başlıqda iki detal var. Birincisi, reportyorun adı – Lili Engels – mətndə sadəcə “reporter” kimi keçir, amma başlıqda mütləq “female reporter” yazılır. Çünki yuxarıya cəlbedici şəkil lazımdır. Cinsin vurğulanması xəbərə əlavə dəyər qatmadığı halda, diqqəti başqa yerə çəkir.

İkincisi, “snaps” sözü. Guya Nagelsmann əsəblərini cilovlaya bilməyib, reportyorun üstünə qışqırıb. Halbuki kadrlara baxanda görünən, sadəcə gərgin, amma adi bir sual-cavabdır: biri ağır uğursuzluqdan sonra təzyiq altındadır, o biri isə işini görür. Səs tonu bir az sərt, bədən dili gərgin – bəli. Amma “infuriated”, “snaps” kimi ifadələr üçün kifayət qədər material yoxdur.

Bu cür başlıqlarla böhran dərinləşmir, sadəcə dram şişirdilir. Oxucu klikləyir, amma hadisənin özündə böyük partlayış yoxdur.

FIFA və “sazlanmış” oyun kölgəsi

Daily Mirror saytının başqa bir xəbərində isə belə deyilir: “FIFA take decision over investigating Algeria vs Austria clash following match fixing claims”.

Detallar açıqlanmır, amma ifadə aydındır: matçın ətrafında danışılan “sazlama” iddiaları o qədər böyüyüb ki, FIFA artıq hansısa qərar verməli olub – araşdırma açmaq, yaxud şikayətləri rədd etmək barədə. Futbolun köhnə yarası yenə səhnədədir.

Bütün bu nümunələr bir şeyi göstərir: meydanda futbolçular, kənarda isə hekayə yazanlar yarışır. Bir tərəfdə Cunha-nın bir anlıq jestindən “çox yaxşı uşaq, ona görə də uduzacaq” nağılı düzəldənlər, digər tərəfdə Nagelsmann-ın normal cavabını “qadın jurnalistə əsəbi hücum” kimi satanlar.

Sual təkcə budur: mövsümün sonunda yadda qalan nə olacaq – oyunun özü, yoxsa bu şişirdilmiş hekayələr?