Mauricio Pochettinonun ABŞ Futbolunda Dönüşüm Prosesi
Mauricio Pochettinonun gözləri dolanda tablodakı rəqəmlərdən çox şey danışırdı. 2025 Gold Cup finalı bitmişdi, ABŞ məğlub olmuşdu. Rəqib – ən böyük rəqib – Meksika. Kubok əldən getmişdi, amma onu sarsıdan təkcə bu deyildi.
Houston kimi nəhəng bir şəhərdə, evdə oynadıqları finalda tribunalar demək olar ki, tamamilə Meksikanı dəstəkləyirdi. Səs-küy, bayraqlar, fit səsləri – hamısı ABŞ-ın əleyhinə. Pochettino bunu xatırlayanda bu həftə yenə dayanıb düşündü. Bu mənzərə, sanki derbi günündə Tottenham stadionunun Arsenal formaları ilə dolması kimi bir şey idi. Bir il sonra eyni ölkə dünya çempionatına ev sahibliyi edəcəkdi və o, birdən başa düşdü: bu yığmanın təkcə futbol baxımından yox, ölkə daxilində idman səhnəsində tutduğu yer baxımından da dağa-daşa dırmaşmalı yolu var.
“Düzünü desək, prosesin nə qədər çətin olacağını nə hiss etdik, nə də gördük. Çox sadəlövh idik,” – deyə Pochettino bu həftə etiraf etdi. “Vəziyyəti səhv qiymətləndirdik. Gördüyümüzdən də pis idi. Bura gələndə elə bil böyük bir yumruq aldıq, nokauta düşdük. Özümüzə dedik: ‘What the fuck?’”
O “yumruq” əslində Gold Cup fiaskosundan da əvvəl gəlmişdi. Bu komandanın yolunu formalaşdıran üç ağır zərbənin birincisi.
İndi isə mənzərə tamam başqadır. 2026 dünya çempionatında ABŞ sürətlə start götürüb. İki oyunda iki qələbə, ümumi 6:1 hesabı, qrupda birinci yer artıq təmin olunub. Növbəti qarşılaşma formal xarakter daşıyır – kiməsə lüks, kiməsə lənət sayılan vəziyyət. Ev oyunlarında tribunalar nəhayət ki, “öz” komandalarını qucaqlayıb, Pochettino və futbolçular da qələbələrini məhz bu enerjiyə bağlayırlar.
Bu, Pochettinonun dövründə proqramın indiyə qədərki zirvəsidir. Amma bu zirvəyə gedən yol, əsl “sərt dərslər məktəbi”ndən keçib.
Nations League-də boş tribunalar və ilk sarsıntı
2025-in martında Concacaf Nations League ABŞ üçün adi iş günü kimi görünürdü. Plan sadə idi: yarımfinalda Panama keçilir, sonra da illərin tanış finalı – Meksika və ya Kanada. Turnirin 2019-20-dən bəri keçirilən ilk üç buraxılışını ABŞ qazanmışdı.
Bu dəfə isə finala belə çıxa bilmədilər.
Panama yaxşı təşkilatlanmış, istəkli, aqressiv idi. ABŞ isə nə temp tapa bildi, nə də yaratdı. Və bu dəfə problem təkcə meydanda deyildi. Tribunada demək olar ki, heç kim yox idi.
“Boş idi,” – Pochettino həmin yarımfinalı xatırlayır. “Panama ilə oyunu xatırlayırsınız? Tribunalarda olanlar əsasən Meksika azarkeşləri idi, çünki onlardan sonra onlar oynayacaqdı.”
İllərlə ABŞ Panamanı rahat üstələyirdi. 2021-ci ilin ortalarına qədər 17 qələbə, 4 heç-heçə, 2 məğlubiyyət. Amma son illərdə nizam dəyişmişdi. O gün Panama son altı qarşılaşmada dördüncü qələbəsini aldı – 2023 Gold Cup yarımfinalı, 2024 Copa América qrup oyunu və indi də Nations League finalına ilk vəsiqə. ABŞ-ın bir anlıq diqqətsizliyindən maksimum faydalandılar, cəmi üçüncü zərbələri qol oldu.
“Yaxşı qəza idi, elə deyil?” – deyə Pochettino bu həftə acı təbəssümlə dedi. “Və görmək üçün yaxşı idi. Kimlərsə deyəndə ki, ‘Pis nəticələr var.’ Bəli, pis nəticələr. Problem deyil. Biz nə edəcəyimizi bilirdik. Problemləri aşkarlayanda, həll yoluna gedirik. Və bilirdik ki, həll gələcək.”
Mədəniyyətə toxunuş: “Tam içindəsən, ya evdəsən”
Pochettino ilk növbədə komandanın içindəki rahatlığı hədəfə aldı. İllərdir əsas heyətin üzvü olan futbolçuların bəzisi öz yerini toxunulmaz sayırdı. O isə bunu dəyişmək qərarına gəldi.
Christian Pulisic ondan xahiş etdi ki, Gold Cup-da oynamasın, amma turnirdən əvvəlki Türkiyə və İsveçrə ilə yoldaşlıq görüşlərində iştirak etsin. Pochettino “yox” dedi. Onun üçün bir prinsip vardı: düşərgənin ilk günündən turnirin son gününə qədər eyni, bütöv qrup. Dünya çempionatı üçün də eyni yolu seçdi.
Bu qərar futbolçu ilə məşqçi arasında gərgin dialoqa səbəb oldu. Üstəlik, Gold Cup öncəsi Türkiyə və İsveçrə ilə oyunlarda ağır məğlubiyyətlər gəldi, təzyiq kəskin artdı. Amma Pochettino artıq xətt çəkmişdi: ya tam qatılırsan, ya da televizordan baxırsan.
Gold Cup isə gözlənilmədən onun gələcək onurğa sütununu da üzə çıxardı. Malik Tillman nəhayət milli komandada əsas yaradıcı rolunu aldı. Qapıda Matt Freese şans qazandı və penaltilərdə əfsanəvi Keylor Navas-ı üstələdi. Sağ cinahda gənc Alex Freeman “düşməz” seçimə çevrildi. Sebastian Berhalter isə mərkəz yarımmüdafiədə rotasiyanın etibarlı parçası oldu.
Bu turnir Pochettinonun özünü də dəyişdi. Yığma futbolunda adətən futbolçularla ayda-ildə bir dəfə işləyirsən. Gold Cup isə klub mövsümü kimi idi: bir aydan artıq eyni heyət, hər gün məşq, hər gün toxunuş. O, sistemini xırdalaya bildi, futbolda gündəlik işi yığma mühitinə daşıdı.
Finalda Meksikaya uduzduqdan sonra göz yaşlarını güclə saxlayırdı, amma komandasının ürəyini açıq şəkildə tərifləyirdi. Onun üçün bu, dünya çempionatı arzularını reallaşdırmaq üçün bünövrə idi.
Soyunub-geyinmə otağında bir cümlə ilə hamısını yığdı: “İnkişaf edin, amma xahiş edirəm, dəyişməyin.”
“Why not us?” – tribunalar və yeni kimlik
Pochettinonun fikri həmin gün təkcə finala yox, bir neçə həftə əvvəl yaşadığı başqa bir təcrübəyə gedib çıxırdı.
“Columbus-da Ohio State ilə Texas-ın oyununa baxırdıq,” – o, 30 avqust 2025-ci ildəki kollec futbolu matçını xatırladır. “Orada 70 min azarkeş var idi. Öz-özümə sual verdim: niyə yox? Azarkeşlər bu qədər ehtiraslıdırsa, niyə bizə, futbola da belə olmasın? Çünki bizə dəstək olsalar, eyni ehtirası göstərəcəklər. Bu, futbolçu üçün inanılmaz gücdür.”
Bu sualdan bir şüar doğuldu: “Why not us?” – “Niyə biz yox?”
Onunla birlikdə də oyun üslubu dəyişdi. Sentyabrda Pulisic və digər əsas fiqurlar geri döndü, Pochettino isə sonradan komandanın baza sxeminə çevriləcək sistemi ilk dəfə sınaqdan keçirdi. Rəqibi topdan kənarda hərəkətlə çaşdıran, cinahları sürətlə dəyişən, boşluq gördüyü anda riskə girən, çevik, axıcı bir komanda. Tribunalar üçün də, rəqiblər üçün də “şou vaxtı”.
Nəticələr özünü göstərdi. Sentyabrda Yaponiya üzərində 2:0 hesablı qələbə. Oktyabrda Ekvadorla heç-heçə, Avstraliya üzərində qələbə. Noyabr pəncərəsi isə pik nöqtə oldu: Paraqvay üzərində qələbə və 2025-i təsəvvür edilə biləcək ən yüksək notla bitirən 5:1 hesablı Uruguay darmadağını.
Mart ayının sərt zərbəsi: Belçika, Portuqaliya və şübhələr
Sonra gəldi üçüncü ağır dərs. Bu ilin martında iki məğlubiyyət, 7:2 ümumi hesab. Skordan da pisi, meydandakı hiss idi. Komanda özünə bənzəmirdi. Müdafiə dağılır, Belçikaya qarşı köhnə, daha zəif struktura qayıdılırdı. Karyerasının ən uzun qolsuz seriyasına düşən Pulisic, Portuqaliyaya qarşı nadir hallarda gördüyümüz mərkəz hücumçu roluna çəkildi, amma effekt vermədi.
“Düşünürəm ki, həmişə bu ideyaya inanmışıq,” – Chris Richards bu həftə danışarkən belə deyirdi. “Amma elə gəlir ki, mart toplanışı bizim üçün həqiqətən çox vacib oldu. İki çox güclü Avropa komandasına çox ciddi oyun verdiyimizi hiss etdik.”
Pochettino kursu dəyişmədi, amma reallığı da gizlətmədi: “Belçika və Portuqaliyanın dünyanın ən yaxşı 100 futbolçusu arasında bir neçə oyunçusu var. Bizdə isə yoxdur.”
Daxildə inam qorunurdu, kənarda isə köhnə pessimizm baş qaldırmışdı. Azarkeşlər eyni sualı verirdi: yenəmi eyni ssenari? Vaxtaşırı parlaq nəticələr, sonra sərt eniş. Həm nəhənglərə, həm də autsayderlərə uduza bilən, heç vaxt tam etibar oyatmayan yığma.
Dünya çempionatından əvvəl Senegal və Almaniya ilə yoldaşlıq görüşləri planlaşdırılanda çoxları soruşurdu: “Bunu sonradan peşman olmayacaqlar?”
Pochettinonun cavabı qısa idi: “Xeyr. Bu, bizim üçün yaxşıdır. Səviyyəmizi ölçəcək.”
Senegal, Almaniya və dünya çempionatına giriş
Senegal üzərində 3:2 hesablı qələbə, Almaniyaya qarşı 1:2 hesablı məğlubiyyət – nəticə balanslı, performans isə artan xətlə idi. Komanda nəhayət, dünya çempionatına bir qədər gec, amma tam vaxtında formaya düşdüyünü göstərdi.
Və sonra hamının bildiyi seriya başladı: Paraqvayın 4:1 hesabı ilə darmadağın edilməsi. Avstraliyanın 2:0 hesabı ilə susdurulması. Cümə axşamı isə artıq formal xarakter daşıyan, Türkiyə üçün vida, ABŞ üçün isə qrup liderliyinin rəsmiləşdiyi bir oyun.
Bu dünya çempionatında cəmi dörd komanda iki oyundan sonra qrup liderliyini təmin edə bildi. Argentina və Almaniya – kişi futbolunun ən böyük adlarından ikisi. Meksika – ənənəvi olaraq fanatik dəstək alan, hündürlükdə, düşmən tribunalarında böyüyən komanda. Və onların yanında Pochettinonun ABŞ-ı.
Müdafiəçi Mark McKenzie bu prosesi bir cümlə ilə yekunlaşdırdı: “Heç nə bir gecədə həll olunmur, bir toplanışda, bəzən altı ayda, on iki ayda da yox. Bəlkə də hamının istədiyi qədər tez deyil. Amma göstəririk ki, bu, bir prosesdir.”
Proses indi ən çətin mərhələsinə girir. Artıq bəhanə yoxdur: tribunalar doludur, ölkə nə baş verdiyini görür, komanda isə özünü favoritlərin sırasına yazdırıb. Sual indi tam başqa cür səslənir:
“Why not us?” indi təkcə şüar deyil. İndi bu, ev sahibi ölkənin özündən tələbidir.
