Max Dowman Arsenal-da İlk Toxunuşlarla Qalibiyyət Qazandı

Max Dowman bu mövsüm səbrlə növbəsini gözləyirdi. Çərşənbə axşamı isə 16 yaşlı hücumçu bu pauzanı elə ilk toxunuşlarından cırıb atdı – Arsenal-in Ipswich üzərində 4:2 hesablı qələbəsində səhnəyə qayıdışı göz qırpımında baş verdi.

Altıncı dəqiqə. Ev sahiblərinin müdafiə xətti hələ oyuna tam alışmamışdı ki, Dowman artıq onların içindən süzülürdü. Tam sürətə qalxmış qaçış, sağ ayaqla iki toxunuş, sonra isə tanış hərəkət: ombanın iti fırlanması, topu güclü soluna çəkmə, Cedric Kipre-nin yerdə sürüşməsi və qapıçı Christian Walton-a “baxışlarla fənd”. Nəticə – sağ ayaqla yaxın küncə zərbə və top dirəyin dibinə sancılır.

Bu səhnə yad gəlmirdi.

Martda Everton-a vurduğu, onu Premier League tarixinin ən gənc qolçusu edən epizod göz önünə gəlir. O vaxt da oxşar fəndlə Kiernan Dewsbury-Hall-u yıxmış, sonra isə Emirates-i ayağa qaldırmışdı. Ondan bir neçə həftə əvvəl FA Cup-da Mansfield Town-un çətin, bərabər olmayan meydançasında eyni yüngüllüklə rəqiblərin arasından süzülürdü. Həmin gün Mikel Arteta onun sürətini “inanılmaz” adlandırmışdı.

Bu dəfə də fərqli deyildi.

Arteta, Ipswich matçından sonra jurnalistlərin qarşısına çıxanda, artıq “Dowman fəndi”nə çevrilən bu hərəkəti təhlil edirdi: “Bu, onun üçün çox təbii bir şeydir, belə epizodları sanki zəhmətsiz edir. Onun ən böyük keyfiyyəti budur. Üstəlik, müdafiədə tətbiqi, hərəkətləri davam etdirmə qabiliyyəti – bu, asan deyil”.

Məşqçi bir məqama xüsusi toxundu: “O, 16 yaşındadır və anlıq epizodlar yarada bilər, amma bütün oyun boyu, hər fazada bizim tələblərimizə cavab vermək… bu, son dərəcə çətindir. O isə bunu getdikcə daha yaxşı edir”.

Sürət və zəriflik qarışığı Dowman üçün artıq təəccüblü sayılmamalıdır. Keçən mövsüm təcrübəli peşəkarların arasında göstərdikləri bunu sübut edib. Amma Ipswich-ə qarşı vurduğu qollar yenə də nəfəs kəsirdi. Xüsusilə də ikinci qolunda topu qapıçıdan uzaq küncə “beşliyindən” keçirərək göndərməsi.

Bu, onun mövsümdə ilk rəsmi oyun dəqiqələri idi, amma o, “soyuq” gəlməmişdi.

22 avqustda Arsenal Under-21 heyətində Crystal Palace-a qarşı 1:1 hesablı oyunda 90 dəqiqə meydanda olmuş, komandasının yeganə qoluna ötürmə vermişdi. 12 sentyabrda Chelsea-yə 0:5 hesabı ilə uduzduqları görüşdə isə bir saat oynadı. Bu matçları “aşağı düşmək” kimi yozmaq düzgün olmaz. Mövsümün əvvəlində əsas komanda üçün həftə içi oyunların azlığı fonunda bu, tam normal ritmdir. Eyni yol 2024-25 mövsümünün startında Myles Lewis-Skelly üçün də keçərli idi.

Sunderland üzərində 2:0 hesablı qələbədən sonra Arteta, Dowman-a şansların gələcəyini açıq şəkildə demişdi. Ipswich qarşısında bu şans gəldi və gənc futbolçu yalnız qollarıyla yox, ümumi oyunu ilə də məşqçisini inandırdı. Onun Walton-a tətbiq etdiyi təzyiq Noni Madueke-nin hesabı 2:0 edən qolunun başlanğıcı oldu.

Arteta bunu da xatırlatdı: “Birinci qolda da topu geri qazanıb epizodu başlayandır elə o idi. Bizim onunla təkrarlamalı olduğumuz məqam budur, çünki o, inanılmaz futbolçudur”.

Məşqçi Dowman-ın pressinqə olan iştahasını xüsusi vurğuladı: “Həqiqətən bunu etmək istəyir. Nə qədər çox oynasa, nə qədər çox bizimlə məşq etsə və fiziki olaraq bu səviyyəni daşımağa hazır olsa, bunu edəcək. Bu da hücum fazasında ona kömək edəcək, çünki rəqibdən səhvlər qoparacaq və öz keyfiyyətlərini istifadə etmək üçün açıq vəziyyətlər qazanacaq”.

İkinci hissədə də bu “ilk müdafiəçi” rolu davam etdi. Amma Ipswich səfərində onun oyununda başqa bir məqam da diqqətdən qaçmadı: meydandakı mövqeyi.

Keçən mövsüm Dowman-ın dəqiqələrinin çoxu sağ cinahda gəlmişdi. Akademiyada isə o, mərkəz yarımmüdafiəçisi kimi formalaşmışdı. Əsas komandada hücumçular üçün boşluqlar adətən cinahlarda daha çox olduğuna görə, ona yol əvvəlcə kənardan açılmışdı. Ötən mövsüm Mansfield Town və Crystal Palace səfərlərində iki dəfə mərkəzdə başlamışdı. Portman Road-da da eyni rol ona həvalə olundu.

Bu dəfə o, Martin Odegaard və Ethan Nwaneri-nin əvvəlki mövsümlərdə etdiyi kimi tək bir “cib”də ilişib qalmadı. Ona solda sərbəst hərəkət etmək, Bruno Guimaraes-in onu daha asan tapması üçün xətlər arasında dolaşmaq azadlığı verildi. Cərimə meydançası ətrafında erkən görünməsi də təsadüfi deyildi. Matçın sonlarına yaxın sağ cinaha keçsə də, bu, onu geriyə qaçıb Jack Clarke-ın sürətli əks-hücumunu kəsməkdən saxlamadı. Həmin epizodda səfər azarkeşlərinin “Super Max Dowman” şüarları stadionu bürüdü.

Arteta bu hay-küyə də toxundu: “Əgər meydanda etdiklərini etsə, ətrafdakı hay-həşiri azaltmağın asan olmadığını başa düşürəm. Biz onu qorumalıyıq. O, 16 yaşındadır. Bu liqada belə bir şey görmürsən. Avropanın başqa liqalarında kontekst tam başqadır. Premier League-in tələbləri ilə biz hər dəfə onu meydana atanda, bunun doğru kontekstdə, doğru hazırlıqla olmasına əmin olmalıyıq”.

Məşqçi bu yaşda bir futbolçunun yalnız fiziki oyuna tab gətirməsini deyil, həftəlik yüklənməni də vurğuladı: “Bu yaşda oyunçuların sadəcə oyunun fizikasına cavab verməsi belə nadirdir. Amma təkcə bu deyil – həftə ərzində bədəni hansı vəziyyətə salmalı olduğunu, nə qədər informasiya qəbul etməli, hansı çətinliklərlə üzləşməli olduğunu düşünün. O, bunların öhdəsindən çox yaxşı gəlir”.

Arteta son nöqtəni də qoydu: “Bunu isə hər gün necə davrandığı, oynamaq üçün bizə nə qədər səbəb verdiyi müəyyən edəcək. Çünki o, artıq heyətimizin bir hissəsidir”.

Dowman-ın hekayəsini fərqli edən yalnız istedadı deyil. Bu yaşda bir futbolçunun elit əsas komandaya bu dərəcədə inteqrasiyası üçün demək olar ki, nümunə yoxdur.

Keçən mövsüm, 15 və 16 yaşlarında, o, Arsenal üçün 13 rəsmi matça çıxmışdı. Ethan Nwaneri klub üçün debüt etdikdə 15 yaş 181 günlük idi, amma əsas komandada həqiqi sıçrayışı yalnız 17 yaşında, 2024-25 mövsümündə etdi. Barcelona-nın gənc ulduzu Lamine Yamal 15 yaş 289 günlük olanda debüt etmişdi, amma həmin mövsüm bu, onun yeganə çıxışı idi.

Sonrakı mövsümdə, 16 yaşında, La Liga-da 37 oyun oynadı. Arteta-nın dediyi kimi, liqalar arasındakı fiziki fərqlər böyükdür. Cesc Fabregas, Jack Wilshere və Lionel Messi də Arsenal və Barcelona üçün 16 yaşında debüt etmişdilər, amma onların da həqiqi “tam mövsüm”ləri 17 yaşa düşür. Wayne Rooney-nin 2002-03 mövsümündə, 16/17 yaşında 33 liqa oyununa (14-ü start heyətində) çıxması belə, fiziki cəhətdən nə qədər irəli olması səbəbindən Dowman-la tam müqayisə edilə bilməz.

Odur ki, Dowman hər dəfə “vau” anları yaratsa da, onu öz sürəti ilə böyüməyə buraxmaq vacibdir. Bu həftənin sonuna doğru bu inkişafın yeni pilləsi açıla bilər – mövsümün ilk England gənclər yığmalarının heyətləri açıqlanacaq və Under-19-dan bir pillə yuxarı qalxmaq onun üçün tam məntiqli görünür.

Olmasa belə, nə Arsenal, nə də England üçün təcili siqnal yoxdur.

16 yaşlı bir uşaq artıq bu qədərini edirsə, bir il, iki il sonra nələrə qadir olacaq?